Кіріспе
Луи Сахардың 1998 жылғы романы – Луи Сахардың 1998 жылғы жасөспірімдер романы, алғаш рет Farrar, Straus and Giroux баспасында жарық көрді. Кітап Стэнли Йелнатс туралы, ол Техас штатындағы шөл даласында орналасқан Грин-Лейк түзеу лагеріне жалған айыппен ұрлық жасады деген күдікпен жіберіледі. Сюжет аймақтың тарихын және өткендегі бірнеше кейіпкерлердің әрекеттерінің қазіргі Стенли өміріне қалай әсер еткенін зерттейді. Бұл өзара байланысты әңгімелер еңбек, балалық шақ және ерлік, достық, есімдердің мағынасы, сауатсыздық және ертегілер элементтері сияқты тақырыптарды қамтиды. Кітап сыншылар тарапынан да, коммерциялық тұрғыдан да сәтті болды. Кітапқа деген мақтаудың көп бөлігі оның күрделі сюжетіне, қызықты кейіпкерлеріне, түрлі этностық топтар мен сотталған жастардың бейнеленуіне байланысты болды. Ол 1998 жылғы АҚШ Ұлттық кітап сыйлығын «Жасөспірімдер әдебиеті» номинациясы бойынша және 1999 жылғы Ньюбери медалін «Америка балалар әдебиетіне ең үлкен үлес» үшін жеңіп алды. 2012 жылы School Library Journal журналы жариялаған сауалнамада бұл роман балаларға арналған барлық уақыттың ең жақсы романдарының тізімінде алтыншы орынға ие болды. «Holes» фильмі Walt Disney Pictures студиясымен 2003 жылы осы атпен толық метражды фильм түрінде бейімделді. Фильм сыншылардан жағымды пікірлер алды, коммерциялық сәттілікке қол жеткізді және Стэнли Йелнатстың «Грин-Лейк лагерінде өмір сүруге арналған нұсқаулық» кітабымен бірге шықты. «Holes» романының жалғасы «Шағын қадамдар» 2006 жылы жарық көрді және романдағы екінші дәрежелі кейіпкерлердің бірі – Теодор «Армпит» Джонсонға арналған.
Holes is a 1998 young adult novel written by Louis Sachar and first published by Farrar, Straus and Giroux. The book centers on Stanley Yelnats, who is sent to Camp Green Lake, a correctional boot camp in a desert in Texas, after being falsely accused of theft. The plot explores the history of the area and how the actions of several characters in the past have affected Stanley's life in the present. These interconnecting stories touch on themes such as labor, boyhood and masculinity, friendship, meaning of names, illiteracy, and elements of fairy tales. The book was both a critical and commercial success. Much of the praise for the book has centered around its complex plot, interesting characters, and representation of people of color and incarcerated youth. It won the 1998 US National Book Award for Young People's Literature and the 1999 Newbery Medal for the year's "most distinguished contribution to American literature for children". In 2012 it was ranked number six among all time children's novels in a survey published by School Library Journal. Holes was adapted by Walt Disney Pictures as a feature film of the same name released in 2003. The film received generally positive reviews from critics, was commercially successful, and was released in conjunction with the book companion Stanley Yelnats' Survival Guide to Camp Green Lake. A spin off sequel to Holes entitled Small Steps was published in 2006 and centers on one of the secondary characters in the novel, Theodore "Armpit" Johnson.
Өмірбаян
"Шыңырақтар" Луи Сахардың жазған 42 кітабының бірі, олардың көпшілігі балалар әдебиетіне жатады. Роман жасөспірімдер әдебиеті ретінде жіктеледі, бірақ сонымен қатар реалистік көркем әдебиет, аңыз, халық ертегісі, ертегі, балаларға арналған оқиға, постмодернизм романы, детективтік жанр және тарихи жыр деп те аталады. "Шыңырақтар" Сахардың жарияланған барлық кітаптарынан өзгеше болып саналады, өйткені оның күрделі сюжеті, кейіпкерлердің дамуы және жасөспірімдердің мазасыздығы мен құпия элементтері бар.
Сюжет
Стенли Йелнац IV ұрлық жасады деген жалған айыппен сотталып, нәтижесінде жасөспірімдердің түзеу мекемесі – Грин-Лейк лагеріне жіберіледі. Роман Стэнлидің оқиғасын осыған байланысты басқа екі оқиғамен бірге көрсетеді.
