Кіріспе

Жаңбырдың түстерінен жасалған жалау
Әртүрлі жалаулардағы жаңбырдың түстері

Жаңбыр жалауы – жаңбырдың түстерінен құралған көп түсті жалау. Дизайндары әртүрлі болуы мүмкін, бірақ көптеген түстер көзбен көрінетін жарық спектрінің жеті түсіне негізделген.

Тарих

XVIII ғасырда Америка Тәуелсіздік соғысы жазушысы Томас Пэйн соғыс кезінде бейтарап кемелерді көрсету үшін теңіз туы ретінде көкжиек туын пайдалануды ұсынды. Көкжиек туының қазіргі халықаралық қолданылуы 20 ғасырдың басына қарай басталады. Халықаралық Ынтымақтастық Одағы 1925 жылы көкжиек туын қабылдады. Оған ұқсас ту (шамамен 1920 жыл) Перу мен Боливиядағы Анд үндістері арасында Инка империясының мұрасын білдіру үшін қолданылады. 1961 жылдан бері халықаралық бейбітшілік туы, сондай-ақ ПАСЕ туы деп белгілі, әсіресе Италияда және аз дәрежеде Еуропа мен әлемнің қалған бөлігінде танымал. 1978 жылдан бастап, гомосексуалдық мақтанышты көрсету үшін жасалғаннан бері, көкжиек туы ЛГБТ қозғалысының символы ретінде дамыды (1978 жылы қоғамның баршасы "гей" қоғамы деп аталды және сипатталды; "ЛГБТ" термині әлі пайда болған жоқ). Бүгінде бірнеше тәуелсіз көкжиек туы қолданыста бар.

Реформация (1525)

Реформатор Томас Мюнцер (1489–1525) әлеуметтік революциялық талаптарды діни уағыздауымен байланыстырды (Тектес кітап 9:11-17, Ишая 40:8, 1 Петір 1:25). Ол көбінесе қолында жаңбырлы байрақ ұстаған күйінде бейнеленеді. Германияның Стольберг қаласындағы Томас Мюнцердің мүсіні де оның қолында көкжиек байрағын ұстағанын көрсетеді. 16 ғасырдағы неміс шаруалар соғысында Мюнцердің жаңбырлы байрағы шаруалардың аяқ киімімен ("Бундшух") бірге жаңа дәуірдің, үміттің және әлеуметтік өзгерістердің белгісі ретінде пайдаланылды. Жалау түріндегі жаңбырдың таңдалуы Киелі кітаптағы уәде символы ретінде жаңбырға сілтеме жасайды. Киелі кітапта айтылғандай, Құдай Нұхқа бүкіл әлемді қамтитын су тасқыны ешқашан қайталанбайтынын уәделеу үшін жаңбырды белгі ретінде пайдаланды, бұл "жаңбырлы келісім" деп белгілі.

Армения Республикасының жалаушасы (1919)

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Армения тәуелсіздік алғанда, елге желдік ту ұсынылды. Оны армян суретшісі Мартирос Сариан жасаған. Алайда, ол қабылданбады, себебі ел бұрынғы армян мемлекетінде қолданылған түстерді пайдаланып, үш жолақты туды таңдады. Суретші армян маталары мен кілемдерін көрсететін, терең және сәл басыңқы түстерді қолданды.

Бейбітшілік қозғалысы (1961)

Италиядағы бұл көкжиек туы алғаш рет 1961 жылы бейбітшілік шеруінде қолданылды, оның шабыты ядролық қаруға қарсы наразылықтарда қолданылған ұқсас көп түсті тулар болды. 2002 жылы Ирактағы соғысқа қарсы наразылық ретінде басталган "Pace da tutti i balconi" ("әрбір балконнан бейбітшілік") кампаниясымен оның танымал болуы арта түсті. Көбінесе қолданылатын нұсқасында қызғылт, көк, аспан көгі, жасыл, сары, қызыл және қызғылт түстердің жеті түсі бар, және ол итальяндық "PACE" сөзімен қалың әріппен "бейбітшілік" деп жазылған. Көпте соқпалы түрлеріне қызғылт жолақты аспан көгінен төмен жылжыту және үстіне ақ жолақ қосу кіреді (60-шы жылдардағы түпнұсқа тудың үстінде ақ жолақ болған). Бұл ту халықаралық деңгейде бейбітшілік қозғалысының символы ретінде қабылданды.

