Кіріспе

1996–2004 жылдары Испанияның премьер-министрі Хосе Мария Альфредо Азнар Лопес (xoˈse maˈɾi. a alˈfɾeðo aθˈnaɾ ˈlopeθ; 25 ақпан 1953 жылы туған) – 1996 жылдан 2004 жылға дейін Испанияның премьер-министрі болған испан саясаткері. Ол Испаниядағы үстем оңшыл саяси партия – Халық партиясын (ХП) басқарды. Жастығында Фалангистердің студенттік ұйымы Frente de Estudiantes Sindicalistas мүшесі болған ол Мадридтің Комплутенсе университетінде заң оқыды және алғашқыда мемлекеттік секторда Мемлекеттік қаржы инспекторы (lang es) болып жұмыс істеді. 1989 жылы Халық партиясы ретінде қайта құрылған Халықтық одаққа қосылды. 1987 жылдан 1989 жылға дейін Кастилия және Леон Хунтасын басқарды және 1989 жылдан 1996 жылға дейін ұлттық деңгейде оппозиция басшысы болды. 1995 жылы ол баск сепаратистік тобының қастандық әрекетіне ұшырады. Азнар бастаған Халық партиясы 1996 жылғы жалпы сайлауда парламенттегі ең көп орынды жеңіп алды, бірақ ол Депутаттар Конгресінде көпшілікке ие бола алмады, бұл ХП-ны Баск (EAJ PNV), Каталония (CiU) және Канар (CC) аймақтық партияларының қолдауын іздеуге мәжбүр етті. Ол 4 мамыр 1996 жылы премьер-министр болып тағайындалды. Оның бірінші мерзімі нарықты либерализациялау, экономиканы реттеуді жеңілдету, мемлекеттік шығыстарды қысқарту және бірнеше мемлекеттік компанияларды жекешелендірумен ерекшеленді. Оның бірінші мерзімінде экономика өсті және Испания евроаймақ құруға қатысу критерийлерін орындады, бірақ жұмыссыздық орташа деңгейде қалып отырды. Азнардың бірінші мерзіміндегі маңызды оқиғалардың бірі – ХП саясаткері Мигель Анхель Бланконың ЭТА-ның қолынан қаза табуы. Азнар 1998 және 1999 жылдар аралығында ЭТА-мен келіссөздер жүргізуге тырысты, бірақ тараптар келісімге келмеді және зорлық-зомбылық жалғасты. Азнар 2000 жылғы жалпы сайлауда да ең көп дауыс жинады, бұл жолы Конгресте 183 депутат (350-ден) абсолютті көпшілікке ие болды. Экономика өсіп, жұмыссыздық оның екінші мерзімінде төмендеді. Сыртқы саясатта Испания неоконсервативті бағыт ұстанды және 11 қыркүйек шабуылынан кейін АҚШ және Буш әкімшілігімен байланысын нығайтты. Азнар АҚШ-тың Ауғанстан мен Иракқа басып кіруін қолдады. 2002 жылы ол Галисиядағы «Престиж» мұнай тасығышының апатты жағдайына байланысты үкіметтің әрекетіне қатысты сынға ұшырады. Иракқа басып кіруден кейін ХП-ны қолдау одан әрі төмендеді, оны испан халқының көпшілігі қолдамады, бірақ испандықтар АҚШ пен Ұлыбританияны қолдады. 2003 жылы CIS қоғамдық зерттеу институты жүргізген сауалнамада испандықтардың 91% Иракқа басып кіруге қарсы екенін көрсетті. 2004 жылы Испанияда 14 наурызға жалпы сайлаулар жоспарланған, оған Азнар емес, оның ХП басшысы Мариано Рахой қатысты. 11 наурызда 2004 жылы Мадридтегі пойыз қақтырылысы болды, нәтижесінде 192 адам қаза тапты. Үкімет бомбалауды ЭТА жасады деп мәлімдеді. Бомбалау мен сайлау арасындағы бірнеше күн ішінде ХП осы ұстанымды қорғады: алайда халықтың көп бөлігі шабуылдарды ЭТА жасады деген болжамды қабылдамады және үкімет бомбалаудың Испанияның Иракқа басып кіруін қолдауымен байланысты болуы мүмкін деп өтірік айтып отыр деп сенді. Бұл сайлау алдындағы күндері ХП-ны қолдаудың күрт төмендеуіне әкелді, ал PSOE қарсыласы Хосе Луис Родригес Сапатеро сайлауда жеңіске жетті. Азнар жеке секторда белсенді болып қала береді және кейде өзекті мәселелерге қатысты өз пікірін білдіреді. 2005–2006 жылдары Мемлекеттік кеңестің мүшесі болды. Ол FAES испандық ой-саналық орталығының президенті және News Corporation директоры. Ол 2016 жылға дейін ХП-ның құрметті (символды) президенті болды, ол атақтан бас тартты. 2024 жылдың 14 ақпанында Азнар Филип Моррис лоббисі лауазымынан кетті.

