Франсиско Хавьер Солана: Испан саяхатшысы және мемлекеттік қайраткері

Кіріспе

Испан саясаткері (1942 жылы туған)

Франсиско Хавьер Солана де Мадарияга CYC (fɾanˈθisko xaˈβjeɾ soˈlana ðe maðaˈɾjaɣa; 14 шілде 1942 жылы туған) – испан физигі және PSOE саясаткері. Фелипе Гонсалес үкіметінде (1992–1995) Сыртқы істер министрі, ал 1995–1999 жылдары НАТО-ның Бас хатшысы қызметін атқарды, осы кезеңде Альянс операциясын басқарды. Кейіннен ол Еуропалық Одақтың ортақ сыртқы және қауіпсіздік саясаты жөніндегі жоғары өкілі, Еуропалық Одақ Кеңесінің және Батыс Еуропалық Одақтың Бас хатшысы болып тағайындалды. Бұл лауазымдарды 1999 жылдың қазанынан 2009 жылдың желтоқсанына дейін атқарды.

Физик мамандығы мен еңбек жолы

Солана Мадридте дүниеге келген. Ол белгілі испан отбасынан шыққан, дипломат, жазушы, тарихшы және пацифист Сальвадор де Мадарияганың екі рет алыс туысы (Хавьердің әкесі Рохелио де Мадарияга мен Сальвадор де Мадарияга ағайынды болған). Оның әкесі химия профессоры Луис Солана Сан Мартин, Хавьер он тоғыз жасында қайтыс болды. Оның анасы Обдулия де Мадарияга Перес 2005 жылы қайтыс болды. Хавьер бес баланың үшіншісі және үш жақты комиссияның алғашқы социалистік мүшелерінің бірі болды. Солана Комплутенсе университетіне (UCM) барар алдында, эксклюзивті католикалық мариандық Nuestra Señora del Pilar мектебінде оқыды. Ол жерде 1963 жылы студент кезінде университеттерді жаңарту апталығында оппозициялық форум ұйымдастырғаны үшін билік тарапынан санкцияларға ұшырады. 1964 жылы ол жасырын түрде Испанияның Социалистік жұмысшылар партиясына (PSOE) қосылды, ол Франконың тұсында 1939 жылы Испанияда Азамат соғысы аяқталғаннан бері заңсыз саналды. Сол жылы ол бітіріп, бір жыл Испанияның Ғылыми зерттеулер жөніндегі жоғары кеңесінде (CSIC) және Ұлыбританияда білімін жетілдірді. 1965 жылы ол АҚШ-қа барып, алты жыл бойы Фулбрайт стипендиясымен әртүрлі университеттерде оқыды. Ол Чикаго университетіне және Калифорния университетіне, Сан-Диегоға барды, содан кейін Шарлоттсвиллдегі Вирджиния университетінің өнер және ғылым жоғары мектебіне түсті. Ол жерде физика сабақтарын оқытушы көмекшісі ретінде оқытып, тәуелсіз зерттеулер жүргізді; сонымен қатар Вьетнам соғысына қарсы наразылық акцияларына қатысып, Шетелдік студенттер қауымдастығының президенті болды. 1971 жылы Вирджинияда физика ғылымдарының докторы дәрежесін «Суперсұйық гелийдің элементарлық қозу спектрінің теориясы: ротонның өмір сүру мерзімі» тақырыбындағы диссертациясымен қорғады. Зерттеулерін жалғастыру үшін АҚШ-та болу мерзімін бір жылға ұзартты. Испанияға оралғаннан кейін Мадрид автономды университетінде қатты дене физикасы бойынша лекция оқыды, содан кейін 1975 жылы Комплутенсе университетінде профессор болды. Осы жылдары ол 30-дан астам мақала жариялады. Бір кезде ол Вирджиния университетінде профессор болған кезде танысқан Николас Кабрераның ассистенты болып жұмыс істеді. Ол басқарған соңғы докторлық диссертациялар 1990 жылдардың басында қорғалды.

