Кіріспе

1980 жылы қабылданған

Ньюфаундленд пен Лабрадордың туы 1980 жылы пайда болды және оны Ньюфаундленд суретшісі Кристофер Пратт жасаған. Тудың дизайны 1980 жылдың 28 мамырында Канаданың Ньюфаундленд провинциясының Әлемдік жиналысымен бекітілді. Ол алғаш рет 1980 жылдың 24 маусымында "Жаңалықтар күнінде" көтерілді. Провинциялық заң шығарушы органның өтініші бойынша 2001 жылдың желтоқсанында Канада конституциясына түзету енгізіліп, провинцияның атауы Ньюфаундленд және Лабрадор деп өзгертілді.

Символизм

Бұл жобаның кең символикасы үшін таңдалды. Көк түс (Pantone 2955C) теңіз, көлдер мен өзендердің суларын көрсетеді; ақ түс – қар мен мұзды; қызыл түс (Pantone 200C) – адамның еңбегін, ал сары алтын түс (Pantone 137C) – Ньюфаундленд және Лабрадор халқының өзіне және болашаққа деген сенімін білдіреді. Тудың дизайны Беотхук және Инну тайпаларының әшекейлік медальондарындағы ою-өрнектерге ұқсайды, олар мойынға тағылатын баумен ілінген. Пратт оларды Провинциялық мұражайда көрген. Көк, қызыл және ақ түстер қолданылғанда, дизайн британдық аралдармен тарихи байланысты еске түсіру мақсатында Ұлыбритания туына (Union Jack) жақын келеді. Екі қызыл (Pantone 200C) үшбұрыш провинцияның екі аймағын көрсетеді: Лабрадор – құрлықтағы аймақ, ал Ньюфаундленд – аралдық аймақ. Пратттың сөзіне сәйкес, алтын жебе (Pantone 137C) «жарық болашаққа» бағытталған; ту тік орналасқанда, жебе қылышқа айналады, бұл Ньюфаундленд және Лабрадор халқының әскери қызметтегі құрбандықтарын құрметтеуді білдіреді. Қызыл үшбұрыштар мен алтын жебе бірге үш тіс (тридент) құрайды, бұл провинцияның балық шаруашылығы және теңіздің астындағы басқа да ресурстармен байланысын символдайды.

Ньюфаундленд әскерінің әскер белгілері

Қызыл байрақты 1674 жылы король Карл II ресми түрде бекітті. Бұл рұқсат оны ағылшын сауда кемелерінің байрағы ретінде мойындады. Кейін, Виктория дәуірінде колониялық белгісі бар ту, Ньюфаундленд колониясының азаматтық байрағының негізін құрады. Ескі майлы суреттерде Grand Banks шхуналарының жоғарғы мачталарынан желбіреп тұрған қызыл байрақтар бейнеленген. Ал 19 ғасырдағы фотосуреттерде Лабрадор жағалауындағы Моравиялық миссионерлік станциялары мен Хадсон шығанағының сауда посттарындағы қызыл байрақтар көрсетілген. 1904 жылы британ Парламенті Ньюфаундленд үшін арнайы азаматтық байрақты бекітті. Жаңафаундлендтің Ұлы мөрімен безендірілген қызыл және көк байрақтар 1904 жылдан 1931 жылға дейін колонияның (кейін доминионның) ресми тулары болды. Содан кейін Юнион Джек Ньюфаундлендтің ресми ұлттық туы ретінде қабылданды, ал байрақтар кеме жүргізу және теңіздік идентификация үшін сақталды – қызыл байрақ сауда кемелері үшін, ал көк байрақ үкіметтік кемелер үшін қолданылды. 1907 жылы Ньюфаундленд Британ империясының доминионы болған кезде, Сент-Джонстағы Колониялық ғимаратта отырған Ньюфаундлендтің Бас Ассамблеясы оны бірден ресми түрде қабылдамады. 1931 жылғы Ньюфаундленд Ұлттық Ту туралы заңға дейін Ньюфаундленд Парламенті Юнион Джекті Ньюфаундлендтің ұлттық туы ретінде ресми түрде қабылдады және теңіздік идентификация үшін қызыл және көк байрақтарды қайта бекітті. Алайда, 1907-1931 жылдар аралығында қызыл байрақ теңізде де, құрлықта да, азаматтар мен үкімет тарапынан кеңінен қолданылып, ол ұлттық ту деп есептелді. Байрақтағы белгі – сауда және тауардың құдайы Меркурий, ол Британияға бағынып тұрған балықшыны ұсынады, ол теңіздің барлық өнімдерін сыйлайды. Суреттің үстінде латын тілінде «Terra Nova» деген сөздер, ал төменде «Hæc Tibi Dona Fero» немесе «Мен саған осы сыйлықтарды әкелемін» деген ұран жазылған. Мөрді губернатор сэр Кавендиш Бойлдың қызы Аделайн Лейн қайта жобалады.