Ерте өмір

Азнар 1953 жылы Мадридте, армия қызметкері, журналист және радио хабаршысы Мануэль Азнар Аседоның ұлы, ал бұрынғы баск ұлтшыл телерадио хабаршысы, кейіннен фалангист насихатшысы және Франко дәуірінде танымал журналист болған Мануэль Азнар Зубигарайдың немересі ретінде дүниеге келді. Оның әкесі де, бабасы да диктатура кезінде мемлекеттік қызметтер атқарған. Мадридтегі Колледж дель Пилар мектебінде білім алды. Он алты жасында Азнар Франко режиміне қарсы болған фалангистік диссиденттік студенттік ұйым – Френте де Эстудиантес Синдикалистас (FES) мүшесі ретінде фалангизмнің өзгеше бағытына қосылды. Бастапқыда университет ұйымы болған жасөспірім Азнар 1960 жылдардың соңында құрылған орта мектеп бөліміне жауапкер болып тағайындалды және ұйымның идеологиясы бойынша Испания мектептеріндегі жастар арасында фалангизмді тарату міндеті жүктелді. Азнар 1975 жылы Мадридтің Комплутенсе университетін заңгер мамандығы бойынша бітіріп, 1976 жылы Салық басқармасының инспекторы болды.

Халықтық одақтың саясаткері

Франсиско Франконың қайтысы мен демократияның қайта орнатылуынан кейін Азнар 1979 жылғы қаңтарда, әйелінен кейін бірнеше ай өткен соң, «Халық альянсына» (АП) қосылды. Наурыз айында ол Ла-Риохадағы партияның Бас хатшысы болды және 1980 жылға дейін осы лауазымды атқарды. 1981 жылғы ақпанда АП-ның Ұлттық атқару комитетіне кірді. 1982 жылғы ақпанда Бас хатшының орынбасары болды. 1982 жылғы 26 қазанда Авиладан парламентке сайланды. 1985 жылғы 22 маусымда Кастилия және Леондағы АП президенті болып тағайындалды. 1986 жылғы 2 желтоқсанда АП басшысы Мануэль Фрага, биліктегі Испан социалистік жұмысшы партиясын (PSOE) құлатуға жасалған кезекті әрекеттен кейін болған қызу ішкі партиялық тартыстар нәтижесінде отставкаға кетті. Азнар орынбасар болуға жеткілікті деңгейде емес деп есептелді және Мигель Эрреро де Миньонды қолдады, ол Фраганың таңдауы – Антонио Эрнандес Манчаға көшбасшылыққа үміткерлігінен бас тарды. Осының салдарынан Азнар Бас хатшының орынбасары лауазымынан айырылды. 1987 жылғы 10 маусымда депутаттар кеңесіндегі өкілдігінен кеткеннен кейін, ол 1987 жылғы Кастилия және Леон аймақтық сайлауында Авиладан Кастилия және Леон Кортесінің депутаты болып сайланды. Содан кейін ол аймақтың президенті болып тағайындалды, Демократиялық және әлеуметтік орталықпен (CDS) тұрақсыз коалициялық үкімет құрды.