Solana was born in Madrid, Spain. He comes from a prominent Spanish family, being a first cousin, twice removed, of diplomat, writer, historian, and pacifist Salvador de Madariaga (Javier's grandfather, Rogelio de Madariaga and Salvador de Madariaga were cousins). His father was a chemistry professor, Luis Solana San Martín, who died when Javier was nineteen. His mother, Obdulia de Madariaga Pérez, died in 2005. Javier is the third of five children. and was one of the first socialist members of the Trilateral Commission. Solana studied at the Nuestra Señora del Pilar School, an exclusive Catholic Marianist secondary school, before going to Complutense University (UCM). There as a student in 1963 he suffered sanctions imposed by the authorities for having organised an opposition forum at the so called Week of University Renovation. In 1964 he clandestinely joined the Spanish Socialist Workers' Party (PSOE), which had been illegal under Franco since the end of the Spanish Civil War in 1939. In the same year he graduated and then spent a year furthering his studies at Spain's Higher Council for Scientific Research (CSIC) and in the United Kingdom. In 1965 he went to the United States, where he spent six years studying at various universities on a Fulbright Scholarship. He visited the University of Chicago and the University of California, San Diego, and then enrolled in the Graduate School of Arts & Sciences of the University of Virginia in Charlottesville. There, he taught physics classes as a teaching assistant and carried on independent research; he also joined in the protests against the Vietnam War and was president of the Association of Foreign Students. He received his doctorate in physics from Virginia in 1971 with a thesis on Theory of the Elementary Excitation Spectrum of Superfluid Helium: the Roton Lifetime, extending his planned stay in the US by a year in order to continue his research. Returning to Spain he became a lecturer in solid state physics at the Autonomous University of Madrid, UAM, and then in 1975 he became a professor at Complutense University. During these years he published more than 30 articles. For a time he worked as assistant to Nicolás Cabrera, whom he had met when Cabrera was professor at the University of Virginia. The last PhD dissertations that he directed were in the early 1990s.

Испания саясаты

1971 жылы Испанияға оралғаннан кейін Солана Испанияның Социалистік жұмысшылар партиясының (PSOE) өкілі ретінде Мадридтің Демократиялық үйлестірісіне қосылды. 1976 жылы азаматтық соғыстан бері Испанияда PSOE-нің алғашқы ұлттық съезі кезінде ол партияның Федералды атқарушы комиссиясының хатшысы, сондай-ақ ақпарат және баспасөз хатшысы болып сайланды, ол осы лауазымда бес жыл болды. Ол партияның жетекшісі Фелипе Гонсалеспен жақын дос болған және Франкодан кейінгі кезеңде партияның трансформациясына жауапты PSOE басшыларының бірі болып саналады. 1976 жылы ол Францияның Сурнес қаласында өткен Социалистік Интернационал конгресінде және 1977 жылы Испанияда өткенде PSOE-ді білдірді. 1977 жылы 20 мамырда Гонсалеспен бірге король Хуан Карлосқа Сарсуэла сарайында барды. Ол Комплутенсе университетіндегі мұғалімдер одағының өкілі болды және осы рөлде 1977 жылы 15 маусымда PSOE партиясынан парламенттік орын алды және 1995 жылдың желтоқсанына дейін Мадрид аймағын білдірді. 1981 жылы 23 ақпанда ол парламентте болған кезде, оны 18 сағат бойы Антонио Техеро бастаған қарулы адамдар төңкеріс жасауға тырысты. 1982 жылдың 28 қазанында PSOE төменгі палатадағы 350 орынның 202-сімен тарихи жеңіске жетті. 3 желтоқсанда Гонсалестің бірінші кабинетінің басқа мүшелерімен бірге Солана Мәдениет министрі болып ант берді, ол 1988 жылы Білім министрлігіне ауысқанға дейін сол жерде болды. 1983 жылдың шілдесінде ол Альфонсо Гераның Испанияның НАТО-дан шығуын талап еткен ұстанымын қабылдады. 1985 жылдың 5 шілдесінде ол үш жылға үкімет өкілі болды. Ол 1992 жылы 22 шілдеде Мадридте ІІ Ибероамерикандық мемлекет басшыларының конференциясы ашылғанға дейін бір күн бұрын ауыр сырқаттанған Франсиско Фернандес Ордонестің орнына Сыртқы істер министрі болды. 1995 жылдың 27-28 қарашасында Испания Еуропалық Одақ Кеңесіне төрағалық еткен кезде Солана Барселона конференциясын шақырып, оған төрағалық етті. Сол кездегі жиырма жеті ел арасында келісімге қол жеткізілді, Солана "Жер орталық теңіз аймағындағы мәдени және экономикалық бірлікті дамыту процесі" деп атаған нәрсе үшін құрметке ие болды. Сол он үш жыл ішінде министрлікте қызмет еткен Солананың құпиялылық пен дипломатиялық саясаткер ретінде беделі өсті. Гонсалес әкімшілігінің соңғы жылдарында Сыртқы істер министрлігіне барып, ол жемқорлық және оның соңғы жылдарында ЕТА-ға қарсы жүргізілген деп есептелетін қақтығыстардың саяси жанжалдарының алдын алды. 1995 жылдың соңында Гонсалестің алғашқы кабинетінің жалғыз тірі қалған мүшесі Солана туралы баспасөзде оның орнын басатын және келесі наурыз айындағы сайлауда PSOE-ге басшылық ететін мүмкін үміткер ретінде айтылды. Оның орнына халықаралық саясатта белсенділік танытты. НАТО-ның бас хатшысы болғаннан кейін де Солана PSOE және испан саясатында белсенді рөл атқара берді. 1997 жылдың маусымында PSOE-нің 34-ші съезінде Солана олардың атқарушы комиссиясынан шығып, Федералды комитетіне қосылды, үш жылдан кейін екінші орынға қайта сайланды. Колин Пауэллдің 2003 жылғы 5 ақпандағы БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінде сөйлеген сөзінде Ирактың жаппай қырып-жою қару-жарағы бар деп мәлімдеген Солана өзінің партиясының жетекшісі Хосе Луис Родригес Сапатероның ұстанымына қайшы келді, ол Хосе Мария Азнар үкіметінің Иракты басып алуын қолдамады. Солана Гонсалеспен бірге партияның ескі қанатының өкілі ретінде қарастырылады. 2005 жылдың 15 ақпанында ол Ibarretxe жоспарын Баск елінің тәуелсіздігі туралы ұстанымы үшін сынға алды, оның ЕО-да Басктың бөлек өкілдік етуі туралы өтініші ЕО-ның ұсынылған конституциясында орын алмайды деп айтты.

