Сакуражима жанабы: Қызыл жанып тұрған вулкан

Кіріспе

Жанартау Кагосима префектурасындағы стратовулкан, Кюсю, Жапония

Сакуражима (桜島, ) – Жапонияның Кюсю аймағындағы Кагосима префектурасында орналасқан белсенді стратовулкан, бұрын арал болған, қазір түбекке айналған. 1914 жылғы лава ағындары оны Осуми түбегімен қосып жіберді. Бұл Жапониядағы ең белсенді жанартау. 2021 жылғы сәуір айынан бастап жанартаулық белсенділік жалғасуда, төңіректегі аймаққа жанартау күлі жауады. Бұрынғы жарылыстар аймақтағы ақ құмды жоталарды қалыптастырды. 2016 жылдың 13 қыркүйегінде Бристоль университетінің және Жапониядағы Сакуражима жанартауын зерттеу орталығының мамандары жанартаудың 30 жыл ішінде күшті жарылыс жасауы мүмкін екенін болжады; содан бері екі жарылыс болды. Сакуражима – стратовулкан. Оның үш шыңы бар: Кита-даке (солтүстік шыңы), Нака-даке (орталық шыңы) және қазір белсенді Минами-даке (оңтүстік шыңы). Кита-даке – Сакуражиманың теңіз деңгейінен жоғары көтерілген ең биік шыңы. Тау Кагосима шығанағының Кинко ван деп аталатын бөлігінде орналасқан. Бұрынғы арал Кагосима қаласының құрамына кіреді, ол шығанақтың арғы жағында 4 км қашықтықта жатыр. Бұл жанартаулық түбектің ауданы шамамен және бірнеше мың тұрғыны бар, бұрын Сакуражима қаласы ретінде тіркелген, аралда бірнеше мектеп, киелі орындар мен дүкендер орналасқан. Сакуражима паромдары тәулік бойы жұмыс істейді. Бұл туристерді қызықтыратын орын, ол өзендерімен, жанартау күлінен жасалған жергілікті керамикасымен және Сакуражима дайкон түбі және Сакуражима комикан апельсині сияқты өнімдерімен танымал, олар өте құнарлы жанартау топырағында өседі. Сакуражимада көптеген табиғи аймақтар бар және жақындағы жарылыстар болған аймақтардағы экожүйелер экологиялық ізбасарлықтың мысалы ретінде зерттелді.

Геологиялық тарих

Сакураджима 25 км (15 миль) ені бар Айра кальдерасында орналасқан. Бұл кальдера шамамен 22 000 жыл бұрын болған зор "жарылыс пен құлау" салдарынан қалыптасқан. Бірнеше жүз куб километр күл мен помпа шығарылып, осы жарылыстың астындағы магма камерасының күлдіреуіне себеп болды. Нәтижесінде пайда болған кальдераның диаметрі зор. Тефра вулкандан алыс жерлерге дейін жауды. Сакураджима – осы Айра кальдера вулканының қазіргі белсенді кратері. Сакураджима 13 000 жыл бұрын кальдера ішіндегі белсенділіктің нәтижесінде пайда болды. Ол кальдера орталығының оңтүстігінде орналасқан. Тарихқа енген алғашқы жарылысы 963 жылы болған. Көбінесе оның жарылыстары Стромобиан типтес болады.

Волканизмдік белсенділік Кита-дакеде шамамен 4900 жыл бұрын тоқтады: кейінгі жарылыстар Минами-дакеге шоғырланды. 2006 жылдан бері белсенділік Минами-даке шыңының шығысында орналасқан Шова кратерінде күшейді.

