Кіріспе
Американдық компьютер ғалымы Джон Уорнер Бэкус (3 желтоқсан 1924 – 17 наурыз 2007) – американдық компьютер ғалымы. Ол FORTRAN-ды, ең алғаш кеңінен қолданылатын жоғары деңгейдегі бағдарламалау тілін ойлап тапқан және іске асырған команданы басқарды, сондай-ақ формальды тілдердің синтаксисін анықтау үшін қолданылатын Backus–Naur (BNF) формасын жасады. Кейін ол функциялық деңгейдегі бағдарламалау парадигмасын зерттеді және өзінің 1977 жылғы ықпалды Тьюринг сыйлығындағы «Программалауды фон Нейман стилінен босатуға бола ма?» деген лекциясындағы нәтижелерін ұсынды. IEEE 1967 жылы Бэкусқа FORTRAN-ды жасағаны үшін W. W. McDowell сыйлығын табыс етті. Ол 1975 жылы Ұлттық ғылым медалімен және 1977 жылы Тьюринг сыйлығымен марапатталды, себебі «практикалық жоғары деңгейдегі бағдарламалау жүйелерін жобалауға, әсіресе FORTRAN бойынша жұмысына және бағдарламалау тілдерін сипаттаудың формальды процедураларын жариялағаны үшін терең, ықпалды және ұзақ мерзімді үлес қосты». Джон Бэкус 1991 жылы зейнетке шықты. Ол 2007 жылғы 17 наурызда Орегон штатының Ашленд қаласында қайтыс болды. Ол Пенсильвания штатының Поттстаун қаласындағы Хилл мектебінде оқыды, бірақ жақсы оқушы болмады. Ол Вирджиния университетіне химия мамандығы бойынша түсті, бірақ сабақтарымен күресіп, кем қатысқаны үшін бір жылдан кейін шығарылды. Содан кейін ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясына шақырылды. Ауруханадағы стажировка кезінде оған бас сүйегінің ісігі диагнозы қойылды, ол сәтті алынып тасталды және басына пластина орнатылды. Ол содан кейін медициналық білім алу үшін Гүл және Бесінші авеню медицина мектебіне көшті, бірақ ол оған қызығушылық танытпады және тоғыз айдан кейін оқуды тастады. 1946 жылы АҚШ армиясынан медициналық себептермен босатылды және 1950 жылы IBM компаниясына қосылды. Алғашқы үш жылында ол Селективті реттілік электронды есептегіш (SSEC) бойынша жұмыс істеді; оның алғашқы маңызды жобасы – Айдың орнын есептеуге арналған бағдарламаны жазу болды. 1953 жылы Бэкус IBM 701 компьютері үшін бағдарламалық жасақтаманы дамытуға көмектесу үшін IBM компьютері үшін жасалған алғашқы жоғары деңгейдегі тіл Speedcoding тілін жасады. Сол кезде бағдарламалау өте қиын болды, ал 1954 жылы Бэкус IBM 704 компьютері үшін Fortran-ды анықтау және дамыту үшін команда жинады. Fortran – кеңінен қолданылатын алғашқы жоғары деңгейдегі бағдарламалау тілі. Бұл кең таралған тіл компьютерлерді ғалымдар мен басқалар үшін машинаның құрылысын терең білмей-ақ қолдануға ыңғайлы және жеңілдетілген құралға айналдырды.