On returning to Spain in 1971 Solana joined the Democratic Co ordination of Madrid as the Spanish Socialist Workers' Party (PSOE) representative. In 1976, during PSOE's first national congress inside Spain since the civil war, he was elected Secretary of the party's Federal Executive Commission, and also Secretary for Information and Press, remaining in the post for five years. He was a close personal friend of the party's leader Felipe González, and is considered one of the PSOE leaders responsible for the transformation of the party in the post Franco era. In 1976 he represented the PSOE at a Socialist International congress held in Suresnes, France, and again when it was held in Spain in 1977. On 20 May 1977 he accompanied González in visiting King Juan Carlos at the Zarzuela Palace. He became a representative of a teachers' union in the Complutense University, and in this role won a parliamentary seat for PSOE on 15 June 1977 and represented Madrid region until December 1995. On 23 February 1981 he was in the parliament when it was taken over for 18 hours in an attempted coup by gunmen led by Antonio Tejero. On 28 October 1982 PSOE won a historic victory with 202 out of 350 seats in the lower house. On 3 December, along with the other members of González's first cabinet, Solana was sworn in as Minister for Culture, where he remained until moving to the Ministry of Education in 1988. In July 1983 he adhered to the position of Alfonso Guerra calling for an exit of Spain from NATO. On 5 July 1985 he was made the Spokesman for the Government for three years. He was made Minister for Foreign Affairs on 22 July 1992, the day before the opening of the II Ibero American conference of heads of state in Madrid, replacing the terminally ill Francisco Fernández Ordóñez. On 27–28 November 1995, while Spain held the Presidency of the Council of the EU, Solana convened and chaired the Barcelona Conference. A treaty was achieved between the twenty seven nations in attendance with Solana gaining credit for what he called "a process to foster cultural and economic unity in the Mediterranean region". It was during these thirteen years as a cabinet minister that Solana's reputation as a discreet and diplomatic politician grew. By going to the foreign Ministry in the later years of González administration he avoided the political scandals of corruption, and of the dirty war allegedly being fought against ETA, that characterised its last years. Towards the end of 1995, Solana – the only surviving member of González's original cabinet – was talked about in the press as a possible candidate to replace him and lead the PSOE in the following March elections. Instead, he made the leap to international politics. During and after his spell as NATO secretary general (see below) Solana continued to play an active role in PSOE and Spanish politics. In June 1997, at the 34th PSOE Congress, Solana left their Executive Commission and joined their Federal Committee, being re elected in second place three years later. By supporting Colin Powell's 5 February 2003 speech to the UN Security council which claimed that Iraq had WMD's Solana contradicted the position of his party leader José Luis Rodríguez Zapatero, who opposed the PP government of José María Aznar's support for the invasion of Iraq. Solana is seen, along with González, as representing the older wing of the party. On 15 February 2005 he criticised the Plan Ibarretxe for its position on Basque Country independence, saying that its call for separate Basque representation within the EU had no place within the proposed EU constitution.