Елия Ельнац
Эля Ельнац 15 жаста, және ол Латвияда тұрады. Ол ауылдағы ең әдемі қыз – Майра Менкеге ғашық. Майраның әкесі екі айдан кейін Майра 15-ке толғанда оны үйлендіруге шешім қабылдаған. 57 жастағы Игорь Барков Майраның әкесіне Майраның қолы үшін ең ірі шошқасын ұсынады. Эля көмек сұрау үшін өзінің досы, аяғы жоқ египеттік баяншы, мадам Зерониге келеді. Мадам Зерони Эляға өзінің ұлы сияқты Америкаға баруды кеңес береді, бірақ оның қайғысын көргенде, Эляға жаны ашып, оған кішкентай шошқаны сыйлайды. Ол оған күн сайын шошқаны таудың басына алып барып, оған арнайы ән айтып, таудан төмен ағатын өзеннен су ішуді тапсырады. Егер ол осылай істесе, оның шошқасы Игорьдің шошқасынан да семіз болады. Мадам Зерони айтуынша, Эля оған жауап ретінде оны тауға көтеріп алып, өзеннен су ішкенде оған ән айтуы керек. Ол, егер ол осыны орындамаса, оның отбасына қарғыс түседі деп ескертеді. Эля мадам Зеронидің нұсқауларын соңғы күнгі дейін сақтайды, бірақ соңғы күні шошқаны тауға көтерудің орнына, шомылуға кетеді. Оның және Игорьдің шошқаларының салмағы бірдей болады, сондықтан Майраның әкесі кімге үйленетінін Майраның өзі шешуіне рұқсат береді. Майра шеше алмай қиналады, сонда Эля мадам Зерони Майра туралы дұрыс айтқанын түсінеді. Ол Майраға Игорьға үйленуді және шошқаны өзінде қалдыруды айтады, содан кейін мадам Зерониге берген уәдесін ұмытып, Америкаға кетеді. Ол ақылды әрі мейірімді Сара Миллерге үйленеді, бірақ оны үнемі бақытсыздықтар қоршайды. Шошқаға арнап айтқан әні оның отбасында ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан бесік әніне айналады.
Кейт Барлоуды сүйген
1888 жылы Грин-Лейк Техас штатындағы көл жағасындағы гүлденген ауыл болып табылады. Кэтрин Барлоу – дәмді шабдалыларымен әйгілі жергілікті мұғалім, ал Сэм – афроамерикалық пияз шаруасына ғашық болады. Ол қаладағы ең бай адам Чарльз Уокердің қысымын қабылдамайды, оны "Траут" атайды, себебі оның аяқтары өлі балықтың иісін еске түсіреді. Кэтрин мен Сэм бір-бірін сүйіскенін көрген соң, Траут халықты мектепті өртеп жіберуге үгіп, бүлік көтереді. Кэтрин шерифтен көмек сұрайды, бірақ ол оған көмектесуден бас тартып, орнына сүйіс сұрайды. Кэтрин мен Сэм Сэмнің қайығымен көлден қашып құтылуға тырысады, бірақ Траут моторлы қайығымен оларды тоқтатады. Ол Сэмды атып өлтіріп, қайығын қиратады, ал Кэтрин өз қалауына қарсы "құтқарылады". Сол күнден бастап Грин-Лейкке жаңбыр жаумайды. Үш күннен кейін Кэтрин шерифті атып өлтіреді. Ол "Қосылған Кейт Барлоу" деген лақап атып, заңнан тыс қалады, себебі ол өлтірген адамдардың бетіне қызыл ерінтіш іздері қалдырады. Ол Стенли Ельнацты, Еля Ельнацтың ұлын тонап, шөлге тастап кетеді. Он жеті күннен кейін оны аңшылар құтқарады, бірақ ол есінен жаңылып, аман қалғанын "Құдайдың бармағынан пана таптым" деп түсіндіреді. Жиырма жылдан кейін Кэтрин Грин-Лейктің қираған орындарына, қазір ыстық және тіршілік жоқ шөлге кетеді. Траут пен оның әйелі Линда Миллер, Кэтриннің бұрынғы төртінші сынып оқушысы, қазір Трауттың байлығы көлмен бірге кеуіп қалғандықтан, мұңайып жүреді. Олар одан жасырылған олжасын қазуды талап етеді. Ол бас тартады, оларға және олардың балалары мен немерелеріне келесі жүз жыл бойы ор қазып, оны таба алмайтындарын айтады. Олар Кэтринді олжаға бағыттап беруге мәжбүрлеуге тырысады; ол орнын берудің орнына, өте улы сары дақты кесіртке шағуына рұқсат береді және екеуіне күліп, өледі, у оның денесіне әсер етеді.