1914 жылғы атылу

1914 жылы 11 қаңтарда жарылыс басталды және ол ХХ ғасырдағы Жапониядағы ең күшті жарылыс болды. Бұл жанартау 1914 жылға дейін бір ғасырдан астам уақыт бойы тыныш жатты, бірақ Сакуражимадағы лава ағыны бірнеше айға созылды. Жақын жердегі елді мекендерге қауіп тудыратындықтан, 1991 жылы Сакуражима «Онжылдық жанартау» деп белгіленді, осылай Біріккен Ұлттар Ұйымының Табиғи апаттарды азайту жөніндегі халықаралық онжылдығының аясында оны ерекше зерттеуге лайық деп таныды. Сакуражима Кирисима-Яку ұлттық паркінің құрамына кіреді және оның лава ағындары туристерді қызықтырады. Сакуражима маңында көптеген ыстық сулы курорттар орналасқан. Сакуражиманың маңызды ауыл шаруашылығы өнімдерінің бірі – баскетбол добындай үлкен ақ түсті дайкон (Сакуражима дайкон). 2009 жылдың 10 наурызында Сакуражима жарылып, қалдықтарды көкке атқызып жіберді. Бұл жарылыстан зақым болған жоқ деп есептеледі. 2010 жылдың 9 тамызында сағат 5:38-де Минами-даке кратерінен жарылыс болды. 2011 және 2012 жылдары Сакуражима бірнеше маңызды жарылыстарды бастан өткерді, жанартау активтілігі 2013 жылға дейін жалғасты. Фотограф Мартин Ритце 2013 жылдың наурыз айында магма лақтырылған кезде күл бұлттарының ішіндегі найзағайдың сирек суретін түсірді. 2013 жылдың 18 тамызында жанартау Шова кратерінен жарылып, 2006 жылдан бері ең биік күл бұлттарын шығарды, ол 5000 метрге көтеріліп, Кагосима қаласының орталық бөлігінде қараңғылық пен күлдің көп мөлшеріне себеп болды. Жарылыс сағат 16:31-де болды және ол осы жылғы 500-ші жарылыс еді. 2015 жылдың тамызында Жапонияның метеорологиялық агенттігі 4-ші деңгейдегі төтенше жағдай туралы ескерту шығарды, онда тұрғындарды эвакуацияға дайындалуға шақырды. Ғалымдар жанартаудың жақын арада үлкен жарылыс жасауы мүмкін екенін ескертті, және ол 2016 жылдың 5 ақпанында сағат 20:00-де болды. Ұзақ үзілістен кейін, жанартаудың жарылысы кенеттен тоқтады және 2016 жылдың 4 сәуірінде Кумамото, Жапония маңындағы Орта тектоникалық сызықтағы күшті жер сілкіністерінен 8-9 күн бұрын Шова кратеріне қайта оралды. Содан кейін үш айдан соң, 26 шілдеде, жанартау вулканилік күлді ауаға лақтырды. 2020 жылдың 3 қазанында сағат 07:35 UTC-де жанартау тағы да жарылып, бұл жолы Айра кальдерасынан болды. Токиодағы жанартау күлі жөніндегі ақпараттық орталық (VAAC) 07:43 UTC-де авиация үшін жанартау күлі жөніндегі ескерту шығарды, бұлттың тұрақталғанын және FL100 (10,000 фут) биіктігіне жеткенін көрсетті. 2022 жылдың 24 шілдесінде сағат 20:05 JST-де жанартаудың жоғарғы кратерінде жарылыс болды және күл кратерден 2,5 км-ге дейін шашылды. Бұл жарылыстан кейін, 20:50 JST-де Жапонияның метеорологиялық агенттігі жарылыс туралы ескерту деңгейін 3-тен 5-ке көтерді, бұл ең жоғары деңгей, және барынша сақтық шараларын қабылдауды және эвакуациялауды талап етті. 2023 жылдың 9 ақпанында Сакуражимадағы Шова кратерінде сағат 10:52 JST-де жарылыс болды. Кагосима метеорологиялық басқармасының мәліметінше, сағат 11:10 JST-де бұлт 1000 метрге дейін көтерілді. 2024 жылдың 14 ақпанында Сакуражимадағы Минамидаке кратерінде сағат 18:33 JST-де жарылыс болды, ол биіктігі бес километрден асатын күл бұлттарын шығарды және 1,3 километрге дейін тастарды лақтырып жіберді.