НАТО Бас хатшысы

1995 жылдың 5 желтоқсанында Солана НАТО-ның жаңа Бас хатшысы болды, Вилли Клестің жемқорлыққа қатысты мәселелерге байланысты отставкаға кетуіне байланысты оның орнын басты. Оның тағайындалуына қатысты пікірлер қарама-қайшы болды, себебі ол бұрын НАТО-ға қарсы болған. Ол «НАТО-ға «жоқ» деудің 50 себебі» атты памфлет жазған және АҚШ-тың бүлікшілер тізіміне енген еді. 1982 жылдың 30 мамырында Испания НАТО-ға қосылды. Сол жылы PSOE билікке келгеннен кейін Солана және партия НАТО-ға қарсы бұрынғы ұстанымдарын Атлантикалық, НАТОны қолдайтын ұстанымға өзгертті. 1986 жылдың 12 наурызында Испанияда НАТО-да қалу жөнінде референдум өтті, үкімет және Солана осы мәселе бойынша сәтті үгіт жүргізді. НАТО-ға қарсы болған кезеңі туралы сынға ұшырағанда, Солана ол өзінің өкілі болуға қуанышты екенін айтты, себебі ол «суық соғыс» дәуірінен алыстаған еді. Солана бірден Балқандағы НАТО миссиясы – «Бірлескен күш» операциясымен айналысуға кірісті, ол 20 желтоқсанда Біріккен Ұлттар Ұйымының миссиясын алмастырған 60 000 әскериден тұратын көпұлттық бейбітшілікті сақтау күштерін (IFOR) құрады. Бұл Дейтон келісімі нәтижесінде болды, ал НАТО өткен тамыз және қыркүйек айларында Босния мен Герцеговинадағы белгілі нысаналарды (VRS бақылауындағы позициялар) бомбалағаннан кейін орын алды. Ол Достасқан Жедел Әрекет Корпусын (ARRC) жұмылдыру арқылы осы міндетті орындады. 1996 жылдың желтоқсанында ARRC қайтадан жұмылдырылды, IFOR 32 000 сарбаздан тұратын Тұрақтандыру күштерімен (SFOR) алмастырылды, олар «Бірлескен Қорғау» және кейін «Бірлескен Ырыс» кодтық аттарымен жұмыс істеді. Солананың қызмет ету кезеңінде НАТО саяси және әскери құрылымын қайта ұйымдастырды және негізгі стратегияларын өзгертті. Ол НАТО мүшелерінің арасында және НАТО мен НАТО-ға мүше емес мемлекеттер арасында келіссөздер жүргізе алатын, өте табысты және дипломатиялық бас хатшы ретінде танылды. 1995 жылдың желтоқсанында Франция НАТО-ның әскери құрылымына ішінара оралды, ал 1996 жылдың қарашасында Испания оған қосылды. 1997 жылдың 27 мамырында Ресейдің сыртқы істер министрі Евгений Примаковпен бес айлық келіссөздерден кейін келісімге қол жеткізілді, нәтижесінде Париж НАТО-Ресей Тікелей Әрекет Ережесі жасалды. Сол күні Солана Еуропалық НАТО мен НАТО-ға мүше емес елдер арасындағы қарым-қатынасты жақсарту мақсатында Еуро-атлантикалық әріптестік кеңесін құруға төрағалық етті. Бұрынғы Югославиядағы бейбітшілікті сақтау қиын және даулы мәселе болып қала берді. IFOR және SFOR босниялық сербтердің басшылары Радован Караджич пен Ратко Младичті ұстай алмағаны үшін көп сынға ұшырады. 1998 жылдың соңында Косоводағы Югославия билігі мен Косово албандық партизандар арасындағы Косово Азаттық Армиясы арасындағы қақтығыс ушықты, 1999 жылдың 15 қаңтарында 45 албанды өлтірген Рачак қырғынына әкеп соқты. НАТО екі тарапты күшпен ұстап тұру үшін, олардың басшылығымен тиісті әскери бейбітшілікті сақтау күшін енгізу арқылы ғана қақтығысты реттеуге болады деп шешті. 1999 жылдың 30 қаңтарында НАТО Югославия нысаналарына әуе шабуылын жүргізуге дайын екенін мәлімдеді. 6 ақпанда Солана екі тарапты Рамбуйе сарайында келіссөздерге шақырды, бірақ келіссөздер сәтсіз аяқталды. 24 наурызда НАТО күштері Югославиядағы әскери және азаматтық нысаналарға әуе шабуылын бастады. Солана шабуылдарды гуманитарлық негізде және Еуропада бейбітшілікті сақтау және Босния соғысы (1992-1995) кезінде болған этникалық тазалау мен геноцидтің қайталануын болдырмау үшін НАТО-ның міндетімен байланыстырды. Солана мен НАТО бомбалау салдарынан азаматтық адамдардың қаза болуына байланысты сынға ұшырады. 23-24 сәуірде Вашингтонда Солтүстік Атлантика кеңесінің отырысы өтті, онда мүше мемлекеттердің басшылары ұйымның негізгі қорғаныс сипатын өзгертетін және НАТО-ның бұрынғыдан гөрі кең ауқымдағы жағдайларда араласуына мүмкіндік беретін Жаңа Стратегиялық Тұжырымдамамен келісті. 10 маусымда серб күштері Косоводан шығып, НАТО шабуылдарын тоқтатты, бұл Косово соғысына нүкте қойды. Сол күні БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1244 қаулысы НАТО-ға ARRC-ті жұмылдыруға рұқсат берді, Косово күштері 12 маусымда «Бірлескен Қорғау» операциясын бастады және провинцияны басып алды. Солана 1999 жылдың 6 қазанында НАТО-дан мерзімінен екі ай бұрын кетіп, оның орнына Джордж Робертсон тағайындалды.