Жасыл көл лагері
Стенли Йелнац IV-тің отбасына қарғыс түсіріліп, олардың үнемі бақытсыздыққа ұшырауы үшін Стенлидің "ешқайсысы жақсы емес, лас, шіріген шошқа" деп аталған, ұрлық жасаған ұлы атасы Ельяны кінәлайды. Орта мектепте оқитын Стэнли бейсболшы Клайд "Жылдам аяқтар" Ливингстонның үйсіздерге арналған қайырымдылық аукционына берген спорттық аяқ киімдерін ұрлағаны үшін айыпталып, 18 айға жасөспірімдер түзеу мекемесіндегі Грин-Лейк лагеріне жіберіледі. Грин-Лейк лагеріндегі тұтқындар күн сайын ені бес фут, тереңдігі бес фут болатын цилиндр пішіндес шұңқыр қазып, "мінез қалыптастыруға" тиіс. Лагерь директоры егер кемпірлер "қызықты" нәрсе тапса, демалыс күні береді. Стенлидің тобының жетекшісі, Х-Рей лақап атымен танылған бала, Стенлиге тапқан қызықты нәрселерін беруді бұйырады. Бір күні Стенли "КБ" әріптерімен жазылған бос ерін қалпын табады. Ол оны Х-Рейге береді, ол келесі күні таңертең оны тапқандай болады. Келесі бір жарым аптада директор жігіттерге Х-Рейдің тапқан жерін қазуға бұйырады. Стенли оның бір нәрсені іздеп жүргенін түсінеді. Стенли басқа тұтқынның, Зероның, сауатсыз екенін біледі. Егер Стенли оны оқуға үйретсе, Зеро күн сайын Стенлидің шұңқырының бір бөлігін қазуға келіседі. Кенесшілердің бірі, мырза Пендански, Зероның оқуға үйренуге тым ақымақ екенін айтса, Зеро мырза Пенданскидің бетіне лопатасымен соғып, шөлге қашады. Зеро қайтып келмеген кезде директор оның қайтыс болғанын болжайды. Тергеуден аулақ болу үшін ол мырза Пенданскиге Зероның тізімін жоюды бұйырады. Стенли Зероны құтқару үшін шөлге барады. Ол Зероны қайық қираған жерінің астында жасырынып отырғанын табады. Зеро өзінің "сплош" деп атаған нәрсесімен тіршілік етеді, ол ескі құмыраларда сақталған шапақ хош иісі бар нектар. Стенли мен Зеро сплоштің соңғы қалдықтарын ішеді. Зеро лагерьге қайтудан бас тартады, сондықтан олар жақын маңдағы тауға, Бас бармаққа қарай беттейді, ол бармақ көтерілгендей көрінеді. Тауға көтерілгенде Зеро шаршаудан құлап түседі. Стенли Зероны төбеге көтеріп алып шығады. Ол су тауып, Зероға береді және отбасылық жұбаны айтады. Стенли мен Зеро Бас бармақта бір аптадай тұрып, Сэмнің ескі пияз егістіктерінен жабайы пияз жейді. Зеро, шын аты Гектор Зерони екенін айтады, Клайд Ливингстонның аяқ киімдерін ұрлағанын мойындайды. Ол үйсіз болған және жаңа аяқ киімге мұқтаж болған. Жоғалған аяқ киім туралы барлығы шу шығарғанын түсінгенде, ол оларды жылжып келе жатқан машинаның шатырына лақтырып жіберді, олар кездейсоқ түрде Стенлиге тиді. Балалар жасырын түрде Грин-Лейк лагеріне оралады және Стенли ерін қалпын тапқан жерді бір түндік қазып шығарады. Олар чемоданды табады, бірақ директор оларды ұстап алады. Директор мен кеңесшілер түн бойы балаларды күзетіп тұрады, бірақ олар жақындамайды, өйткені балалар өте улы сары дақты кесірткелердің ұясында. Алайда Стенли мен Зеро қауіпсіз, өйткені олардан пияз иісі келеді (кесірткелердің одан аулақ болатыны белгілі). Күн шыққанда Стенлидің адвокаты, мыс Моренго және штаттың бас прокуроры