The 1914 eruption began on January 11 and was the most powerful in twentieth century Japan. The volcano had been dormant for over a century until 1914.—but the lava flows at Sakurajima continued for months. In light of the dangers it presents to nearby populations, Sakurajima was designated a Decade Volcano in 1991, identifying it as worthy of particular study as part of the United Nations' International Decade for Natural Disaster Reduction. Sakurajima is part of the Kirishima Yaku National Park, and its lava flows are a major tourist attraction. The area around Sakurajima contains several hot spring resorts. One of the main agricultural products of Sakurajima is a huge basketball sized white radish (Sakurajima daikon). On March 10, 2009, Sakurajima erupted, sending debris up to An eruption had been expected following a series of smaller explosions over the weekend. It is not thought there was any damage caused. An eruption occurred from the Minami dake summit crater at 5:38 on Sunday, August 9, 2010, sending debris up to 5000 m (16,000 ft). In 2011 and 2012, Sakurajima experienced several significant eruptions; volcanic activity continued into 2013. Photographer Martin Rietze captured a rare picture of lightning within the ash plume in January 2013 during a magma ejection, which was a NASA astronomy pic of the day in March 2013. On August 18, 2013, the volcano erupted from Showa crater and produced its highest recorded plume of ash since 2006, rising 5,000 metres high and causing darkness and significant ash falls on the central part of Kagoshima city. The eruption occurred at 16:31 and was the 500th eruption of the year. In August 2015, Japan's meteorological agency issued a level 4 emergency warning, which urges residents to prepare to evacuate. Scientists warned that a major eruption could soon take place at the volcano; it eventually did erupt around 20:00 on February 5, 2016. After a long pause of eruptions at the vent, the eruptions abruptly stopped there and returned to the Showa crater, on April 4, 2016, some 8–9 days preceding major earthquakes on the Median Tectonic Line near Kumamoto, Japan. Then, three months later, on July 26, it spewed volcanic ash into the air. On October 3, 2020, at 07:35 UTC, the volcano erupted once again, this time from the Aira caldera. A volcanic ash advisory for aviation was issued by the Volcanic Ash Advisory Center Tokyo (VAAC) at 07:43 UTC, showing the ash cloud to be stationary and reaching FL100 (10,000 feet). On July 24, 2022, at 20:05 JST, an explosive eruption occurred at the summit crater of the volcano, and cinders scattered up to 2.5 km from the crater. Following this eruption, at 20:50 JST, the Japan Meteorological Agency raised the eruption alert level from Level 3 to Level 5, the highest level, and urged maximum precaution and evacuation. On February 9, 2023, an eruption occurred at the Showa crater on Sakurajima at 10:52 JST. The plumes had risen to 1000 meters at 11:10 JST, according to the Kagoshima Meteorological Office. On February 14, 2024, an eruption occurred at the Minamidake crater on Sakurajima at 18:33 JST, emitting plumes of over five kilometers in height and spewing rocks as far as 1.3 kilometers away.

Мәдениет

Сакураджима – 1946 жылы жапон жазушысы Харуо Умезаки жазған қысқа әңгіме. Әңгіме Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында американдық әуе күштері Жапонияны бомбалап жатқан кезде, вулкан аралындағы әскери-теңіз офицерінің көңілі қалып, күйрегенін баяндайды. Бұл оқиға Умезакидің өзінің басынан өткен оқиғаға негізделген; ол жақын орналасқан Кагосима префектурасындағы әскери шифрлау базасында қызмет еткен. Сакураджима – сонымен қатар жапон әншісі Цуёси Нагабучидің әнінің атауы. 2004 жылы Нагабучи Сакураджимадағы карьерде 長渕剛 ALL NIGHT LIVE IN 桜島 04.8.21 атты концерт өткізді, оған 75 000 адам келді. Концерт аяқталғаннан кейін, концерт өткен жерге Нагабучидің гитарамен айқайлап тұрған мүсіні орнатылды.