Қолмен байланыс және оның маңызы

Кіріспе

Тамырымен жанасу арқылы қарым-қатынас

Тамырымен жанасу – адамдар мен жануарлардың жанасу арқылы қарым-қатынас жасауы мен өзара әрекеттесуін білдіретін сөзсіз қарым-қатынастың бір саласы. Жанасу – бес сезімнің ішіндегі ең күрделісі және жақын сезімі. Тактильдік сезім, ежелгі грек тілінен алынған “haptikos” сөзінен шыққан, қарым-қатынас үшін өте маңызды, тіпті өмір сүру үшін қажетті. Түйісу – ұрықта дами бастаған алғашқы сезім. Сәбидің тактильдік сезімдерінің дамуы және оның көру сияқты басқа сезімдермен байланысы көптеген зерттеулердің нысаны болды. Адам баласы көру және есту қабілетін сақтай білсе де, жанасу сезімі болмаса, тірі қалуы өте қиын. Керісінше, жанасу арқылы сезіне алатын сәбилер, көру және есту қабілеті болмаса да, жақсырақ өмір сүреді. Шимпанзелерде де, нәрестелер сияқты, жанасу сезімі жоғары дамыған. Жаңа туған шағында нашар көріп, естігенімен, анасына тығыз жабысады. Гарри Харлоу rhesus маймылдарымен қатысты даулы зерттеу жүргізіп, жұмсақ терри матамен оралған сыммен тамақтандыру аппаратынан тұратын “терри мата анасымен” өсірілген маймылдар, тек “сым анасымен” өсірілгендерге қарағанда ересек күндері эмоционалдық тұрғыдан тұрақтырақ екенін анықтады. Эксперимент барысында ол сәби маймылдарға киім кигізілген аналық маймыл мен тамақ салынған бөтелкесі бар сымнан жасалған аналық маймылды ұсынды. Rhesus маймылдары көбінесе уақытын терри матадан жасалған аналық маймылмен өткізгені анықталды, бұл олардың тамақ бөтелкесі бар сымнан жасалған аналық маймылдан гөрі, жанасу, жылу және жайлылықты артық көретінін көрсетеді. Жанасудың түрлі формалары бар, олардың кейбіреулері физикалық және психологиялық денсаулықты жақсартады. Жылы, мейірімді жанасу оң нәтижелерге алып келсе, зорлық-зомбылықпен жасалған жанасу керісінше, жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін. Жанасу сезімі адамға қуаныш, ауырсыну, ыстық немесе суық сияқты түрлі сезімдерді сезінуге мүмкіндік береді. Жанасудың ең маңызды аспектілерінің бірі – физикалық жақындықты жеткізу және күшейту қабілеті. Жанасу сезімі – адамдар арасындағы қарым-қатынас үшін тактильдік қарым-қатынастың негізгі құралы. Жанасуды оң, ойыншыл, бақылаушы, рәсімдік, міндетке байланысты немесе кездейсоқ сияқты түрлі категорияларға бөлуге болады. Ол жыныстық (мысалы, сүйкісу, кейбір адамдар оны жыныстық деп есептейді) және платондық (мысалы, құшақтасу немесе қол алысу) болуы мүмкін. Ұру, итеру, тарту, қыстыру, тебу, мойын қысып өлтіру және қолмен ұрысу – физикалық зорлық-зомбылық контекстіндегі жанасу түрлері.