Оппозиция басшысы

1989 жылы Азнарды АП Ұлттық атқару комитеті партияның жаңа басшысы етіп сайлады, партия Partido Popular (Халық партиясы немесе PP) деп қайта құрылды. Фрага Галисия президенттігіне ден қойғанда, Азнар 1990 жылдың наурыз айының соңында өткен ПП-нің 10-шы Ұлттық съезінде партия басшысы ретінде бекітілді. Қарашада ПП Еуропалық парламенттегі консерваторлар тобынан орталықтанған христиандық-демократиялық Еуропалық халық партиясына өтті. 1993 жылғы 6 маусымда ПП тағы да жалпы сайлауда жеңіліске ұшырады, бірақ бұрынғы көрсеткіштерін жақсартып, дауыстардың 34,8%-ын алды. PSOE абсолютті көпшілігін жоғалтты және үкіметті жалғастыру үшін басқа партиялармен коалиция құруға мәжбүр болды. Бұл нәтиже ПП үшін көңіл көншітпеді, себебі сауалнамалар олардың жеңіске жететінін болжаған еді. Олар 1994 жылғы Еуропалық және 1995 жылғы жергілікті сайлауларда жақсы нәтижелер көрсетті. 1995 жылғы 19 сәуірде Азнардың бронеавтомобилі ETA бомбасынан құтылуына мүмкіндік берді. ПП 1996 жылғы 3 наурызда өткен жалпы сайлауда дауыстардың 37,6%-ын алып жеңіске жетті, осылайша PSOE-нің 13 жылдық үкімдігі аяқталды. 350 орынның 156-сын (PSOE 141 орын алды) алған Азнар үкімет құру үшін екі аймақтық ұлтшыл партия – «Конвергенция және Бірлік» (Каталония) және Канар аралдары коалициясымен келісімге келуге, сондай-ақ Баск ұлттық партиясының қолдауын алуға тиіс болды. Ол 4 мамырда Кортес Генералесінде 181 дауыспен премьер-министр болып сайланды және келесі күні король Хуан Карлос I-нің алдында қызметке кірісуге ант берді.

Бірінші мерзім (1996-2000)

Азнар үкіметі Еуропалық Одақтың бірыңғай валютасына қосылуға бұрынғы үкімет берген уәдесін сақтап, мүшелік талаптарын орындау үшін саяси тәуекелге баруға дайын екенін көрсетті. Азнар 1997 жылдың басында Telefónica телекоммуникациялық компаниясы мен Repsol мұнай тобындағы мемлекетке тиесілі қалған аз үлесін (алтын акцияларын) сату туралы хабарлады. Бұл, бұрынғы PSOE үкіметі экономиканың бір бөлігін мемлекеттік меншікке алғаннан кейін жекешелендіру кезеңінің басталуын білдірді.

Екінші мерзім (2000-2004)