келеді; Стенлидің айыбы алынып тасталды. Директор чемодан одан ұрланғанын мәлімдейді, бірақ чемоданның үстінде "Стенли Йелнац" деп жазылған. Стенли Гекторсыз кетпеуге келіседі, сондықтан мыс Моренго Гектордың ісін көруді сұрайды. Гектордың тізімі табылмағанда, мыс Моренго оны да босатуды талап етеді. Олар кеткен кезде 110 жылдан бері алғаш рет Грин-Лейкке жаңбыр жауады. Бас прокурор Грин-Лейк лагерін жабады. Директор, шын аты мыс Уокер екені белгілі болады, жерді сатуға мәжбүр болады. Гектор Мадам Зеронидің шөптесінен екені анықталады. Стенли Гекторды тауға көтеріп алып шыққаннан кейін, Стенлидің әкесі аяқ киімнің иісін жоятын өнімді ойлап табады. Ол шапақ хош иісімен, жігіттер оны "Сплош" деп атайды. Чемодан, Стенлидің арғы атасының болған, шамамен екі миллион долларлық құнды қағаздарды қамтиды. Стенли мен Гектор ақшаны бөліседі, ал Гектор анасын табу үшін жеке тергеушілерді жалдайды. Бір жарым жылдан кейін Йелнатс үйінде Супер Боул кеші ұйымдастырылады, онда Клайд Ливингстонның Сплош брегін қолдауы тойланады. Гектордың анасы оған Йелнатс отбасының жұбанының екінші шумағын жырлайды.
Жасыл көл лагері
Стэнли Йелнац IV (лагерьдегілер оны "Caveman" деп атайды): Стэнли – 14 жастағы бала, мектепте досы жоқ, сыныптастары мен мектеп бұрымдысы оны мазақтайды. Стэнлидің отбасына бақытсыздық тиген, ақшасы аз болса да, олар үмітін жоймай, жақсы жаққа қарауға тырысады. Стэнли отбасының осы қасиеттерін мұра еткен, өзіне сенімсіз болғанымен, тез мұңайып кетпейді, бұл оған Грин-Лейк лагерінің қиын жағдайларына бейімделуге көмектеседі. Бірақ ол қиындыққа тап болғанда, әкесінің әкесінің әкесін кінәлайды. Осы әдеті оны бейшара қылады. Кітап барысында Стэнли күшіне оралады. Ол өзіне қауіп төндіретін адамдарды, мысалы, бастықты анықтайды. Қиындыққа түспеуге тырылса да, өзінің және жақындарының құқығы үшін тұрады. Стэнли достарының құқығы үшін күресіп, мырзаның көлігін ұрлап, құрғақ көл төсенішінде Зероны іздейді. Зеро (Гектор Зерони): Зеро – ең жақсы қазушы, Грин-Лейк лагеріндегі ең кішкентай және ең жас тұтқын. Көп жағдайда оны басқа жігіттер мен кеңесшілер ақымақ немесе ештеңе деп есептейді. Ол оқып-жазу білмейді. Бірақ ол ақылды және қиындықтарға төтеп бере алады, мырза Пенданскидің мұрнын лопатоймен сындырады. Ол өзін мазақтап, сөз сөйлемейтіндей көрінеді. Әрқашан ренжіді жүзбен жүреді және сұрақтарға жауап бергісі келмейді. Зеро Стэнлимен дос болғаннан кейін адал екені көрінеді. Зеро Стэнлиді тұтқындаған аяқ киімді ұрлаған. Ол Стэнли отбасына қарғыс атқан ханым Зеронидің ұрпағы. Өмірінің көп бөлігін үйсіз өткізген, анасы оны өте ерте тастап кеткен. Көп қиындыққа түссе де, әрқашан жеңіске жетеді. X Ray (Рекс Уошберн): X Ray – D тобындағы жігіттердің бейресми жетекшісі, ол марихуана деп ойлаған шөптер сатқаны үшін ұсталғаннан кейін Грин-Лейк лагеріне жіберілді (Small Steps романында айтылғандай). Рентген Стэнлиді "Caveman" деп атауды шешеді және суға тұру ретін түзетіп береді. X Ray кішкентай болғанымен, көзілдіріксіз көре алмайды, бірақ жігіттердің жетекшісі ретінде орнын сақтайды. Стэнлиге помада құтысын беруге көндіріп, Стэнлидің орнына демалыс күнін алуға мүмкіндік береді. X Ray сыйлықтар мен одақтастар жүйесі арқылы жетекшілік орнын сақтай алады. Стэнли X Ray-ге көмектессе, X Ray Стэнлиге жақсылық жасайды және басқа жігіттер оны мазақтап жатқанда қорғайды. Бірақ Стэнли Зеромен дос болғанда, X Ray жүйесіне қауіп төнеді және Стэнлиге қарсы болады. Оның лақап аты "X Ray" – оның нағыз аты Рекстің латыншасы. Squid (Алан): Squid – Грин-Лейк лагеріндегі D тобының мүшесі және X Ray-дің ең жақын достарының бірі. Стэнлидің анасына хаттар жіберіп, одан хат алғаны үшін оны мазақтайды. X Ray сияқты, Squid та өте қатал, бірақ X Ray-дің ережелеріне және нұсқауларына бағынады. Бірақ оның сезімтал жағы бар, бір түні Стэнли оның жылап жатқанын естіп оянады, Алан Стэнлиден Грин-Лейк лагерінен кеткен кезде анасына хат жазуын сұрайды. Armpit (Теодор Томас Джонсон): X Ray-дің лагердегі жақын досы, Squid сияқты, X Ray-дің орындаушыларының бірі. Стэнли оны Теодор деп атағанда итеріп жібереді. Оның лақап аты "Armpit" – лагерьде шаян шаққандықтан және уының қолтығына тарағандықтан, ол қолтығының ауырғанына шағымданады. Magnet (Хосе): D тобының тағы бір мүшесі. Magnet ұрлық жасау қабілеті үшін осы лақап есімді алған, ол жануарлар бағынан жануарларды ұрлағаны үшін Грин-Лейк лагеріне түскен және саусақтарын "кішкентай магниттер" деп атайды. ZigZag (Рикки): ZigZag – D тобындағы ең биік бала, шашы қытырлақ, үнемі тоқ соққандай көрінеді. Стэнли оны Грин-Лейк лагеріндегі ең қызық адам деп ойлайды. ZigZag Стэнлидің басына лопатоймен соққан, бірақ кейін кешірім сұраған. ZigZag параноядан зардап шегеді, оның "ақылсыздығын" көрсетеді. Twitch (Брайан): Стэнлиден кейін лагерьге келген көлік ұрысы. Оның үнемі қимылдауы үшін осы лақап есімді алған. Warden (Луиз Уолкер): Грин-Лейк лагерін басқарады, қатыгез, қорлаушы және әдепсіз. Ол өзіне қалағанын алу үшін билігі мен мүмкіндіктерін пайдаланады және лагерь мүшелерін өз қалауынша істетеді. Оның жасырын камералары бар, лагерь мүшелерін бақылайды. Оның душ ішінде де жасырын камералары бар деп есептейді, сондықтан Стэнли душқа барғанда қорқып, мүмкіндігінше тез шығып кетеді. Ол жылан уымен жабынған тырнақ лагын киеді және оған наразы болғандарды немесе оның сөзін орындамағандарды сызады. Ол Грин-Лейк лагерінің мүшелерін Кейт Барлоудың жасырылған қазынасын іздеу үшін шұңқыр қазуға мәжбүрлейді. Ол Чарльз "Траут" Уолкердің немере қызы. Оның отбасы оның туғанынан бері қазынаны іздеп келеді, бірақ табысқа жете алмайды. Mr. Sir (Марион Севильо): Грин-Лейк лагеріндегі кеңесшілердің бірі, ол үнемі күнбағыс тұқымдарын жеп отырады. Ол темекіні тастағаннан кейін осы әдетке келген. Ол қатал және жаман мінезді. Mr. Pendanski: Mr. Pendanski – Грин-Лейк лагеріндегі D тобының жауаптысы. Mr. Pendanski көрінгенде дос болып көрінеді, бірақ ол Warden мен Mr. Sir сияқты жаман. Ол Зероны жиі бөліп алып мазақтайды. Зеро лопатайды алғанда, оны Mr. Pendanski-ге шабады.