Haptic communication is a branch of nonverbal communication that refers to the ways in which people and animals communicate and interact via the sense of touch. Touch is the most sophisticated and intimate of the five senses. Touch or haptics, from the ancient Greek word haptikos is extremely important for communication; it is vital for survival. Touch is the first sense to develop in the fetus. The development of an infant's haptic senses and how it relates to the development of the other senses such as vision has been the target of much research. Human babies have been observed to have enormous difficulty surviving if they do not possess a sense of touch, even if they retain sight and hearing. Infants who can perceive through touch, even without sight and hearing, tend to fare much better. Similarly to infants, in chimpanzees the sense of touch is highly developed. As newborns they see and hear poorly but cling strongly to their mothers. Harry Harlow conducted a controversial study involving rhesus monkeys and observed that monkeys reared with a "terry cloth mother", a wire feeding apparatus wrapped in softer terry cloth which provided a level of tactile stimulation and comfort, were considerably more emotionally stable as adults than those with a mere "wire mother". For his experiment, he presented the infants with a clothed surrogate mother and a wire surrogate mother which held a bottle with food. It turns out that the rhesus monkeys spent most of their time with the terry cloth mother, over the wire surrogate with a bottle of food, which indicates that they preferred touch, warmth, and comfort over sustenance. Touch can come in many different forms, some can promote physical and psychological well being. A warm, loving touch can lead to positive outcomes while a violent touch can ultimately lead to a negative outcome. The sense of touch allows one to experience different sensations such as pleasure, pain, heat, or cold. One of the most significant aspects of touch is the ability to convey and enhance physical intimacy. The sense of touch is the fundamental component of haptic communication for interpersonal relationships. Touch can be categorized in many terms such as positive, playful, control, ritualistic, task related or unintentional. It can be both sexual (kissing is one example that some perceived as sexual), and platonic (such as hugging or a handshake). Striking, pushing, pulling, pinching, kicking, strangling and hand to hand fighting are forms of touch in the context of physical abuse.

Функционалдық/кәсіптік

Менеджерлер қолмен қарым-қатынас жасағанда қол тигізудің тиімділігін білуі керек, бірақ сақты болуы және қол тигізудің қалай қате түсінілуі мүмкін екенін түсінуі қажет. Бір адам үшін иығына қолын тигізу қолдау білдіру болуы мүмкін, ал екіншісі үшін – жыныстық ниеттің белгісі болуы мүмкін. Басқалармен жұмыс істеу және қарым-қатынас құралы ретінде қол тигізуді пайдалану кезінде менеджер әр адамның қол тигізуге төзімділігін ескеруі керек. Хенлидің зерттеулері биліктегі адамның өзінен төмен тұрған адамға қол тигізу ықтималдығы жоғары екенін көрсетті, бірақ төмен тұрған адамның жауап ретінде қол тигізуге құқығы жоқ. Қол тигізу – күшті сөзсіз қарым-қатынас құралы, және Борисов пен Виктордың айтуынша, жоғары лауазымдағы адам мен бағынышты арасындағы осы ерекшелік үстемдік немесе жақындыққа байланысты шатасуға әкелуі мүмкін. Уолтон өзінің кітабында қол тигізу екі адам арасындағы жақындық немесе сенімділіктің ең жоғары дәрежесі екенін, бірақ бұл бизнес немесе ресми қарым-қатынастарда сирек кездесетінін айтқан. Қол тигізу хабардың қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. "Мақтау сөзімен бірге иыққа тигізу – лентадағы алтын жұлдыз сияқты", – деп жазған Уолтон. Бизнестегі ең көп қолданылатын қол тигізу түрі – қол алысу. Іскерлік ортада қол алысу – жақсы бірінші әсерді қалдырудың маңызды факторы. Дегенмен, қол алысудың жағдайға қарай өзгеше формалары да бар: мықты қол алысу (сенімділік пен күштілікті көрсетеді), әлсіз қол алысу (әлсіздік пен адалдықсыздықты көрсетеді), екі қолмен ұстау (жоғары деңгейдегі құрметті білдіреді) және қысып қол алысу (үркіту мен үстемдік көрсетеді).