Испаниялық сайлаушылар Азнарды 2000 жылғы жалпы сайлауда абсолютті көпшілікпен қайта сайлады. ПП партиясы 44,5% дауыс алып, 183 орынға ие болды. Испаниядағы сайлауға қатысу көрсеткіші Франкодан кейінгі кезеңдегі жалпы сайлаулардағы ең төменгі деңгейде болды. Алты жылдық салыстырмалы саяси тыныштықтан кейін, онда саяси пікірталас биліктегі партияның экономика, аймақтық ұлтшылдық және терроризм мәселелеріндегі консенсусымен доминанды болды, испан қоғамындағы бірнеше мәселелер поляризацияға алып келді. Ұлыбритания премьер-министрі Тони Блэр сияқты, Азнар да қоғамдық қарсылыққа қарамастан, АҚШ-тың терроризмге қарсы соғысын белсенді түрде қолдады. 2003 жылы Иракқа басып кіруге дейін Азнар Бушпен жеке кездесуде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіндегі жағдайды талқылады. «El País» газеті кездесудің ішінара транскриптісін жариялады. Испания жағалауындағы грек «Престиж» танкерінің апатты жағдайына үкіметтің ден қоюы, нәтижесінде ауқымды экологиялық апатқа ұласқан оқиға да даулы мәселеге айналды. Ол Буш әкімшілігінің сыртқы саясатын және 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіруін белсенді түрде қолдады. Ол мұны Ирак үкіметінің ядролық қару жасауға тырысып жатқанына куәлік ететін құпия ақпараттарға сүйене отырып қорғады. 2003 жылдың 30 қаңтарында Азнар АҚШ саясатын қолдаған сегіз елдің хатына қол қойды. Испания халқының көп бөлігі, тіпті ПП мүшелерінің де бір бөлігі соғысқа қарсы болды. Испанияның ірі қалаларында үкіметтің басып кіруге қатысуына байланысты елде бұрын-соңды көрілмеген масштабта көше демонстрациялары өтті. Азнар 2000 жылы ПП-ға дауыс бергендердің бір бөлігінің қолдауын жоғалтты. Көшеде демонстрациялар өтіп жатқан кезде, мемлекеттік телеарнадағы тікелей эфирде сұхбат беру барысында ол испан халқынан өзіне сенуін сұрады, оның сөзінше Иракта жаппай қырып-жоятын қарулар бар екеніне дәлелдері жеткілікті. Қазір бұл дұрыс емес деп есептеледі. Экономикалық жағынан үкімет мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру саясатын жүргізіп, қарызды азайтуға баса назар аударды. Ғылыми зерттеулерге инвестициялар күрт азайтылды, сондай-ақ әлеуметтік шығындар да қысқартылды. Әлеуметтік тұрғын үй құрылысы 30%-дан астамға төмендеді, ал үй шаруашылықтары құрылыс жерлерінің бағасының күрт өсуіне байланысты қарызға батты. 2004 жылдың қаңтар айында Азнар жалпы сайлауды жариялады және үшінші мерзімге кандидат болмайтынына берген уәдесіне сәйкес, өзінің ізбасары Мариано Рахойды кандидат ретінде тағайындады. Саяси шиеленіске қарамастан, сауалнамалардың нәтижесінде Халық партиясы экономиканың күштілігіне сүйене отырып үшінші рет тікелей сайлауда жеңіске жете алатыны болжамдалды. 2004 жылдың ақпан айында үкімет басқаратын CIS жүргізген сауалнамада испан халқының 92% Ирактағы соғысты қолдамайтыны анықталды, ал ПП 42,2% дауыс жинап, ПСОЕ 35,5% дауысқа ие болары күтілді.

Мадридтегі пойыздардағы бомбалаулар және оқу мерзімінің аяқталуы

2004 жылғы жалпы сайлауға үш күн қалғанда, 2004 жылғы 11 наурызда Мадридтегі пойызға жасалған жарылыстарда 10 бомба 191 адамның өмірін қиды. Бастапқыда үкімет пен оппозиция бұл жарылыстарды ЭТА жасауы мүмкін екенін ашық түрде мәлімдеді. Алайда, ПП үкіметі шабуылдардың исламистік топтың жұмысы болуы мүмкін екенін көрсететін дәлелдер пайда болғаннан кейін де ЭТА-ны кінәлауын тоқтатпады, тіпті сыртқы істер министрі Ана Паласио барлық испан дипломаттарына кез келген мүмкіндікте ЭТА-ны кінәлауды тапсырды. Үкімет халықтан ақпаратты жасырды деген халықтың пікірі кең таралып, наразылық тудырды. Аточадағы жарылыстардан екі күн өткен соң Испания бойынша тергеуден жаңалықтар талап етіп, "Дауыс беруге дейін шындықты білгіміз!" және "Кім жауапты?" сияқты ұрандармен демонстрациялар өтті. Пойызға жасалған жарылыстардан үш күн өткен соң оппозициялық PSOE партиясы сайлауда жеңіске жетті. Парламенттік комиссия жүргізген келесі тергеулер саяси партиялар арасындағы өткір пікір таластармен сипатталды, жарылыстарға кім жауапты болуы мүмкін деген мәселеде дау туды. Азнар 2004 жылдың қарашасында комиссия алдында сөйлеген сөзінде, жарылыстарды жасағандардың "алыс шөлдерде немесе тауларда" ізделіп табылмайтынына сенетінін айтты. 2006 жылы Азнар бұл шабуылдарды тек исламистер ғана жасаған жоқ деп ойлағанын мәлімдеді.

