Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық саяхат және балалар кітаптарының авторы (1785–1842)
British travel & children's book writer (1785 1842)
Мария Грэм, Леди Каллкотт (туған аты Дундас; 19 шілде 1785 – 21 қараша 1842), британдық саяхат кітаптары мен балалар кітаптарының авторы, сондай-ақ, шебер суретші.
Maria Graham, Lady Callcott (née Dundas; 19 July 1785 – 21 November 1842), was a British writer of travel books and children's books, and also an accomplished illustrator.
Ерте өмір
Ол Камберлендтегі Кокермут маңында Мария Дандас ретінде дүниеге келді және балалық шағы мен жасөспірімдік кезеңінде әкесімен көп көрмеді, себебі ол шотландтық Дандас тайпасы жылдар бойы тәрбиелеген көптеген теңіз офицерлерінің бірі болды. Джордж Дундас (1756–1814) (әлдеқайда белгілі теңіз офицері Джордж Хенидж Лоуренс Дундаспен шатастырмау керек) 1795 жылы капитан болып тағайындалды және 1798 мен 1802 жылдар аралығында HMS Juno фрегатының (32 зеңбірекпен жабдықталған, 5-дәрежелі кеме) командирі ретінде көптеген шайқастарға қатысты. 1803 жылы оған 74 зеңбірекпен жабдықталған, 3-дәрежелі кемеге командалық тапсырма берілді, бұл кеме 1801 жылғы Копенгаген шайқасында Нельсонның флагманы болған еді, және ол оны 1806 жылға дейін Кариб теңізін күзету үшін Ямайкаға алып барды. 1808 жылы оның теңіздегі қызметі аяқталды, ол Британдық Шығыс Үндістан компаниясының Бомбей портындағы кеме құрылысы бөлімінің басшысы болып тағайындалды. Үндістанға барғанда ол өзімен бірге 23 жастағы қызын да алып кетті. Ұзақ сапар барысында Мария Дандас кемедегі жас шотландтық теңіз офицері Томас Грэмге, Финтринің соңғы иесі Роберт Грэмнің үшінші ұлына ғашық болды. Олар 1809 жылы Үндістанда үйленді. 1811 жылы жас жұбайлар Англияға оралды, онда Грэм өзінің алғашқы кітабын – «Үндістанда тұру туралы күнделік» жариялады, одан кейін «Үндістан туралы хаттар» кітабы шықты. Бірнеше жылдан кейін оның әкесі Кейптаун портының комиссары болып тағайындалды, ол 1814 жылы 58 жасында қайтыс болды, ал оған екі ай бұрын контр-адмирал шені берілген еді.
She was born near Cockermouth in Cumberland as Maria Dundas, and didn't see much of her father during her childhood and teenage years, as he was one of the many naval officers that the Scottish Dundas clan has raised through the years. George Dundas (1756–1814) (not to be confused with the much more famous naval officer George Heneage Lawrence Dundas) was made post captain in 1795 and saw plenty of action as commander of HMS Juno, a fifth rate 32 gun frigate, between 1798 and 1802. In 1803 he was given the command of , a 74 gun third rate that had been Nelson's flagship during the Battle of Copenhagen in 1801, and took her down to Jamaica to patrol the Caribbean waters until 1806. In 1808 his sea fighting years were over, and he took an appointment as head of the naval works at the British East India Company's dockyard in Bombay. When he went out to India he brought his now 23 year old daughter along. During the long trip Maria Dundas fell in love with a young Scottish naval officer aboard, Thomas Graham, third son to Robert Graham, the last Laird of Fintry. They married in India in 1809. In 1811, the young couple returned to England, where Graham published her first book, Journal of a Residence in India, followed soon afterwards by Letters on India. A few years later her father was appointed commissioner of the naval dockyard in Cape Town, where he died in 1814, aged 58, having been promoted rear admiral just two months earlier.