Еуропалық Одақ туы

Ньюфаундлендтің ескі туы – Ұлыбритания туы болды. Ол 1931 жылы заңды түрде қабылданды және 1949 жылы Канадамен біріккенге дейін Ньюфаундлендтің ұлттық туы ретінде пайдаланылды. Кейіннен ол 1949 жылы провинцияның ресми туы ретінде қайта қабылданып, 1980 жылға дейін ресми түрде қолданылды. Ньюфаундленд және Лабрадордағы Корольдік Канада легионының бөлімшелері бүгінге дейін Ұлыбритания туын, сондай-ақ Ньюфаундленд және Лабрадордың қазіргі провинциялық және ұлттық (Канаданың қарағай жапырағы) туларын көрсетеді.

Ньюфаундленд триколоры

"Ньюфаундленд триколоры", "Қызғылт, Ақ және Жасыл" (sic) деп танылған ту, Ньюфаундленд балықшыларының "Теңіз жұлдызы" атты көмек және қайырымдылық қоғамының ресми емес туы ретінде пайда болды. Бұл қоғам 1871 жылы католик шіркеуінің күшімен Сент-Джонс қаласында құрылған. Қоғамның ресми байрағы – ақ жұлдыз және қызғылт крестпен жасыл түсті фоннан тұрды. Осы түстердің нәтижесінде жасыл (көтерілген бөлігінде), ақ (ортасында) және қызғылт (ұшында) үш түсті ту пайда болды, оны ресми байрақтан жасау оңайырақ болды. Тудың пропорциясы 1:2, әрбір тік бөлігі тудың ұзындығының үштен бірін құрайды. Ол Канада геральдикасында кездеседі, оның түстері Сент-Джонс қалалық өрт сөндіру қызметінің және Ньюфаундленд пен Лабрадордың Парадайс муниципалитетінің туларында қолданылған. Сонымен қатар, ол Канаданың қару-жарақ, тулар мен белгілердің мемлекеттік тізіліміндегі кейбір гербтер мен эскюшондарда да бейнеленген. Ньюфаундленд колониясының (Арал және Лабрадор) алғашқы, бірақ ресми емес туы – 1840 жылы Сент-Джонс қаласында құрылған Ньюфаундленд тумаларының қоғамының (НТҚ) қызыл (көтерілген бөлігінде), ақ (ортасында) және жасыл (ұшында) үш түсті туы болды, кейіннен басқа да аймақтарда бөлімшелері ашылды. Ньюфаундленд тумаларының қоғамы Ньюфаундлендте туған және ұзақ жылдар бойы тұрған тұрғындарға отарлық үкімет шенеуніктерімен, әрқашан тұрғын болмаған ірі бизнес иелерімен және отарға жаңадан келген, өздерін жергілікті тұрғындардан әлдеқайда жоғары санаған көптеген адамдармен қарым-қатынаста көмектесу үшін құрылды. Жергілікті тұрғындардың басым көпшілігі жаңа келгендермен бірдей Британ аралдарынан шыққан болса да, олар өздерін жоғарырақ санады. Қызыл, ақ және жасыл үш түсті ту 1800 жылдардың ортасынан соңына дейін Ньюфаундлендтің ресми емес ұлттық туы ретінде танылды. 1866 жылы қоғам жұмысын тоқтатқаннан кейін ол қолданыстан шықты. 1855 жылы "Жауапты үкімет" құрылды, соның салдарынан НТҚ-ның қажеттілігі азайды. НТҚ "Жауапты үкіметті" енгізуді қолдады.