On 5 December 1995, Solana became the new Secretary General of NATO, replacing Willy Claes who had been forced to resign in a corruption scandal. His appointment created controversy as, in the past, he had been an opponent of NATO. He had written a pamphlet called 50 Reasons to say no to NATO, and had been on a US subversives list. On 30 May 1982 Spain joined NATO. When PSOE came to power later that year, Solana and the party changed their previous anti NATO positions into an atlanticist, pro NATO stance. On 12 March 1986 Spain held a referendum on whether to remain in NATO, with the government and Solana successfully campaigning in favour. When criticised about his anti NATO past, Solana argued that he was happy to be its representative as it had become disassociated from its Cold War origins. Solana immediately had to deal with the Balkans NATO mission Operation Joint Endeavour that consisted of a multinational peacekeeping Implementation Force (IFOR) of 60,000 soldiers which took over from a United Nations mission on 20 December. This came about through the Dayton Agreement, after NATO had bombed selected targets in Bosnia and Herzegovina (positions held by VRS) the previous August and September. He did this by deploying the Allied Rapid Reaction Corps (ARRC). In December 1996 the ARRC was again activated, with IFOR being replaced by a 32,000 strong Stabilisation Force (SFOR) operating under codenames Joint Guard and later Joint Forge. During Solana's term, NATO reorganised its political and military structure and changed its basic strategies. He gained the reputation of being a very successful, diplomatic Secretary General who was capable of negotiating between the differing NATO members and between NATO and non NATO States. In December 1995 France partially returned to the military structure of NATO, while in November 1996 Spain joined it. On 27 May 1997, after five months of negotiations with Russian foreign minister Yevgeny Primakov, an agreement was reached resulting in the Paris NATO–Russia Founding Act. On the same day, Solana presided over the establishment of the Euro Atlantic Partnership Council to improve relations between European NATO and non NATO countries. Keeping the peace in the former Yugoslavia continued to be both difficult and controversial. IFOR and SFOR had received a lot of criticism for their inability to capture the Bosnian Serb leaders Radovan Karadžić and Ratko Mladić. In late 1998 the conflict in Kosovo, between the Yugoslav authorities and the Kosovar Albanian guerilla Kosovo Liberation Army deteriorated, culminating in the Račak massacre on 15 January 1999, in which 45 Albanians were killed. NATO decided that the conflict could only be settled by introducing a proper military peacekeeping force under their auspices, to forcibly restrain the two sides. On 30 January 1999, NATO announced that it was prepared to launch air strikes against Yugoslav targets. On 6 February, Solana met both sides for negotiations at the Château de Rambouillet, but they were unsuccessful. On 24 March, NATO forces launched air attacks on military and civilian targets in Yugoslavia. Solana justified the attacks on humanitarian grounds, and on the responsibility of NATO to keep peace in Europe and to prevent recurrences of ethnic cleansing and genocide similar to those which occurred during the Bosnian War (1992–1995). Solana and NATO were criticised for the civilian casualties caused by the bombings. On 23–24 April, the North Atlantic Council met in Washington D. C. where the Heads of State of the member nations agreed with the New Strategic Concept, which changed the basic defensive nature of the organisation and allowed for NATO intervention in a greater range of situations than before. On 10 June, Serbian forces withdrew from Kosovo, and NATO stopped its attacks, which ended the Kosovo War. The same day UN Security Council Resolution 1244 authorised NATO to activate the ARRC, with the Kosovo Force launching Operation Joint Guardian and occupying the province on 12 June. Solana left NATO on 6 October 1999, two months ahead of schedule, and was replaced by George Robertson.