Андтар жерлестері (1973, 2009)

Куско туы 1973 жылы Перуде таныстырылды және Куско қаласының ресми белгісі ретінде қолданыла бастады. 2007 жылы муниципалитет тудың дизайнын өзгертуге шешім қабылдады, осылайша ол Гей-Прайд туымен шатастырылмасын. Жаңа ту дизайны 2021 жылы күшіне енгізілді. Эквадорда көпшілігі солшыл көзқарасты жергілікті халықтардан құралған Pachakutik саяси партиясы (1995) көлденең жолақты жаңбырлы белгіні пайдаланады. Перу, Боливия және Эквадорда жеті жолақты көкжиекті ту дизайны жергілікті этностар мен мәдениеттің символы ретінде қолданылады және тарихи дұрыс емес түрде Тавантин Сую, яғни Инка аумағымен байланыстырылады. Перуде бұл Инка империясының туы деп жиі саналғанымен, ең көне белгілі жаңбырлы ту тек 18 ғасырға жатады және оны Тупак Амару II испандықтарға қарсы көтерілісі кезінде қолданған. Перу тарихының ұлттық академиясы осы мәселе бойынша былай деп мәлімдеді: "Бұрыс аталатын «Тавантинсуйу туының» ресми қолданылуы – қателік. Испандықтарға дейінгі Анд әлемінде жалаулар туралы ұғым болған жоқ, ол олардың тарихи контексіне жатпады".

Баск ұлтшылдығы (1978)

Солшыл "Эри Батасуна" партиясы 1978 жылдан бастап 2001 жылы таратылғанға дейін Икурриньяның (баск ұлттық туының) жеңілдік түсін пайдаланды.

Еврей автономиялық облысы (1996)

Көктемгі желектердің тағы бір түрін Қытай шекарасына жақын, Ресейдің Қиыр Шығыс федералды округінде орналасқан Еврей автономиялық облысы қолданады. Пропорциясы 2:3. 1996 жылдың 1 қазанында қабылданды. Еврей автономиялық облысының туында жеті түсті көкжиек бар. Түстердің саны жеті тармақты еврей менорасын символдайды. Оның түстері негізгі спектрлік түстерден сәл өзгеше: сарының орнына алтын, ашық көктің орнына жарық көк, ал индиго – қою көк түс ретінде қолданылған. 2013 жылы Ресейдің гомосексуалдық пропагандаға қатысты заңына сәйкес тудың құрамы тексерілді. Еврей автономиялық облысының туы ақ фонға, жолақтардың ақ жиектеріне және жетінші (жарық көк) түсіне байланысты қауіпсіз деп танылды.

Инфекцияның алдын алу туралы толық декларация стикері (2020)

Токио астаналық үкіметі астаналық үкімет әзірлеген бизнес үшін инфекция таралуын болдырмау жөніндегі нұсқаулықтарды іске асыру мақсатында "Қатаң инфекцияны алдын алу декларациясы стикерін" жариялады. Кәсіпорындар инфекция таралуын болдырмау үшін атқаруы тиіс тексеру тізімі интернетте тексеріліп, онлайн түрде беріледі және кәсіпорындардың инфекцияны алдын алу шараларын іске асырып жатқанын көрсету үшін нұсқау ретінде пайдаланылады.

NHS-ті қолдау (2020)

2020 жылы Ұлыбританияда коронавирус пандемиясы кезінде жаңбырлы жұлдыз символы Ұлттық денсаулық сақтау қызметіне (NHS) қолдау мен алғыс білдіру мақсатында пайдаланылды. Дегенмен, алты түсті Pride жаңбырлы туының NHS-пен тығыз байланыстырылуы ЛГБТ қауымдастығының кейбір өкілдерінде "ЛГБТ теңдігінің символы ретінде" одан алыстатылып, сәйкестігін жоғалтуы мүмкін деген қауіп тудырды.