Әлеуметтік/әдепті

Тактильдік санаттардың бірінен екіншісіне өту мәдениетке байланысты шашыраңқы болуы мүмкін. АҚШ-та көптеген аймақтарда жақын тұрудың (мысалы, қолға тигізу) әлеуметтік жағынан дұрыс және сыпайы екені қабылданады. Дегенмен, Орта Батыста мұндай мінез-құлық әрқашан да қабылдана бермейді. Кәсіби ортада басқа адаммен алғашқы байланыс әдетте қол алысудан басталады. Адамның қол алысуы оның мінезі мен тұлғасы туралы көп нәрсе айта алады. Чиарелла Esquire журналында жариялаған мақаласында, негізінен ерлер оқырмандарына қол алысудың әр адам үшін әртүрлі болатынын және оның арқылы сөзсіз хабарлар жіберілетінін түсіндірді. Ол қолды екі секундтан артық ұстап тұру сөздік әңгімені тоқтататынын, соның салдарынан сөзсіз қарым-қатынас сөздік қарым-қатынасты басып өтетінін айтты. Қол алысу тек кәсіби ортада ғана емес, жастардың командалық спорттарында да маңызды рөл атқарады. Гамильтон қол алысудың ойынның аяқталуын бейнелейтін, жақындық сезімін тудыратын және заңды рәсім ретінде қарастырылатынын жазды. Мұндай қол алысулардың түрлері де әртүрлі, олардың ішінде жұмыс және ресми шараларда кездесетін ресми қол алысу бар. Ойынның соңындағы рәсімде көбінесе ойыннан кейін бір-біріне бес беру (high five) жиі кездеседі. Сонымен қатар, кейбір әлеуметтік орталарда дәстүрлі «дап» (dap) кездеседі, ол сәлемдесу, қоштасу немесе достық белгісі ретінде қолданылатын қол алысудың басқа түрі. «Дап» сөзі «құрмет» және «мақтаныш» сөздерінің аббревиатурасы болып табылады және қол алысқан екі адамның бір-біріне тең екенін көрсетеді. Бұл қол алысу Вьетнам соғысында афроамерикалық солдаттар арасында соғыстағы сегрегацияға қарсы күресудің бір жолы ретінде пайда болды. Джонс қолмен байланыстың ең жақын және жан-жақты қарым-қатынас түрі екенін, оның адамдарға бір-бірімен жақсы қарым-қатынас орнатуға көмектесетінін түсіндірді. Ол Ярброумен бірлесіп, қолмен байланыстың түрлері мен жекелеген қол тигізулерді зерттеді. Қолмен байланыс екі түрге бөлінеді: қайталамалы және стратегиялық. Қайталамалы қол тигізу – бір адам тигенде, екіншісі де тиіп жауап қайтарады. Мұндай қол тигізулердің көпшілігі оңтайлы болып саналады. Стратегиялық қол тигізу – жасырын немесе итермелейтін ниетпен жасалатын қол тигізулер сериясы, осылайша қол тигізуді біреуді өзіне пайдалы іс жасауға мәжбүрлеу үшін құрал ретінде пайдалану. Жекелеген қол тигізулер, бір-бірінен кейін жасалатын қол тигізулерге қарағанда көбірек кездеседі. Оларды дұрыс түсіну үшін айтылған сөздердің толық контексін, қарым-қатынастың сипатын және қол тигізілген кездегі әлеуметтік ортаны ескеру қажет. Ярброу қол тигізудің қағидаларын жасады. Ол дененің әртүрлі бөліктерін «тигізуге болатын» немесе «тигізуге болмайтын» деп белгіледі. Дене мүшелерінің осал емес бөліктеріне (ДМЕБ) қол, қол, иық және жоғарғы арқа жатады, ал дене мүшелерінің осал бөліктеріне (ДМОБ) дененің басқа барлық бөліктері жатады. Әдепті бейтараптық – бейтаныс адамдармен қарым-қатынасты басқарудың әдепті тәсілі, онда ешқандай жеке қарым-қатынасқа түспеу және бейтаныс адамның қол тигізуіне жауап беру қажет емес. Гоффман бұл құбылысты түсіндіру үшін лифттегі зерттеуді пайдаланды. Адамдар көбінесе өздерінің жанында тұрған адамға қарамайды, сөйлеспейді немесе оған тиіспейді. Егер лифтте тым көп адам болса және олар бір-біріне тиіп кетсе де, айналасындағыларға әсер етпеу үшін беттерінде эмоциясыз мінез-құлықты сақтайды.