Чилидегі жесір әйел
Басқа да теңізшілердің әйелдері сияқты, Грэм де бірнеше жыл жағалауда күйеуін сирек көріп өтті. Осы жылдардың көп бөлігін ол Лондонда өткізді. Бірақ басқа офицерлердің әйелдері үй шаруасымен айналысса, ол аудармашы және кітап редакторы болып жұмыс істеді. 1819 жылы ол Италияда болды, соның нәтижесінде «1819 жылы Римнің шығысындағы тауларда өткен үш ай» атты кітабы жарық көрді. Өнерге қызығушылығы зор болғандықтан, ол 1820 жылы француз барокко суретшісі Николас Пуссен туралы «Николас Пуссеннің өмірбаяны» (француз есімдері сол кезде көбінесе ағылшыншаға аударылатын) кітабын жазды. 1821 жылы Грэм күйеуімен бірге, оның басқаруындағы 36 зеңбірекке ие фрегатқа мінуге шақырылды. Мақсаты Чилиде британдық сауда мүдделерін қорғау еді. 1822 жылдың сәуір айында, кеме Хорн мүйісін айналып өткеннен кейін күйеуі қызбадан қайтыс болды, сондықтан HMS Дорис Вальпараисоға капитансыз, бірақ қайғыға толы капитанның жесірімен келді. Вальпараисодағы барлық теңіз офицерлері – британдықтар, чилиліктер және американдықтар – Марияға көмектесуге тырысты (бір американдық капитан тіпті оны Британияға қайтарып әкелуді ұсынды), бірақ ол өзінің күштерімен шешілген мәселелерді өзі шешуге бекінді. Ол шағын коттедж жалдап, ағылшын колониясына қарсы бұрылды («Мен бұл жердегі ағылшындар туралы ештеңе айтпаймын, себебі оларды бір-екі ерекшеліктерден басқа өте қарапайым, мәдениетсіз адамдар ретінде ғана білемін», - деп кейінірек жазды ол) және бір жыл бойы чилиліктермен бірге өмір сүрді. 1822 жылдың соңында ол Чили тарихындағы ең қатты жер сілкінісін бастан кешірді және оның салдарына егжей-тегжейлі сипаттама берді. Ол күнделігінде жер сілкінісінен кейін «барлық жағалау көбірек ашыққа шығып, тау жыныстары бұрынғыдан шамамен бір метрдей жоғары көтерілгенін» жазды. Жердің көтерілуі мүмкін деген идея даулы болғанымен, дұрыс екені дәлелденді. Марияның Генри Уорбертонға жер сілкінісі туралы жазған хатының бір бөлігі 1824 жылы Лондон геологиялық қоғамының еңбектерінде жарияланды. Бұл журналда әйел адам жариялаған алғашқы мақала еді.
As all other naval officers' wives, Graham spent several years ashore, seldom seeing her husband. Most of these years she lived in London. But while other officers' wives spent their time with domestic chores, she worked as a translator and book editor. In 1819 she lived in Italy for a time, which resulted in the book Three Months Passed in the Mountains East of Rome, during the Year 1819. Being very interested in the arts, she also wrote a book about the French baroque painter Nicolas Poussin, Memoirs of the Life of Nicholas Poussin (French first names were usually Anglicised in those days), in 1820. In 1821, Graham was invited to accompany her husband aboard , a 36 gun frigate under his command. The destination was Chile, and the purpose was to protect British mercantile interests in the area. In April 1822, shortly after the ship had rounded Cape Horn, her husband died of a fever, so HMS Doris arrived in Valparaiso without a captain, but with a distraught captain's widow. All the naval officers stationed in Valparaiso – British, Chilean and American – tried to help Maria (one American captain even offered to sail her back to Britain), but she was determined to manage on her own. She rented a small cottage, turned her back on the English colony ("I say nothing of the English here, because I do not know them except as very civil vulgar people, with one or two exceptions", she later wrote), and lived among the Chileans for a whole year. Later in 1822, she experienced the Valparaíso earthquake; one of the worst in Chile's history, and recorded its effects in detail. In her journal she recorded that after the earthquake " the whole shore is more exposed and the rocks are about four feet higher out of the water than before." This idea that the land could be lifted proved controversial, but correct. An extract of Maria's letter to Henry Warburton giving an account of the earthquake was published in 1824 in the Transactions of the Geological Society of London. This was the first paper published in this journal by a woman.