Кіріспе

Америкалық марксистік философ және гуманист-белсенді Рая Дунаевская (туған Рая Шпигель, Ра́я Шпи́гель; 1 мамыр 1910 – 9 маусым 1987), кейін Рае Шпигель, сондай-ақ Фредди Форест псевдонимімен де танымал, АҚШ-та марксистік гуманизм философиясын қалыптастырушы. Бұрын Леон Троцкийдің хатшысы болған ол кейіннен одан бөлініп, нәтижесінде «Жаңалықтар мен хаттар комитеттері» ұйымын құрды және өмірінің соңына дейін оған жетекшілік етті.

Өмірбаян

Литвалық еврей тегінен шыққан Дунаевская Ресей империясының (қазіргі Украина) Подолия облысында Рая Шпигель болып дүниеге келді. 1922 жылы ол АҚШ-қа эмиграциялап, атын Рей Шпигельге өзгертіп, бала кезінен-ақ революциялық қозғалысқа қатысты.

Троцкизм

Америка Коммунистік партиясының жастар ұйымында белсенді болған ол 18 жасында партиядан шығарылды және жергілікті серіктеріне Троцкийдің Кеңес Коммунистік партиясы мен Коминтерннен қуылғаннан кейінгі жауабын білуді ұсынғанда баспалдақтан итеріліп құлатылды. Келесі жылы ол Бостонда Антуанетт Бухольц Коников басқаратын, босануды реттеуді және заңды түрде түсік жасауды қолдайтын тәуелсіз троцкистер тобын тапты. 1930 жылдары ол анасының бойындағы тегін – Дунаевскаяны қабылдады. АҚШ-тағы троцкистік ұйымнан рұқсат алмастан, 1937 жылы ол Мексикаға Леон Троцкийдің жер аударылған кезінде орыс тіліндегі хатшысы болып жұмыс істеу үшін барды. Оның Ресей экономикасын және Маркстің ерте туындыларын (кейіннен 1844 жылғы Экономикалық және философиялық қолжазбалар деп аталды) бірдей зерттеуі оны КСРО-ның "мемлекеттік капиталистік" қоғам ғана емес, сонымен қатар "мемлекеттік капитализмнің" жаңа әлемдік кезеңі екен деген теорияға жеткізді. Оның алғашқы талдауларының көп бөлігі 1942-1943 жылдары "Жаңа Интернационал" журналында жарияланды.

Жұмысшылар партиясы

1940 жылы ол Социалистік жұмысшылар партиясының (СЖП) бөлінуіне қатысып, оның нәтижесінде Жұмысшылар партиясы (ЖП) құрылды. Ол Троцкийдің Кеңес Одағын «дегенерацияланған жұмысшылар мемлекеті» деп сипаттауына қарсы болды. ЖП ішінде ол К. Л. Р. Джеймспен бірге Джонсон-Форест тобын құрды (ол «Фредди Форест», ал ол «Дж. Р. Джонсон» есімдерімен, партиялық тізімдегі есімдерімен аталды). Бұл топ Кеңес Одағының «мемлекеттік капитализм» екенін алға тартты, ал ЖП көпшілігі оны бюрократиялық коллективизм деп санайтын.