Moving from one haptic category to another can become blurred by culture. There are many areas in the United States where a touch on the forearm is accepted as socially correct and polite. However, in the Midwest, this is not always an acceptable behavior. The initial connection to another person in a professional setting usually starts off with a touch, specifically a handshake. A person's handshake can speak volumes about them and their personality. Chiarella wrote an article for Esquire magazine explaining to the predominantly male readership how handshakes differ from person to person and how they send nonverbal messages. He mentioned that holding the grip longer than two seconds will result in a stop in the verbal conversation, thus the nonverbal will override the verbal communication. A handshake is not only limited to a professional setting but as well an important aspect of youth's team sports. Hamilton wrote that the handshake represents the end of game as an embodied ritual, form of intimate touch, and legal gesture. These handshakes also vary in types, with the formal business handshake that usually occurs in job and formal settings. In the end of game embodied ritual, this usually has high fives in a post game line. There is also the traditional dap up in certain social settings, a different type of handshake that can also serve as a greeting, departure, or overall a symbol of friendship. The word dap serves as an acronym for dignity and pride and signifies that the two people shake hands are equals in regards to one another. This handshake originated within the Vietnam War between black G. I. s as a way to combat the segregation faced within the war. Jones explained communication with touch as the most intimate and involving form which helps people to keep good relationships with others. His study with Yarbrough covered touch sequences and individual touches. Touch sequences fall into two different types, repetitive and strategic. Repetitive is when one person touches and the other person reciprocates. The majority of these touches are considered positive. Strategic touching is a series of touching usually with an ulterior or hidden motive thus making them seem to be using touch as a game to get someone to do something for them. More common than the sequential touches are the individual or single touches. They must be read by using the total context of what was said, the nature of the relationship and what kind of social setting was involved when the person was touched. Yarbrough designed a blueprint for how to touch. She designated the different body areas as to whether they are 'touchable' or not. Non vulnerable body parts (NVBP) are the hand, arm, shoulder and upper back, and vulnerable body parts (VBP) are all other body regions. Civil inattention is defined as the polite way to manage interaction with strangers by not engaging in any interpersonal communication or needing to respond to a stranger's touch. Goffman uses an elevator study to explain this phenomenon. It is uncommon for people to look at, talk to, or touch the person next to them. While it may be so crowded that they 'touch' another person, they will often maintain an expressionless demeanor so not to affect those around them.

Достық / жылылық

Әйелдерге әлеуметтік немесе достық ортада ерлерге қарағанда тиісу көбірек қабылданады, мүмкін, тигізуші адамның тиіліп тұрған адамға қарағанда туа біткен басымдығына байланысты. Әйелдер мен қыздар ерлер мен ұлдарға қарағанда бір-бірімен тиісу арқылы жиірек қарым-қатынас жасайды. Бұл әйелдер үшін бір жынысты тиісу қабылданатындықтан деп есептеледі. Уичер мен Фишер денсаулық сақтау ортасындағы достық тиісудің ерлер мен әйелдердегі қысылшылықты бірдей немесе әртүрлі деңгейде азайтатынын анықтау үшін зерттеу жүргізді. Медбикеге операция алдындағы стандартты процедура кезінде науқастар бір минут бойы буклет қарап отырғанда науқастарға тиісуге тапсырылды. Әйелдер тиісуге жағымды жауап берді, ал ерлер бермеді. Ерлердің тиісуді өзінің төмендігін немесе тәуелділігін сезінумен байланыстырғаны болжалды. Отбасы мүшелері арасындағы тиісудің қатысушылардың мінез-құлқына әсер ететіні анықталды. Тиісу баланың жағымды эмоцияларын білдірудің бір жолы. Мысалы, құшақтау сияқты дене білдірісі, махаббаттың айқын көрінісі болуы мүмкін. Отбасылық жағдайда әр түрлі факторлар әрекет етеді. Бала өскен сайын ата-ананың тиісуі азаяды, бірақ бұл баланың болашақта оң немесе теріс эмоцияларын жеткізу үшін маңызды әлеуметтік мінез-құлық ретінде сақталады.