Шығу тегі

"Қызғылт, ақ және жасыл" түстің шығу тегі бұрыңғы болды, бірақ соңғы зерттеулер оны алғаш рет 1870-ші жылдардың соңында немесе 1880-ші жылдардың басында Ньюфаундленд балықшыларының "Теңіз жұлдызы" қауымдастығы, 1871 жылы Рим католик шіркеуі құрған көмек және игілік ұйымы қолданғанын анықтады. Поляр жұлдызы (солтүстік жұлдызы) "Теңіз жұлдызы" деп аталады. Сондай-ақ, Католик шіркеуінде Исаның анасы Мәриям "Теңіз жұлдызы" (латынша "Stella Maris") деп аталады. Жалауды одан кейін Сент-Джонс және айналасындағы басқа католик топтары кеңінен қолданды. Осыған байланысты, ол Ирландияның ұқсас туына негізделген болуы мүмкін (сол кезде ол да ресми емес еді). Сондай-ақ, қазіргі Ирландия Республикасының туы шын мәнінде "қызғылт, ақ және жасыл" үш түстіге негізделген, бірақ ирландиялық үш түсті 1871 жылдан бұрын қолданыста болған. Газеттерде жарияланған хабарларға сәйкес, Уэльс принці 1860 жылы Сент-Джонсқа келген кезде "Одақтық жалаумен" бірге "туғандық жалау" көрсетілген. Бірақ бұл "қызыл, ақ және жасыл" емес, "туғандық жалау" болды (sic), өйткені "Теңіз жұлдызы" қауымдастығы 1871 жылға дейін құрылмаған еді. Жасыл, ақ және қызғылт үш түсті жалау 1904 жылы британ Парламенті Ньюфаундленд үшін азаматтық жалауды заңдаған кезде ресми жалау ретінде қабылдана қойған жоқ. Бұл қызыл жалау Ньюфаундлендтің Ұлы мөрімен белгіленді. Гербтен қалқанның орнына Ұлы мөр қолданылды, өйткені герб ұмытылған еді және оны тек Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропадағы соғыс қабірлерінде пайдалану үшін қайта қолданды. Елтаңба содан бері қолданылуда. 1970 жылдардағы провинциялық жалау туралы пікірталастар кезінде Рим-католик архиепископтығының "The Monitor" бюллетені жергілікті ағылшын протестанттарын (қызғылт түспен бейнеленген) және ирланд католиктерін (жасыл түспен бейнеленген) арасындағы дәстүрдің символы екенін айтты. Жасыл жапырақ Брайан Борудың туын, ал қызғылт гүл Англияның гүлін, күміс олардың арасындағы бейбітшілікті және Сент-Эндрюдің кресін бейнелейді. Қызғылт түс ағылшын Ньюфаундлендтерінің өкілі екенін алғаш рет 1902 жылы "Ньюфаундленд туы" атты өлеңінде Р.К. епискобы Майкл Ф. Хоули айтқан. Қызғылт немесе қызғылт түс тікелей Англияны немесе ағылшын Ньюфаундлендтерін бейнелемейді, бірақ Англияның гүлдік эмблемасы – қызғылт гүлдің бейнесін тудыра алады, бірақ ол қызғылт емес, қызыл және ақ Тюдор гүлі. "Ньюфаундленд тума халқының қоғамы", аңызда қызғылт түсті туды қолданған протестанттық қоғам деп айтылған, шын мәнінде католиктер мен протестанттарды қамтыды, соның ішінде "қызғылт, ақ және жасыл" туының пайда болуымен байланысты католик президенті (Др Эдвард Килли) болды. Қызғылт (гүл) ешқашан Англияны, оның халқын немесе кез келген протестанттық конфессияны бейнелеу үшін қолданылған емес. Әңгіменің 1900 жылдар шамасында пайда болған басқа нұсқасында жасыл түс Ньюфаундлендке жаңадан келген ирландтық қоныс аударушыларды бейнелейді, ал қызғылт түс тағы да Туған жерлер қоғамының туынан алынды, бірақ бұл жолы Туған жерлер қоғамы Ньюфаундлендте тұратын католиктерді білдіретін римдік католик тобы деп айтылды. Протестанттар мүлдем кірмеді. "Қызғылт, ақ және жасыл" түстің символдық мағынасының соңғы түсіндірмесі 1970 жылдардағы Ньюфаундлендтегі провинциялық жалау туралы пікірталастар кезінде пайда болған сияқты, ирландиялық жалауға протестанттардың қолдауын алу мақсатында. Протестанттар провинция халқының 60% құрайды, бірақ бұл тарихтың нақты есебі болуы екіталай. Жалау 1990-шы және 2000-шы жылдары саяси мәлімдеме ретінде де, туризм саласына бағытталған өнімдерде де қайта жанданды.