Социалистік жұмысшылар партиясы

WP ішіндегі айырмашылықтар одан әрі күшейіп, 1947 жылы, бірқатар құжаттар жариялаған қысқа мерзімді тәуелсіздіктен кейін, бұл тенденция SWP қатарына қайта оралды. Олардың SWP-ға мүшелігі революциялық жағдайдың жақын арада туындайды деген ортақ пікірге және алдағы мүмкіндіктерді пайдалану үшін лениндік партияның болуы қажеттігіне негізделген. 1951 жылға қарай, олардың ортақ болжамдары іске аспағандықтан, тенденция ленинизмді жобап, жұмысшылардың өздігінен революциялық күшке ие екенін көрсететін теорияны жасады. 1949 жылғы АҚШ-тағы шахтерлер ереуілі осыны растады. Кейінгі жылдары олар, әсіресе автомобиль өнеркәсібіндегі, автоматтандыруға ерекше назар аударды, оны капитализмнің жаңа кезеңінің үлгісі деп санады. Бұл тенденция SWP-ден тағы да шығып, тәуелсіз жұмыс істеуге түрткі болды. Мемлекеттік капитализм теориясын он жылдан астам дамытқаннан кейін, Дунаевская Гегель диалектикасын зерттеуді жалғастырды, Джонсон-Форест тенденциясы өзіне қойған міндетті орындады: Гегельдің «Фаноменология дез Гейсте» еңбегін зерттеді. 1954 жылы ол сыншыл теоретик Герберт Маркуземен ұзақ жылға созылған хат алмасуды бастады, онда Гегель мен Маркстің қажеттілік пен бостандық диалектикасы пікір таласына түсті. Ол Гегельдің Абсолюттері екі қозғалыстан тұратындығын түсіндірді: практикадан – өзінің бір түрі болып табылатын теорияға, және теориядан – философияға қарайтын қозғалыс. Ол 1953 жылғы осы хаттарды «философиялық сәт» деп санады, одан марксистік гуманизмнің бүкіл дамуы бастау алды.

Жаңалықтар және хаттар комитеті

1953 жылы Дунаевская Детройтке көшіп келді, ол 1984 жылға дейін сонда тұрды. 1954–1955 жылдары ол және К. Л. Р. Джеймс арасында жарылыс болды. 1955 жылы ол өзінің News and Letters Committees ұйымын және бүгінгі күнге дейін жарық көріп келе жатқан News & Letters атты марксистік гуманистік газетін құрды. Газет әйелдердің күресін, жұмысшылардың азаттығын, түрлі-түсті адамдардың, гейлердің, лесбияндердің, бисексуалдардың және трансгендерлердің құқықтарын, сондай-ақ мүгедектердің құқықтарын қорғау қозғалысын жариялайды, бұл тақырыптарды философиялық және теориялық мақалалардан бөліп қарамайды. 2008 жылы ұйым бөлініп, АҚШ марксистік гуманистері (кейін Халықаралық марксистік гуманистік ұйым болып қайта құрылды) құрылды. Дунаевская өзінің "революция трилогиясы" деп белгілі болған еңбектерін жазды: «Марксизм және бостандық: 1776 жылдан бүгінге дейін» (1958), «Философия және революция» (1973) және «Роза Люксембург, әйелдердің азаттығы және Маркстің революция философиясы» (1982). Одан бөлек, ол 1985 жылы жарық көрген «Әйелдердің азаттығы және революцияның диалектикасы» атты жазбалар жинағын іріктеп, кіріспе жазды. Өмірінің соңғы жылында ол «Ұйымдастыру мен философияның диалектикасы: "Партия" және спонтандықтан туған ұйымдастыру нысандары» деген атпен жаңа кітап үстінде жұмыс істеді.

Мұра

Рая Дунаевскаяның сөздері, хаттары, жарияланымдары, жазбалары, дыбыс жазбалары және басқа да материалдары Детройт қаласындағы Уэйн мемлекеттік университетінің Уолтер П. Рейтер кітапханасында сақтаулы. Жинақтың микрофильмдік түрі WSU Еңбек және қалалық мәселелер архивінен, ал PDF түрі Рая Дунаевская еске алу қорының сайтында қолжетімді. Жинаққа қатысты нұсқаулықтар «Жаңалықтар мен хаттар комитеттерінен» және RDMF сайтында PDF нысанында алуға болады.

Мақалалар

"Танымның дүрбелеңі және Лениннің философиялық екіұштылығы". Телос, № 5 (1970 жылғы көктем). Нью-Йорк: Телос Пресс.

Кіріспе

Лу Тернер және Джон Алан, Франц Фанон, Соуэто және американдық қара пікір; Рая Дунаевскаяның жаңа кіріспесі. – жаңа кеңейтілген басылым, Чикаго: News and Letters, 1986.