Саусақ жанасу

Адамдар арасындағы қарым-қатынастарға ең көп әсер ететін негізгі сөзсіз мінез-құлық – жанасу. Қарым-қатынас жеке емес, жекеге айналғанда, жанасу мөлшері артады. Махаббаттағы қарым-қатынастың бастапқы кезеңдеріндегі жұптар арасындағы жанасу мөлшері, жұптар арасындағы жанасу деңгейі, сондай-ақ ерлер мен әйелдердің көрсеткен жанасу мөлшері және жанасуды кім бастаған және қашан бастағаны – жұрт алдындағы жұптар арасындағы жанасудың үш саласы зерттелді. Жұрт алдындағы жанасу, әйелінің "басылғанын" көрсететін белгі ретінде қызмет ете алады. Егер жұбайлар қол ұстасып немесе бір-бірін құшақтаса, бұл олардың бірге екенін көрсетеді. Бургун, Буллер және Вудоллдың сөзіне сәйкес, танысу және құдалану кезеңдеріндегі жұптар байлау белгілерін некедегі жұбайларға қарағанда жиі қолданады. Зерттеулер сонымен қатар, жанасуды кім және қашан жасайтыны бойынша жыныстар арасындағы айырмашылықты көрсетті. Қарым-қатынастың бастапқы кезеңдерінде ерлер көбінесе қоғамдық гендерлік рөлдерді орындайды. Паттерсонның мәлімдемесіне сәйкес, осы рөлді орындайтын ерлер көбірек жанасады, ал жақын қарым-қатынастардың бастапқы кезеңдерінде және маңызды кездесулер немесе неке кезінде қарым-қатынас жақын бола бастағанда әйелдер көбірек жанасады. Америка мәдениеті әлі де еркектердің "бірінші қадамды жасауын" талап етеді. Некедегі жұбайлардың бір-біріне жанасуы денсаулықты сақтауға көмектеседі. Вирджиния университетінің психологы Джим Коанның зерттеуінде, стресске ұшыраған әйелдер күйеуінің қолынан ұстағанда бірден жеңілдеу сезімін көрсетеді. Бұл әдіс әйелдің некеде бақытты болған жағдайда тиімді болып көрінді.

Зорлық-зомбылық

Жұбайлық қарым-қатынастағы жақындықпен байланысты қол тигізу кейде зорлыққа да алып келуі мүмкін. МакЭван мен Джонсон қарым-қатынастағы зорлық-зомбылықты екі түрге бөледі: жақындық терроризм және әдеттегі жұбайлық зорлық-зомбылық. Жақындық терроризм – қарым-қатынасты бақылауға алу немесе үстемдік ету қажеттілігінің күшейе түсуімен, жоғары жиілік және ауырлықпен сипатталады. Ал әдеттегі жұбайлық зорлық-зомбылық көбінесе ұсақ-түйек дау-жанжалдардан туындайды, сирек кездеседі және жеңіл түрінде болады, сонымен қатар уақыт өте келе күшейіп кетпейді. Бұл анықтамалар жұбайлар арасындағы жағдайға қатысты зорлық-зомбылықтың түрлерін қамтиды, оның ішінде жақындық терроризм және әдеттегі жұбайлық зорлық-зомбылық. Ал кең ауқымда отбасылық зорлық-зомбылық бар, ол эмоционалдық, физикалық немесе жыныстық зорлық-зомбылықтың барлық түрлерін қамтиды. Бірақ отбасылық зорлық-зомбылық тек жұбайларға ғана қатысты емес, ол кез келген отбасы мүшесінің немесе бірге тұратын адамдардың жағдайын да қамтиды. Бұл бөлмелес достарды да, балаға, қарт адамға немесе жұбайға жасалатын зорлық-зомбылықтың түрлерін де қамтиды.

Қол тигізудің контексі

Қолмен түсіндірілетін түрлі контекстер мен өлшемдер бар. Көптеген адамдар сипаттаған өлшемдерге қарқындылық, ұзақтығы, орналасуы, жиілігі және қол тигізу құралы жатады. Қарқындылық: қол тигізудің неғұрлым нәзік немесе күшті болуын көрсетеді. Ұзақтығы: қол тигізудің қысқа немесе созылған болуын көрсетеді. Орналасуы: адамның қай жеріне қол тигізілгенін білдіреді. Жиілігі: орын алған қол тигізулердің санын білдіреді. Қол тигізу құралы: аяқ, ерін және басқа да заттар сияқты дене мүшелерімен жасалған қол тигізуді білдіреді.

Мағынасы

Джонс пен Ярброу жүргізген тактильді зерттеулер, тактильдік әрекеттердің жеті түріне жіктелетін 18 түрлі мағынасын анықтады: жағымды сезім (эмоция), ойыншылдық, бақылау, рәсім, аралас (қоспа), жұмысқа қатысты және кездейсоқ тактильдік әрекет.

Оң әсер ету

Мұндай жанасулар жағымды эмоцияларды білдіреді және көбінесе жақын қарым-қатынастағы адамдар арасында болады. Бұл жанасуларды қолдау, бағалау, қатысу, жыныстық қызығушылық немесе ниет, және сүйіспеншілік деп жіктеуге болады. Зерттеулер көрсеткендей, құшақтасу стресс гормоны – кортизол деңгейін төмендетуі мүмкін. Қолдау: Бағу, сендіру немесе қорғауға уәде беру. Мұндай жанасулар көбінесе бір адамның қайғы-қасірет көрген басқа адамға қамқорлық көрсетуі қажет немесе оны тиімдірек ететін жағдайларда болады. Бағалау: Екінші адамның жасаған ісі үшін алғыс айту. Қатысу: Бірге болуға назар аудару және психологиялық жақындық сезімін тудыру. Жыныстық: Тәнге деген тартымдылықты немесе жыныстық қызығушылықты білдіру. Сүйіспеншілік: Екінші адамды жай ғана мойындаудан асып, жалпы оң көзқарас білдіру.

Ойыншыл

Бұл жанасулар қарым-қатынасты жеңілдетуге арналған. Бұл жанасулар қос хабарлама береді, себебі олар әрқашан ойын белгісін қамтиды, ауызша немесе ауызша емес, бұл мінез-құлықты қабылдамау керектігін көрсетеді. Бұл жанасуларды мейірімді және агрессивті деп жіктеуге болады. Ойынмен мейірімділік: қарым-қатынасты жеңілдетуге арналған. Ойын белгісі оң хабарламаның маңыздылығын азайтады. Бұл жанасулар қысым жасауды білдіреді және әдетте өзара болады. Ойынмен агрессия: Ойынмен мейірімділік сияқты, бұл жанасулар да қарым-қатынасты жеңілдету үшін қолданылады, бірақ ойын белгісі агрессияны көрсетеді. Бұл жанасулар өзара емес, бастамашыл болып келеді. Ойынмен агрессия көбінесе сырттан қарағанда қарама-қайшылық әрекеттерді қамтиды, сондықтан бұл ойынды әрекеттер зорлық-зомбылық деп жіктелуі мүмкін. Формалды ортада, мысалы, мектептерде немесе жұмыс орнында, мұндай тактильді коммуникацияға қарсылық білдірілуі және оған тыйым салынуы мүмкін.

Бақылау

Бұл қол тигізулер адамның мінез-құлқын, көзқарасын немесе сезімдік жағдайын бағыттап, өзгертуге арналған. Осы қол тигізулердің басты ерекшелігі – олардың көбісін өзгертуге тырысатын адам бастайды. Бұл қол тигізулерді сәйкестікке жеткізу, назар аудару және жауап беруге шақыру деп үш түрге бөлуге болады. Сәйкестік: Басқа адамның мінез-құлқын басқаруға жасалған әрекет, көбінесе, оның көзқарасына немесе сезімдеріне әсер ету мақсатында. Назар аудару: Қол тигізу арқылы адамның назарын бір нәрсеге шоғырландыру. Жауап беруге шақыру: Бастамашының сезімдік жағдайын көрсету және оған назар аудару; екінші адамнан эмоционалдық жауап күту.