the computer scientist
John Warner Backus (December 3, 1924 – March 17, 2007) was an American computer scientist. He led the team that invented and implemented FORTRAN, the first widely used high level programming language, and was the inventor of the Backus–Naur form (BNF), a widely used notation to define syntaxes of formal languages. He later did research into the function level programming paradigm, presenting his findings in his influential 1977 Turing Award lecture "Can Programming Be Liberated from the von Neumann Style?" The IEEE awarded Backus the W. W. McDowell Award in 1967 for the development of FORTRAN. He received the National Medal of Science in 1975 and the 1977 Turing Award "for profound, influential, and lasting contributions to the design of practical high level programming systems, notably through his work on FORTRAN, and for publication of formal procedures for the specification of programming languages". John Backus retired in 1991. He died at his home in Ashland, Oregon on March 17, 2007. He studied at The Hill School in Pottstown, Pennsylvania, but he was apparently not a diligent student. He entered college at the University of Virginia to study chemistry, but struggled with his classes there, and he was expelled after less than a year for poor attendance. He was subsequently conscripted into the U. S. Army during World War II, During an internship at a hospital, he was diagnosed with a cranial bone tumor, which was successfully removed, and a plate was installed in his head. He then moved to the Flower and Fifth Avenue Medical School for medical school, but found it uninteresting and dropped out after nine months. and received an honorable medical discharge from the U. S. Army in 1946. and joined IBM in 1950. During his first three years, he worked on the Selective Sequence Electronic Calculator (SSEC); his first major project was to write a program to calculate positions of the Moon. In 1953, Backus developed the language Speedcoding, the first high level language created for an IBM computer, to aid in software development for the IBM 701 computer. Programming was very difficult at this time, and in 1954 Backus assembled a team to define and develop Fortran for the IBM 704 computer. Fortran was the first high level programming language to be put to broad use. This widely used language made computers practical and accessible machines for scientists and others without requiring them to have deep knowledge of the machinery.
Қайталау
Бакус ALGOL 58 және өте ықпалды ALGOL 60 халықаралық комитеттерінде жұмыс істеді, олар алгоритмдерді жариялаудың де-факто әлемдік стандартына айналды. Бакус Backus–Naur (BNF) пішімін жасады, ол ЮНЕСКО-ның ALGOL 58 есебінде жарияланды. Бұл кез келген контекстсіз бағдарламалау тілін сипаттай алатын формалды жазу тәсілі болды және компиляторларды жасауда маңызды рөл атқарды. Бұл тәсілден кейбір ауытқулар жасалды (әсіресе Lisp және APL тілдерінде), бірақ 1970 жылдарға қарай, yacc сияқты автоматтандырылған компилятор генераторларының дамуынан кейін компьютерлік тілдер үшін Backus–Naur контекстсіз сипаттамалары кеңінен қолданылатын стандартқа айналды. Осы еңбегі үшін Бакус 1977 жылы Тьюринг сыйлығына ие болды.
Функциялық деңгейдегі бағдарламалау
Кейін Бэкус FP деп аталатын функциялық деңгейдегі бағдарламалау тілінде жұмыс істеді, ол өзінің Тьюринг сыйлығына ие болған сөйлесуінде "Программалауды фон Нейман стилінен босатуға бола ма?" деп, дәстүрлі функционалдық бағдарламалау стиліндегі тілдермен бірдей екендігін айтты. FP Кеннет Иверсонның APL тілінен күшті шабыт алды, тіпті стандартты емес символдар жиынтығын қолданды. 4.2BSD Unix операциялық жүйесімен бірге FP интерпретаторы таралды, бірақ тілдің іске асырылған аз ғана нұсқасы болды, олардың көпшілігі оқу мақсатында қолданылды. Бэкус өзінің мансабының соңғы кезеңін FP-нің ізбасары FL ("Функциялық деңгей") тілін жасауға арнады. FL – IBM-нің ішкі зерттеу жобасы болды және жоба аяқталғаннан кейін тілдің дамуы тоқтатылды. Қазірде тек бірнеше құжат сақталған, ал онда сипатталған компилятордың бастапқы коды жарияланбады. FL 1980-ші жылдары дамыған функционалдық бағдарламалау тілдерімен қарама-қайшы болды, олардың көпшілігі APL-дегідей примитивті операциялардың тізбегі орнына, лямбда-есептеу және статикалық типтеу жүйелеріне негізделген. Тілдің көптеген идеялары қазірде Иверсонның APL-дің ізбасары J бағдарламалау тілінің нұсқаларында жүзеге асырылды.