ЕО сыртқы саясатының жетекшісі

НАТО-дан шыққаннан кейін Солана Еуропалық Одақта қызметке кірісті. Жыл басында, 1999 жылдың 4 маусымында, ол Кёльн Еуропалық Кеңесі тарапынан Еуропалық Одақ Кеңесінің Бас хатшысы болып тағайындалды. Бұл әкімшілік лауазым болғанымен, Бас хатшы сонымен қатар Біртұтас Сыртқы және Қауіпсіздік саясаты (БСҚС) Жоғарғы өкілі болып тағайындалуы шешілді. Ол бұл қызметте келісілген ортақ саясат бар болған жағдайда Еуропалық Одақтың мүддесін шетелде қорғады. НАТО-дан кеткеннен кейін көп ұзамай, 1999 жылдың 18 қазанында ол қызметке кірісті. Бұл лауазымның бюджеті 40 миллион еуроны құрайды, оның көп бөлігі Балқан операцияларына жұмсалады. 1999 жылдың 25 қарашасынан бастап ол Батыс Еуропалық Одақтың (БЕО) Бас хатшысы болып тағайындалды, сондай-ақ осы ұйымның жауапкершіліктерін БСҚС-қа беруді қадағалады. 2004 жылы оның 5 жылдық өкілеттігі жаңаланды. Ол сонымен қатар Еуропалық Қорғаныс Агенттігінің президенті де болды. Клинтон әкімшілігі 2000 жылдың мамыр айында Солананың Генри Киссинджердің Еуропамен сөйлесуге телефон нөміріне ие болу арманының орындалғаны туралы мәлімдеме жасады. 2003 жылдың желтоқсанында Солана Еуропалық қауіпсіздік стратегиясын жариялады, онда Еуропалық Одақтың қауіпсіздігіне төнетін негізгі қауіптер, соның ішінде терроризм анықталды. 2004 жылдың 25 наурызында Солана Гийс де Вристі БСҚС бойынша терроризмге қарсы үйлестіруші болып тағайындады және оның міндеттері Еуропалық Одақтың терроризмге қарсы күресін оңайлату, ұйымдастыру және үйлестіру екенін атап өтті. 2004 жылдың 29 маусымында ол Еуропалық Одақтың алғашқы "Сыртқы істер жөніндегі Одақ министрі" болып тағайындалды – бұл лауазым Еуропалық Конституциялық шартымен құрылды, ол БСҚС басшысының және Сыртқы қатынастар жөніндегі Еуропалық комиссардың өкілеттіктерін біріктірді. Бұл сыртқы саясатқа біртұтас дауыс беруге, екі лауазымның өкілеттіктері мен ықпалын біріктіруге, сондай-ақ үлкен бюджет, көп штат және біріктірілген дипломатиялық корпусқа мүмкіндік беретін еді. Бұл лауазым ("Еуропа мырзасы" деп белгілі) Реформа шартында жартылай сақталды, бірақ Солана бұл лауазымды қабылдамайтынын мәлімдеді, өйткені ол өкілеттік мерзімі аяқталғаннан кейін қызметтен кететінін хабарлады. 2004 жылдың соңында Солана ХАМАС басшыларымен құпия келіссөздер жүргізді, ол олармен алға басу мүмкіндігі болған кезде кездескенін айтты және "халықаралық қауымдастық нені қалайтынын нақты жеткізуі керек" деді, сондай-ақ кездесулер "айлар бұрын" өткенін мәлімдеді.