Грин-Лейк қаласы
Кэтрин Барлоу (Kissin' Kate Barlow): Кэтрин Барлоу – Стенли Грин-Лейкке келгенге дейін жүз он жыл бұрын Грин-Лейктегі бір бөлмелі мектепте сабақ берген тәтті және ақылды әйел. Ол қалада пияз сататын Сэмге ғашық болады. Қаладағы басқа ақ адамдар нәсілшілдікке ұшырап, қара адамдардың мектепке баруына тыйым салатын ережелерді сақтаса да, Кейт адамның тері түсіне қарамастан, Сэмді кім екені үшін жақсы көреді. Кейт пен Сэм сүйіскенде, ашуланған қала тұрғындары Сэмді өлтіріп, оның сүйікті мектебін қиратады. Кейт Сэмнің өліміне қатты қайғырып, Батыстың ең қауіпті қарақшыларының бірі – Kissin' Kate Barlow болады. Ол өлтірген адамдарының денелерін сүйіп, әрқашан өзінің белгісін қалдырады; егер ол оларды тонап қана қойса, оларды ыстық шөлге тастап кететін. Ол Стенли Йелнац I-нің (Стенлидің атасы) қазынасын ұрлаған қарақшы. Чарльз "Троут" Уокер мен оның әйелі Линда оның жасырылған олжасының орнын білуді талап еткеннен кейін, Кейтті сары дақты кесіртке шағып, ол қазынаны ешқашан таба алмайтынын біліп күліп қайтыс болады. Стенли Грин-Лейк лагерінде екінші аптада табылған ерінгі түтігі Кейт Барлоуға тиесілі еді. Сэм: Сэм – Техас штатының Грин-Лейк қаласындағы афроамерикалық фермер, пияз өсіреді. Ол пияздың барлық дертке ем екеніне сенеді және пияздан көптеген емдік құралдар жасайды. Сонымен қатар, ол өзінің Мэри Лу есегін қатты жақсы көреді. Кейтпен қарым-қатынасы пиязды персикке айырбастағанда басталады. Оны Чарльз "Троут" Уокер салқынқанды түрде өлтіреді. Оның өлімі көлге қарғыс түсіріп, жаңбыр тоқтатып, көлдің құрғауына себеп болды деген болжам бар. Чарльз "Троут" Уокер: Чарльз "Троут" Уокер – Грин-Лейктегі бай отбасының ерке баласы. Кейт онымен кездесуден бас тартқанда ол ашуланады. Бұл да оның қала тұрғындарын мектепке өрт сөндіруге және Сэмді өлтіруге жетелеуіне себеп болады. Оның "Троут" лақап аты аяқтарындағы саңырауқұлақтың салдарынан, оның аяқтары өлген балық сияқты иіс таратады. Кейт қарақшы болып кеткеннен кейін ол Линда Миллерге үйленеді, бірақ көл құрғағаннан кейін оның отбасы барлығын жоғалтады. Ол – күзетшінің әкесі, ол қайтыс болғаннан кейін Кейт Барлоудың жасырылған қазынасын табу үшін жасөсперімдерге арналған түзету лагерін ашады. Стенли Йелнац I: Стенли Йелнац I – Еля Йелнацтың ұлы және Стенли Йелнац IV-тің арғы атасы. Кейт Барлоу Нью-Йорктан Калифорнияға көшіп бара жатқанда оның қазынасын ұрлаған – осы Стенли Йелнац I еді. Ол Саманың бұрын пияз өсірген бас бармақ пішіндес таудың (Құдайдың бас бармағы) шыңына көтеріліп аман қалған.