2004 жылдан кейін

2004 жылғы 17 сәуірде қызметтен кеткеннен кейін ол ПП-мен байланысты FAES саяси-талдау орталығына төрағалық етті. 2005 жылы премьер-министр Родригес Сапатеро ұсынған реформадан кейін бұрынғы премьер-министрлер Мемлекеттік кеңеске қабылданды, бірақ ол кейінрек осы лауазымнан бас тартты. 2004 жылдың сәуірінде Азнар Вашингтондағы Джорджтаун университетінде Глобалды көшбасшылықты тәжірибелік тұрғыдан зерттеудің ерекше ғалымы болып тағайындалды. Бұл лауазымда ол әр семестрде қазіргі Еуропа саясаты және Атланттық өңірдегі қарым-қатынастар тақырыбында екі семинар өткізеді. Сонымен қатар, ол профессор Кэрол Ланкастердің ұйымдастыруымен, бұрынғы Польша президенті Квасьневскиймен бірге саяси көшбасшылық курсын оқытады. Азнар басқа оқытушылармен бірлесіп, өзекті мәселелер бойынша қоғамдық пікірсайыстар өткізеді және оған Франсиско Маррокин университетінің құрметті докторлық дәрежесі берілді. 2007 жылы Азнар Лондондық Centaurus Capital хедж-фондының кеңесшілер кеңесіне мүше болып тағайындалды, бірақ бұл қызметі ұзаққа солмады. 2006 жылы ол Руперт Мердоктың медиа-холдингі News Corporation директорлар кеңесінің мүшесі болды. Ол сондай-ақ Еуропалық бизнес жүлделерінің еуропалық консультативтік тобының және Толеранттылық және келісім кеңесінің мүшесі. Азнар – демократияны және халықаралық қауымдастықтағы өзгерістерді ілгерілетуге арналған тәуелсіз коммерциялық емес ұйым, Мадрид клубының мүшесі, оның құрамында әлемнің түкпір-түкпірінен келген 100-ден астам бұрынғы демократиялық мемлекет және үкімет басшылары бар. Азнар Прага хартасына қол қойған және оны жақтағандардың бірі болды. Оған CEU Cardinal Herrera университетінің құрметті докторлық дәрежесі табысталды. 2013 жылдан бері Азнар Нью-Йоркте орналасқан Concordia ұйымының Басшылық кеңесінде қызмет етеді, бұл ұйым мемлекеттік-жеке сектор арасындағы тиімді ынтымақтастықты дамытуға және гүлденген және тұрақты болашақ құруға бағытталған бейтарап, коммерциялық емес ұйым. Ол сонымен қатар АҚШ-та орналасқан жасанды интеллект компаниясы Afiniti директорлар кеңесінің мүшесі. 2019 жылы ол Италия-АҚШ қорының Америка сыйлығымен марапатталды. 2022 жылы 2006 жылдан бері Руперт Мердокқа кеңес беруден түскен оның жалпы табысы 4 миллион доллардан асты.