Жарық

Франко-Ньюфаундленд туы француздық үш түсті және Акадия туына негізделген, көк, ақ және қызыл түстердің үш тең емес бөлімінен тұрады. Ақ және қызыл бөлімдердің арасындағы сызыққа екі сары желкен орнатылған. Жоғарғы желкенде Лабрадор туында көрсетілгендей қара қарағай бұтағы бейнеленген. Қара (батпақты) шырша – Ньюфаундленд пен Лабрадордың ресми провинциялық ағашы. Төменгі желкенде Ньюфаундленд пен Лабрадордың ресми провинциялық гүлі – құмыра гүлі бейнеленген. Бұл белгілер қара сызықпен шеңберленген. Желкендер 1500 жылдардың басында осы аймаққа келген баск, бретон және француз балықшыларын көрсетеді. Сонымен қатар, олар әрекет пен прогрестің нышандары. Сары түс Акадия туындағы жұлдыздан алынған. Қара қарағай мен құмыра гүлі – Ньюфаундленд пен Лабрадордың ресми символдары. Жаңадан құрылған Федерацияның туындағы қара қарағай бұтағы Лабрадордың символы болып табылады және Лабрадор туында да кездеседі. Тудың қызыл, ақ, көк және сары түстері Ньюфаундленд пен Лабрадор провинциясының туында да қолданылады.

Лабрадордың туы

Лабрадор туы 1974 жылы Лабрадордың Оңтүстік округінің Мәжілісінің депутаты Майк Мартин бастаған шағын топпен жасалды. Мартин және оның жақтастары бұл әрекетті премьер-министр Джоуи Смолвудқа және оның Либералдық үкіметінің Лабрадорға салқын қана қарауына, сондай-ақ провинциялық үкіметтің Юнион Джекпен басқа ешқандай туды провинциялық ту ретінде пайдаланудан бас тартуына қарсы саяси ойын ретінде жасады. Лабрадор туы провинцияның осы бөлігіне өзіне тән туды сыйлады. Мартин Картрайт қаласынан болғандықтан, қала қазір өзін «Лабрадор туының туған жері» деп жариялап отыр. Ту 1974 жылғы сәуір айында Лабрадордың қауымдық кеңестеріне және Лабрадордан сайланған Мәжіліс депутаттарына тарту етілді. Бұл ту Ньюфаундленд пен Лабрадор провинциясының 1980 жылы премьер-министр Брайан Пекфордтың Прогрессивті консервативтік үкіметі енгізген туынан алты жыл бұрын жасалған.

Нуннациявут туы

Нуньациавуттың өздігінен басқаратын инуиттік аймағының өзіндік туы бар: Нуньациавут туы – Лабрадор инуиттері қауымдастығының Лабрадор инуиттерін және олардың Нуньациавут деп аталатын жаңа жер дауы талаптарының шешілген аймағын бейнелеу үшін қабылдаған ту. Туда Лабрадор туын еске түсіретін ақ, көк және жасыл түстердегі дәстүрлі инуит инукшугі бейнеленген.