Кездейсоқ

Мұндай жанасулар қасақана жасалмағандай және мағынасыз болып қабылданады. Олар көбінесе жанама тиісулерден құралады. Мартиннің сауда саласындағы зерттеуі басқа сатып алушылардың артына кездейсоқ тиген ер және әйел адамдардың, тиіспеген адамдарға қарағанда дүкеннен ертерек шығып, тауар белгілерін жағымсыз бағалағанын көрсетті, нәтижесінде кездейсоқ жеке қарым-қатынас әсері пайда болады.

Мәдениет

Мәдениеттегі денеге тигізу жиілігі, көбінесе, сол мәдениеттің жоғары немесе төмен контекстік екендігіне байланысты болады.

Жоғары байланыс

Жұртпен тығыз байланыс жасайтын мәдениетте көп нәрсе ауызша айтылмай, физикалық жанасу арқылы білдіріледі. Мысалы, Латын Америкасында беттен сүйісу – кең таралған сәлемдесу тәсілі, ал Солтүстік Еуропалықтар арасында бұл сирек кездесетін амал. Әртүрлі мәдениеттерде эмоцияларды білдіру деңгейіне қарай әртүрлі мінез-құлық ережелері болады. Мәдени мінез-құлық ережелері адамдардың өзара әрекеттесу кезінде жеке кеңістігін, көз тістеуін және физикалық байланысын қаншалықты бөлісетініне де әсер етеді. Жұртпен тығыз байланыс мәдениетінде, мысалы Оңтүстік Америка, Латын Америкасы, Оңтүстік Еуропа, Африка, Ресей, Таяу Шығыс және басқа да аймақтарда адамдар көбірек физикалық байланысқа барады. Мұндай мәдениеттерде ұзақ көз тістесу, құшақтасу және жеке кеңістікке қатысты талаптар азаяды.

Аз жанасу

Төмен байланыс мәдениеттері, мысалы: АҚШ, Канада, Солтүстік Еуропа, Австралия, Жаңа Зеландия және Азия сияқты елдерде сирек қол тигізуге, үлкен физикалық қашықтық сақтауға, әрекеттесу кезінде дене бағытын тікелей бағыттамай, көзбен аз байланысқа дайындалу керек.

Ішкі айырмашылықтар

Қол тигізу жиілігі әр түрлі мәдениеттерде де айтарлықтай өзгеше. Харпер бірнеше зерттеуге сілтеме жасайды, олардың бірі кофеханалардағы қол тигізуді қарастырады. Бір сағат ішінде пуэрторикалықтарда 180 рет, француздықтарда 110 рет, ағылшындарда мүлдем еш рет те, ал американдықтарда 2 рет қол тигізілгені байқалды. (Харпер, 297). Біреудің қалыптыдан жиірек қол тигізетінін білу үшін, алдымен сол мәдениетте қандай жиілік қалыпты екенін білу қажет. Жоғары сенсорлы елдерде бетке сүйісу әдепті амал саналады, ал Швецияда мұндай әрекет кешірімсіздік деп қарастырылуы мүмкін. Джант кейбір елдерде екі ер адамның қол ұстасуы достық көңілдің белгісі екенін, ал АҚШ-та дәл осы тактильдік сигнал гомосексуалистік махаббаттың символы ретінде түсіндірілуі мүмкін екенін айтады.

Сезім және жанасу

Соңғы кездегі зерттеулер көрсеткендей, қол тигізу ашу, қорқыныш, бақыт, қайыршылық, махаббат және алғыс секілді нақты эмоцияларды жеткізеді. Бұған қоса, қатысушылардың эмоцияларды жеткізудегі дәлдігі, олардың бет-әлпеттері мен дауыстағы эмоциялық білдірілімдерімен салыстырылатын болды. Депрессия ересектерде қолмен жанасудың жетіспеуімен байланысты, сондай-ақ зерттеулер қолмен жанасудың жетіспеуі мен тамақтану тәртібінің бұзылуы арасындағы байланысты анықтады. Ересек еркектер арасындағы бір жынысты қол тигізуге қатысты күшті әлеуметтік шектеулерге байланысты, еркектер әйелдерге қарағанда қол тигізбеуді жиірек сезінеді.