Қоршаған орта мәселелері

2008 жылдың қазан айында Чехия президенті Вацлав Клаустың Испания астанасына сапары барысында Азнар антропогендік климаттың өзгеруі – бұл «ғылыми тұрғыдан күмәнді» теория, ол дінге айналып кеткен, ал оның жақтастары «бостандыққа қарсы» деп мәлімдеді. Бұл көзқарастар Клаустың FAES баспасы испан тілінде жариялаған «Blue Planet in Green Shackles» атты кітабындағы пікірлерімен үйлеседі. Азнардың сөзі кейбір адамдарды қызықтырды, себебі оның үкіметі 1998 жылы Киото протоколына қол қойған еді, және ол кейін климаттың өзгеруі жөніндегі көзқарасын өзгерген сияқты көрінді. 2009 жылы Азнар «жаһандық жылынуға күмәмен қараушылардың ең ірі жиыны» деп таныстырылған Heartland институтының конференциясында сөз сөйлеуге жоспарланған. Бірақ ол соңғы сәтте бас тартты, ал ресми түсіндірме болмағандықтан, бұл партиясын ұяттан сақтау үшін жасалған деген болжамдар пайда болды. Халық партиясы Азнардың қоршаған ортаға қатысты көзқарастарынан алшақтап, оны өз қатарындағы «күмәнданушы азшылықтың» бірі деп санады. Дегенмен, Халық партиясының бірқатар саясаткерлері Азнарды қолдады және климаттың өзгеруі жөнінде ашық пікірсайыс өткізуді қалаған, олардың ішінде Эсперанса Агирре ең белсендісі болды. 2010 жылы Азнар климаттың өзгеруіне бейімделу мәселелерімен айналысатын жаңа ұйым – Глобалды бейімделу институтының кеңесшілер кеңесінің төрағасы болады деген хабар тарады.

Израиль

2010 жылы Азнар "Израиль мемлекетін және оның қауіпсіз және қорғалатын шекарада бейбіт өмір сүру құқығын жоққа шығару әрекеттеріне қарсы тұру" мақсатымен "Израильдің достары" бастамасын құрды. 2010 жылы Израильдің арнайы жасақтарының "Мави Мармара" кемесіне жасаған шабуылына сіңіп сөз қозғайтын Азнар, әлем Израильді қолдауы керектігін айтты, себебі "егер Израиль құласа, бәріміз құлаймыз". Ол: "Идеалды әлемде Израиль арнайы жасақтарының "Мави Мармара" кемесіне жасаған шабуылы тоғыз адамның қаза болуымен және ондаған адамның жаралануымен аяқталмас еді. Идеалды жағдайда, әскерилер кемеге бейбіт түрде қабылданар еді" деді. Ол Түркияны Израильді "шығу жоқ жағдайға" түсіргені үшін сынады, онда ол өзінің қауіпсіздігінен бас тартуы немесе әлемнің айыптауына ұшырауы керек еді. Азнар Израиль Батыстың алдыңғы қатардағы қорғанысы болып табылады және оны қорғау қажет деген қорытындыға келді. 2014 жылы Ұлыбритания парламентінде сөйлеген сөзінде Азнар Израильдің Еуропалық Одаққа қажет екенін айтты. Ол өзінің баяндамасында Израильдің батыстық мәдениеті мен Еуропалық Одаққа әкелетін пайдасы ескеріле отырып, Израильдің ЕС-тің толыққанды мүшесі болуы керек екенін ұсынғанын мәлімдеді.

