Кіріспе

Linkword – Майкл Грунберг 1980 жылдардың басында тілдерді үйрену үшін ұсынған, сөздердің дыбысталуының ұқсастығына негізделген есте сақтау жүйесі. Бұл процесте сөздерді бір-бірімен байланыстыратын, есте қалғандай көрініс жасау қажет. Мысалы, орыс тіліндегі "сиыр" сөзін (корова, шамамен "карова" деп айтылады) қарастырайық: "Мен көлігіммен сиырды қағып кеттім" деп ойлап, сол көріністі елестетіңіз. Оның Ұлыбританиядағы бағдарламалық қамтамасының Sinclair, Acorn және BBC Micro компьютерлеріне арналған көптеген нұсқалары болған, сондай-ақ жылдар бойы аудио және кітап түрлерінде де қолжетімді болды.

Әдісті талқылау

Көптеген мұғалімдер мен тіл білушілер осы әдісті қолданған, ал көптеген мысалдар көптеген адамдар дербес қолданған (мысалы, тай тілінде khao сөзі күрішті білдіреді, сиыр күріш жеп жатыр деп көзге елестетіңіз). Мұндай әдістердің бір кемшілігі – әр жаңа сөз үшін бір көрініс жасауға көп күш жұмсау қажет. Linkword әр сөз үшін дайын көріністер ұсынады, сондықтан бірнеше сағаттың ішінде жүздеген сөздерді жаттауға болады. Дегенмен, ол тек негізгі сөздікті ұсынады (мысалы, тірі қалу курсы үшін 200 сөз, ал 4 деңгейлі курс үшін шамамен 1400 сөз). Әдісті қолдаушылар жаңа сөз үшін көрініс жасауға жұмсалатын күш, басқа әдістерді (мысалы, флешкарталар, аралықтағы қайталау және сөзді дауыстап қайталау) қолданып сөзді жаттауға кеткен уақыттан кем немесе тең болады дейді. Осы сияқты жаттау әдістерінің тағы бір кемшілігі – олар білушінің ана тілі мен мақсатты тілдің арасындағы бірден-бір сәйкестік бар деп қарастыруға бейім. Шындығында, сөздердің мағыналары әртүрлі болуы мүмкін, сондықтан білуші жаңа сөздердің күрделігін немесе ерекшеліктерін үйренуі керек. Осы себепті мұндай әдістерді толыққанды түсінудің орнына, тілді меңгеруде, әсіресе бастапқы кезеңдерде пайдалы және тиімді жол деп қарастыруға болады. Сыншылар бұл әдіс сөздердің дыбыстарындағы кездейсоқ ұқсастықтарға негізделгендіктен, басқа тілдің барлық немесе көп бөлігін үйрету үшін қолдануға болмайды дейді, себебі фонетикалық жағынан ұқсас сөздер немесе көріністер болмауы мүмкін. Бірақ, практикада көбінесе қолдануға болатын көрініс табылады, бірақ кейбір сөздер үшін байланыс тікелей болмайды және тиімділігі төмен болады. Мұндай жағдайларда, көріністі қолдау үшін басқа оқу әдістері, мысалы, қайталау және флешкарталар қажет. Бұл жүйе белгілі бір сахналық жатқа алу шеберлерінің қолданған әдісіне ұқсас, олар көрермендер ұсынған сөздердің үлкен тізімдерін кез келген тәртіппен, алға, артқа, тіпті жеке-жеке қайталау үшін жаттайды, бұл жаттау тірегі деп аталады. Жатқа алу шеберінің өзіндік «санау тізімі» болады. Әр санау сөзі жоғарыда сипатталғандай сөйлем арқылы келесі көрерменнің сөзімен байланысады. Кейбір жатқа алу шеберлерінің пікірінше, қаншалықты абсурдты сөйлем болса, соғұрлым есте сақтау оңай. Бұл әдісті кез келген тілден кез келген тілге оқыту үшін қолдануға болса да, қазіргі уақытта ол негізінен ағылшын тілін білетін адамдарға басқа тілдерді үйрету үшін қолданылады. Көптеген компаниялар осы әдіске негізделген жүйелерді ұсынады, бірақ ұсынылатын тілдердің тізімі шамалы ғана ерекшеленеді. Оқу курстары студенттерге голланд, француз, неміс, грек, иврит, итальян, жапон, португал (бразилиялық және еуропалық), орыс, испан (еуропалық және оңтүстік америкалық) және валлий тілдерін үйрету үшін әзірленді.