Кіріспе
19-20 ғасырдағы испан саясаткері Эдуардо Дато е Ирадье (12 тамыз 1856 – 8 наурыз 1921) – испандық Реставрация кезеңіндегі испандық саяси қайраткер. Ол үш рет Испанияның премьер-министрі қызметін атқарды: 1913 жылдың 27 қазанынан 1915 жылдың 9 желтоқсанына дейін, 1917 жылдың 11 маусымынан 1917 жылдың 3 қарашасына дейін және 1920 жылдың 28 сәуірінен каталондық анархистердің қолынан қаза тапқанға дейін. Бұған қоса, ол он бір министрлік портфелін иеленді және төрт рет Испанияның депутаттар палатасының төрағасы болды (парламент спикерінің орнына ие рөл).
Eduardo Dato e Iradier (12 August 1856 – 8 March 1921) was a Spanish political leader during the Spanish Restoration period. He served three times as Spanish prime minister: from 27 October 1913 to 9 December 1915, from 11 June 1917 to 3 November 1917, and from 28 April 1920 until his assassination by Catalan anarchists. Also he held eleven cabinet ministries, and was four times president of the Spanish Congress of Deputies (a role akin to that of parliamentary speaker).
Мансап
Испанияның А-Корунья қаласында туған, Карлос Дато и Гранадостың (өзі Карлос Дато Камачо и Мариннің ұлы және әйелі Каетана Руперта Гранадос и Гарсия, де Виванкос и Акоста) және әйелі Роза Лоренса Ирадиер е Арсе, галисиан тегінен шыққан. 1875 жылы Комплутенсе университетінің құқық факультетін бітірген. Екі жылдан кейін заң кеңсесін ашты. 1883 жылы Испания парламентіне сайланды, ал 1892 жылы Ішкі істер министрлігінің хатшысы болды. Келесі он бес жыл ішінде Ішкі істер министрі және Әділет министрі қызметтерін атқарды. 1907 жылы Мадрид қаласының мэрі болып сайланды. 1910 жылы Моральдық және саяси ғылымдар академиясына қабылданды. 1913 жылы алғаш рет премьер-министр болды. 1915 жылы ол бұл қызметтен кетіп, 1917 жылы қысқа мерзімге қайта оралды. 1918 жылдың 22 наурызынан 9 қарашасына дейін 230-шы Сыртқы істер министрі болды. Содан кейін Мемлекеттік министр лауазымына тағайындалып, 1920 жылға дейін сол қызметте болды, одан кейін үкіметке премьер-министр ретінде қайта басшылық етті. Дато Гаагадағы Халықаралық тұрақты соттың мүшесі (1913 жылы вице-президент болды), Халықаралық құқық институтының мүшесі, «Banco Hipotecario» банктік фирмасының басқарушысы, Ұлттық әлеуметтік қамсыздандыру институтының, Мемлекеттік білім беру кеңесінің және Құқық және заңнама академиясының президенті болды.
Құрлық
1921 жылы 8 наурызда Мадридте, парламент ғимаратынан шығып, Puerta de Alcalá есігінің алдында, Дато үш каталондық анархист – Луис Николау, Педро Матеу және Рамон Касанеллас қолданып келе жатқан мотоциклмен қатылды. Бұл он жылдың ішінде испан премьер-министрінің өлтірілуінің екінші жағдайы болды; 1912 жылы Хосе Каналехас та осылай қаза тапқан. Испания королі Альфонсо XIII оны қайтыс болғаннан кейін жесіріне «Дато герцогинясы» атағын беріп, герцог титулымен марапаттады.