Дау

Азнар үкіметі 1968 жылы ЭТА-ның қолынан қаза тапқан Сан-Себастьян қаласының құпия полициясының басшысы және Франко үкіметінің алғашқы жоғары лауазымды өкілі Мелитон Манзанасқа азаматтық қызметтері үшін медаль табыс етті. Манзанас көпшілік пікірінде азаптаушы ретінде танымал болған, ал Amnesty International бұл марапатты айыптады. 2004 жылғы сайлаулардан кейін Азнар мен оның үкіметінің АҚШ-тағы заң фирмасына Азнарға Конгресс Алтын медалін беру үшін жасырын түрде мемлекеттік қаражат жұмсағаны белгілі болды. Келісімшарт бойынша алғашқы жеті айға 700 000 АҚШ доллары, содан кейін 2 миллион АҚШ долларына дейін ай сайын 100 000 АҚШ доллары төлену көзделген. 2006 жылғы 27 шілдеде BBC World телеарнасына берген сұхбатында ол 2004 жылғы Мадридтегі пойыз жарылысының кінәсін тек исламистерге жабуға күмәнді екенін білдірді. "Шабуылдың кейбір орындаушыларын сіздер білесіздер, бірақ шабуылды кім жоспарлағанын, кім басшылық еткенін, кім идея авторы екенін, шабуылға қажетті құралдарды кім ұйымдастырып, қолдағанын, логистикасын кім анықтағанын, стратегиясын кім жасағанын білмейсіздер. Менің ойымша, орындаушылардың бір бөлігі исламистер, бірақ бұл тек исламистер жасаған шабуыл емес." 2006 жылғы 23 қыркүйекте Вашингтондағы консервативті американдық Hudson Institute талдау орталығында өткен конференцияда Папа Бенедикт XVI-ның ислам және зорлық-зомбылық туралы пікірлеріне сілтеме жасап, Азнар мұсылмандардың Испанияны 800 жыл бойы Аль-Андалус ретінде басып алғаны үшін неге кешірім сұрамағанын сұрады. Ол содан кейін "Цивилизациялар одағы" бастамасын "ақылға сыймас" деп атады. Оның кешірім сұрау туралы айтқаны, Пападан кешірім сұрауды талап ететін наразылық акцияларына жауап болды. PP партиясының бір өкілі Азнардың сөзін түсіндіріп, премьер-министр тарихи оқиғалар үшін кешірім сұраудың қажеті жоқ деп ойлайды деді. Америкалық Foreign Policy журналы оны "әлемдегі ең нашар бес бұрынғы президенттің" қатарына қосты. Журналдың мәліметінше, Азнар жаһандық жылыну мәселесіндегі өтірікші ұстанымы, дінаралық диалогқа қарсылығы немесе афроамериканнің АҚШ президенті болып сайлануы "көзге көрінетін экономикалық апатқа" алып келеді деп мәлімдегені үшін ерекшеленді.

Сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар

2015 жылы бірнеше жылға созылған бірқатар істерден кейін, 2002 жылдан 2003 жылға дейінгі Жозе Мария Азнар үкіметінің 14 мүшесінің 11-і парақорлық, ақша жылыну және салықтан қашу қылмыстары үшін түрмеге қамалды немесе сотталды. Испания сот жүйесі Азнардың өзінің 1990-1996 жылдар аралығында 782 695 евро көлеміндегі партияның жасырын қорынан пайдаланғанына күдікпен қарауда. 2021 жылдың наурыз айында ол сотқа шақырылып, PP партиясының 20 жылдан астам уақыт бойы сақтап келгені айтылған "Б" қоры туралы түсіндіру сұралды. Бұл қорға бизнесмендерден анонимді түрде түскен қаржы партия шенеуніктеріне "қосымша жалақы" төлеу үшін жұмсалды деген күдік бар.

Жеке өмір

1977 жылы Азнар Ана Ботеллаға үйленді, олардың үш баласы бар: Хосе Мария, Ана және Алонсо. Олардың қызы 2002 жылдың 5 қыркүйегінде Эскориалда Алехандро Агагқа тұрмысқа шықты, және олардың төрт баласы бар. 2008 жылы қаңтар айында тараған қауесеттерге жауап ретінде Азнар Рашида Датидің, сол кездегі француз әділет министрінің қызы Зохра Датидің әкесі екенін жоққа шығарды. Кейіннен анасы баласының әкесі басқа адам екенін мәлімдеді. 2012 жылдың желтоқсан айында француз соты Дезенге Датидің баласының әкесі екенін анықтау үшін ДНК-тест тапсыруды бұйырды. 2016 жылдың 7 қаңтарындағы француз сотының шешімі бойынша Дезеннің әке екені расталды.

Конференциялар

Латын Америкасы: Еркіндік күнтәртібі, Хосе Мария Азнардың Франсиско Маррокин университетіндегі дәрісі. Гватемала, 2007 жылдың қарашасы "Хосе Мария Азнардың дәрісі" (тіл: испан)