After leaving NATO, Solana took up a role in the European Union. Earlier in the year, on 4 June 1999, he was appointed by the Cologne European Council as Secretary General of the Council of the European Union. An administrative position but it was decided that the Secretary General would also be appointed High Representative for the Common Foreign and Security Policy (CFSP). In this role he represented the EU abroad where there was an agreed common policy. He took up the post on 18 October 1999, shortly after standing down from NATO. The post has a budget of €40 million, most of which goes to Balkan operations. From 25 November 1999 he was also appointed Secretary General of Western European Union (WEU), overseeing the transfer of responsibilities from that organisation to the CFSP. In 2004 his 5 year mandate was renewed. He has also become president of the European Defence Agency. The Clinton administration claimed in May 2000 that Solana was the fulfilment of Henry Kissinger's famous desire to have a phone number to talk to Europe. In December 2003 Solana released the European Security Strategy, which sets out the main priorities and identifies the main threats to the security of the EU, including terrorism. On 25 March 2004 Solana appointed Gijs de Vries as the anti terrorist co ordinator for the CFSP, and outlined his duties as being to streamline, organise and co ordinate the EU's fight against terrorism. On 29 June 2004 he was designated to become the EU's first "Union Minister for Foreign Affairs", a position created by the European Constitutional Treaty combining the head of the CFSP with that of the European Commissioner for External Relations. It would give a single voice to foreign policy and combine the powers and influence of the two posts with a larger budget, more staff and a coherent diplomatic corps. The position (colloquially known as "Mr. Europe") has been partly maintained in the Reform Treaty as High Representative of the Union for Foreign Affairs and Security Policy, but Solana is not going to take the post as he announced that he would step down at the end of his term. In late 2004, Solana held secret negotiations with Hamas leaders, saying that he met them at a time when there seemed to be an opportunity for progress, and were to "pass a clear message of what the international community wants", and said that the meetings occurred "months" before.

Сыртқы істер

Ол Еуропалық Одақ пен Таяу Шығыс және Латын Америкасының бірнеше елдері, соның ішінде Боливия мен Колумбия арасындағы көптеген қауымдастық шарты бойынша келіссөздер жүргізді. Солана бұрынғы Югославия федерациясының қалған бөлігін біріктіруде шешуші рөл атқарды. Ол Черногорияның толық тәуелсіздік алудың орнына Сербиямен одақ құруын ұсынды, бұл Косово мен Воеводинаның тәуелсіздік талаптарының тізбектей әсерін болдырмау үшін жасалды деді. Жергілікті БАҚ жаңа елге сарказммен "Солания" деп ат қойды. 2002 жылдың 21 қаңтарында Солана Гуантанамодағы ұсталғандарға Женева конвенциясына сәйкес соғыс тұтқындары ретінде қарау қажет екенін мәлімдеді. Еуропалық Одақ осы және болашақ келіссөздер арқылы Иракқа басып кіру сияқты жаңа соғыстың алдын алуға үміттенедінін айтты, ал Солана өзінің қызметіндегі ең қиын сәттердің Ұлыбритания мен Францияның, Еуропалық Одақтың Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшелерінің келіспеушіліктері болғанын жеткізді. Шығыс Еуропа елдерінің Ирактағы билік ауыстыру мақсатын қолдаған "Вильнюс хаты" және Ұлыбритания, Италия және басқа да екінші деңгейдегі алты елдің осыған ұқсас "сегіздің хаты" жалпы алғанда, Ортақ Сыртқы және Қауіпсіздік саясатының (ОСҚС) ең нашар көрсеткіші деп есептеледі. Солана Израиль-Палестина дауының шешілуіне үлкен үлес қосты және БҰҰ, Ресей және АҚШ-пен бірге Таяу Шығыс бойынша "Тыныштық жол картасының" негізгі авторы болды. 2004 жылдың 22 шілдесінде ол Израильде Ариэль Шаронмен кездесті. Шарон бастапқыда Соланамен кездесуден бас тартқан, бірақ соңында Еуропалық Одақтың Жол картасына қатысатынын мойындады, оған ұнаса да, ұнамаса да. Ол Израильді 2005 жылдың 9 қаңтарындағы Палестина президенттік сайлауына кедергі келтіргені үшін сынады, бірақ 13 қаңтарда Шаронмен қайта кездесті. 2004 жылдың қараша айында Солана Ұлыбритания, Франция және Германияға Иранмен ядролық материалды байытуды тоқтату туралы келіссөздер жүргізуге көмектесті. Сол айда ол Украинадағы сайлаудан кейінгі жағдайларда екі президенттік үміткер арасында делдалдық жасады, ал 2005 жылдың 21 қаңтарында Украинаның жаңа президенті Виктор Ющенконы болашақ Еуропалық Одаққа қатысу мәселесін талқылауға шақырды. 2010 жылы, қызметтен кеткеннен кейін, Солана өзінің орнын басатын Кэтрин Эштонға жолданған 25 Еуропалық Одақ басшысымен бірге Батыс жағалаудағы еврейтік қоныстардың салынуына жауап ретінде Израилына санкциялар салуға шақыратын петицияға қол қойды.

