Кіріспе

1933 жылы Уолтер Гринвудтың "Love on the Dole" романы – 1930-шы жылдардағы Солтүстік Англиядағы жұмысшы табының кедейлігін суреттейтін Уолтер Гринвудтың романы. Одан театрлық қойылым мен фильм жасалды.

Роман

Уолтер Гринвудтың романы (1933) 1930 жылдардың басында жергілікті, ұлттық және халықаралық деңгейде сезілетін жұмыссыздық дағдарысына жауап ретінде жазылды. Ол Гринвудтың туып өскен Солфордтағы өнеркәсіптік кедейлік ауданы Ханки Паркте оқиғасы өрбітеді. Роман 1926 жылғы жалпы ереуіл шамасында басталады, бірақ оның негізгі оқиғалары 1931 жылы орын алады. Роман Хардкастл отбасының жаппай жұмыссыздық салдарынан қалай ыдырағанын көрсетеді. Мансфилдтен келген 17 жасар Гарри Хардкасл Линкольнде оқып, романды ломбардта жұмыс істей бастайды, бірақ «Марлоус ЛТД» инженерлік зауытында жұмыс істеудің сәніне тартылады. Жеті жыл шәкірт болып жұмыс істегеннен кейін, ол Ұлы депрессияның кезеңінде жұмыстан босатылады және содан кейін жұмыс таба алмайды. Ол көшедегі Хелен атты қызға ғашық болады, ол жүкті болады, бұл оларды үйленуге мәжбүр етеді, себебі Гарри енді жұмыссыз ғана емес, сонымен қатар қаражатты тексеруден өте алмайды. Оның үлкен әпкесі Салли Хардкасл социалистік агитатор Ларри Митпен ғашық болады және жергілікті заңсыз ставка жасаушы Сэм Грандидің ықыласына түседі. Салли Меттің социалистік ой-қиялымен бәсекелесе алмайтынын сезінеді, бұл жергілікті жұмысшы табының экономикалық ғана емес, сонымен қатар интеллектуалдық жағдайының нашар екенін көрсетеді. Романның кульминациясы нақты шеруге арналған, онда 1931 жылдың қазан айында НУВМ Салфорд қалалық әкімдігіне шеру ұйымдастырды. Шеруге полиция тарапынан зорлық-зомбылық көрсетілді; кітапта Ларри Мит полиция қызметкерінің таяғымен басына соққы алғаннан кейін қайтыс болады. Ларри Миттің өлімінен кейін Салли Сэм Грандидің ықыласына бой ұсынады, бұл оның әкесі мен бауырына жұмыс табуға мүмкіндік береді. Роман жазушылардың, журналистердің және саясаткерлердің көп назарын аударды, олардың барлығы кедейліктің сипаттамасына, бірақ ең бастысы, жұмысшы табының сол кедейлікпен қадір-қасиет пен ақылмен күресуге тырысқаны туралы айтқан сөздеріне әсерленді. Романның американдық басылымын қарап, Айрис Барри: «Долдегі махаббат – нағыз нәрсе» деді. Мысалы, Эдит Ситвелл: «Мен мұндай терең, қорқынышты сезімді бұрын ешқашан бастан өткерген емеспін» деп жазды. Роман коммерциялық сәттілікке жетті, сол жылы үш рет, ал 1939 жылға дейін тағы сегіз рет жарық көрді. Гринвуд: «Жас жігіттің өмірінің мағынасын, жұмыссыздық көлеңкесінде өмір сүруді, адалдықпен жастық шақтағы үміттер мен тілектерді іске асырудан айырылған жоғалған ұрпақтың трагедиясын көрсетуге тырыстым» деді.

Пьеса

Романды Рональд Гоу сахнаға бейімдеді және 1934 жылы Манчестер репертуарлық театрында Венди Хиллер Салли Хардкастл рөлінде ойнады. "Шын" тіл мен заманауи әлеуметтік тақырыптар британдық көрермендер үшін жаңалық болды. Бір сыншы бұл пьесаның "қанмен ойластырылып, жазылғанын" айтты. Ол Ұлыбритания бойынша екі жеке труппамен гастрольде болды, кейде театрлары жоқ қалалардағы кинотеатрларда күніне үш қойылымға дейін көрсетілді. 1935 жылдың соңына қарай миллионнан астам адам оны көрді. Лондон, Нью-Йорк және Париждегі қойылымдар Венди Хиллерге атақ әкелді, ол 1937 жылы Гоуға тұрмысқа шықты. Бірақ барлық сыншылар да риза болған жоқ: "Жаңа мемлекетшіде" жазған Сеан О'Кейси "онда қарғысқа лайық ең бір кейіпкер жоқ, сондай-ақ еске алатын бір де бір ой да жоқ" деді. "Love on the Dole" британдық қоғамның назарын Ұлыбританиядағы әлеуметтік мәселеге аударды, бұл "Ашумен кері қарау" (1956), "Кэти үйге келді" (1966) немесе "Қара түстің ұлдары" (1982) кейінгі буын үшін істегенімен ұқсас (дегенмен оның стилі 1915 жылғы "Хобсонның таңдауына" жақын). Тарихшы Стивен Константин "Love on the Dole" әсерін көбінесе орта тапқа жататын көрермендерді кінәламастан оларды қозғалту жолымен түсіндірді – Гоу өзінің "жүрекке тигізуді мақсат еткенін" айтты.

Теледидарлық бейімдеу

1967 жылы Джон Финч бұл пьесаны «Гранада Телевидениесі» үшін бейімдеді, оның құрамында Джордж А. Купер, Мартин Шоу, Малкольм Тиерни және Салли Хардкастл рөлінде Энн Сталлибрасс болды.

Музыкалық нұсқасы

1970 жылы Ноттингем ойын үйінде Терри Хьюз мен Роберт Грейдің жазған пьесасының музыкалық нұсқасы сахнаға шықты, музыкасын Алан Флук жазды, режиссурасы мен хореографиясы Джиллиан Линнге тиесілі болды.

Фильмге бейімделу

Кітап пен пьеса табысты болғанымен, Британдық киноцензуралар кеңесі (BBFC) 1930 жылдары фильм түсіруге рұқсат бермеді: ол "өте нашар оқиға, өте нашар ортада" болды және Гоудың сөзімен айтқанда, "қауіпті" деп есептелді. 1941 жылы ол британдық ұлттық фильмдер студиясымен түсіріліп, Дебора Керр Салли рөлінде ойнады. Бірақ сол кезде Екінші дүниежүзілік соғыс әлеуметтік жағдайды түбегейлі өзгертіп тастады. Бұл фильм британ полициясының көшілгендерге қарсы таяқ қолдануын көрсеткен алғашқы британдық көркем фильмі болды.