He negotiated numerous Treaties of Association between the European Union and various Middle Eastern and Latin American countries, including Bolivia and Colombia. Solana played a pivotal role in unifying the remainder of the former Yugoslavian federation. He proposed that Montenegro form a union with Serbia instead of having full independence, stating that this was done to avoid a domino effect from Kosovo and Vojvodina independence demands. Local media sarcastically named the new country "Solania". On 21 January 2002 Solana said that the detainees at Guantanamo Bay should be treated as prisoners of war under the Geneva Convention. The EU has stated that it hopes to avoid another war like the Iraqi invasion through this and future negotiations, and Solana has said the most difficult moments of his job were when the United Kingdom and France, the two permanent EU Security Council members, were in disagreement. The so called Vilnius letter, a declaration of support by eastern European countries for the United States' aim of régime change in Iraq, and the letter of the eight, a similar letter from the UK, Italy, and six second tier countries, are generally seen as a low water mark of the CFSP. Solana has played an important role working toward a resolution to the Israeli–Palestinian conflict, and continues to be a primary architect of the "Road Map for Peace," along with the UN, Russia, and the United States in the Quartet on the Middle East. On 22 July 2004 he met Ariel Sharon in Israel. Sharon had originally refused to meet Solana, but eventually accepted that, whether he liked it or not, the EU was involved in the Road Map. He criticised Israel for obstructing the Palestinian presidential election of 9 January 2005, but then met Sharon again on 13 January. In November 2004 Solana assisted the United Kingdom, France and Germany in negotiating a nuclear material enrichment freeze with Iran. In the same month he was involved in mediating between the two presidential candidates in the post election developments in Ukraine, and on 21 January 2005 he invited Ukraine's new President Viktor Yushchenko to discuss future EU membership. In 2010, after he had left office, Solana signed a petition along with 25 other EU leaders directed at his successor, Catherine Ashton, calling for EU sanctions on Israel in response to continued settlement construction in the West Bank.

Жеке өмір

Солана Консепсьон Хименеске үйленген, олардың Диего және Вега есімді екі ересек балалары бар. Ол Брюссельде тұрады, оның пәтері испан саясаткерлері үшін маңызды кездесу орны ретінде танымал. Ана тілі испан тілінен басқа, ол француз және ағылшын тілдерін де жақсы меңгерген. Генерал Уэсли Кларк бір күні Соланадан дипломатиялық жетістіктерінің құпиясын сұрады. Ол: «Дұшпан жасамаңдар және жауабын білмейтін немесе ұнамайтын сұрақтар қоймаңдар» деді. Ол – құрметті Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің кавалер-командоры, Рим клубының испан бөлімінің мүшесі. Ол Испанияда католик Изабелланың Ұлы кресімен және Германия қорғаныс министрлігінің Манфред Вернер медалімен марапатталған. 1998 жылдан бері Мадариага Еуропа колледжі қорының президенті қызметін атқарады. 2003 жылы «Еуропаға деген көзқарас» сыйлығын алды. Сондай-ақ 2003 жылы Брюссельде жыл сайынғы қауіпсіздік конференциясын өткізетін «EastWest» институтының «Жылдың мемлекет қайраткері» сыйлығына ие болды. 2006 жылы Солана Карнеги Уателер бейбітшілік сыйлығын алды. Еуропалық интеграцияға қосқан үлесі үшін 2007 жылы Карл Ұлы сыйлығымен марапатталды. 2009 жылдың желтоқсанында Хавьер Солана ESADE бизнес мектебінің жаңа Глобалды экономика және геосаясат орталығының президенті болып тағайындалды. 2010 жылдың қаңтарында король Хуан Карлос I Хавьер Соланы дипломатиядағы еңбектері үшін Алтын Жүн орденінің 1194-ші рыцары етіп тағайындады. 2020 жылдың 11 наурызында Солана Испаниядағы COVID-19 пандемиясы кезінде COVID-19 жұқтырғаннан кейін ауруханаға түсті.