XIX ғасырдың ортасы Латвия
Эля Йелнац: Эля – Стэнлидің бес атасы. Ол көбінесе Стэнлидің өміріндегі барлық жамандыққа кінәлі деп есептелетін, "жақсы емес, лас, шіріген шошқа ұрлаған" деп аталады. Елнаттар отбасының бақытсыздығының себебі осы деп саналады. Латвиядағы бір әйелге ғашық болғаннан кейін ол Америкаға кетеді, бірақ Мадам Зерони есімді қарт әйелге берген уәдесін орындамайды. Осының салдарынан Елнаттар әулетіне ұрпақтан ұрпаққа бақытсыздық жетіп келеді. Дегенмен, ол Мадам Зерони Латвияда үйреткен маңызды әнді мұра етіп қалдырады. Мадам Зерони: Мадам Зерони – Гектор Зеронидің (Зеро) төртеу атасы. Ол Эля Йелнацпен жақын дос, оған шошқа сыйлайды. Эля оның тау басына көтерілуіне көмектеспегендіктен, оның отбасына "күнә" жабысқан деп есептеледі. Майра Менке: Майра – Эля мен Мадам Зеронидің латвиялық ауылындағы ең әдемі қыз. Мадам Зерони оны лайықсыз деп санайды. Майраның әкесі оның қолын ең ірі шошқаны өсірген күйеуге беруге уәде береді. Шошқалардың мөлшері бірдей болғанда, Майра Эля мен Игорь Барковтан 1-ден 10-ға дейінгі санды атайын деп сұрайды, бұл оның өзіндік шешім қабылдай алмайтынын көрсетеді. Мұны түсінген Эля Майраның Игорьға үйленуіне келіседі. Игорь Барков: Игорь – Майра Менкеге таласқан Эляның бәсекелесі. Ол бұрыннан қарт және семіз болған, бірақ шошқа шаруасында табысты болған.
Кіші әріптер
Мистер Йелнац (Стэнли Йелнац III): Мистер Йелнац – Стэнлидің әкесі. Ол өнертапқыш, өте ақылды, бірақ өте бақытсыз. Ол ескі кроссовкаларды қайта өңдеудің жолын табуға тырысады, сондықтан Йелнатстардың пәтері жаман иіскеп тұрады. Бірақ ол аяқ киімнен шығатын жаман иіске жоятын дәрі табуға жетеді және осының арқасында Стэнлиді Грин-Лейк лагерінен шығару үшін мисс Моренго адвокатын жалдай алады. Миссис Йелнатс – Стэнлидің анасы. Ол қарғысқа сенбейді, бірақ Йелнатстардың қаншалықты бақытсыз екенін әрқашан айтады. Барф Бэг (Луис): Стэнли келгенге дейін Грин-Лейк лагерінен кеткен "тәрбиеленуші". Ол ауруханаға түсу үшін қасақана жылан шағуына мүмкіндік жасады. Клайд "Жылдам Аяқтар" Ливингстон: Стэнли оның аяқ киімін ұрлады деп айыпталған танымал бейсболшы. Оның да Құсбақа сияқты аяқ саңыры бар, кейіннен ол мистер Йелнатстың "Сплош" аяқ иісін жоятын дәрісін қолдайды.
Орнату
Грин-Лейк лагері АҚШ-тың Техас штатындағы құрғап қалған көлдің орнында орналасқан. Атымен алдамалы, себебі бұл аймақ шөлге айналған, өсімдіксіз дала. Мұнда тек қана күннің күйдіретін ыстығы ғана болады. Сэм өлтірілген күнден бері жаңбыр жауған емес. Кітапта тек Warden'ның үйінің алдындағы екі емен ағашы туралы айтылады; кітапта "Warden көлеңкеніне ие" делінеді. Тастап кетілген Грин-Лейк қаласы көл төбесінің жанында орналасқан. Грин-Лейк лагері – түзету жұмыстарына арналған лагерь, онда "лагерьтіктер" уақыттың көп бөлігін шұңқыр қазумен өткізеді. Кітаптың көп бөлігі Стенли Ельнацтың қазіргі оқиғасы, Латвиядағы Эля Ельнацтың (шамамен 19 ғасырдың ортасы) және 1880 жылдары Грин-Лейк қаласындағы Кэтрин Барлоудың тарихы арасында ауысады. Кейінгі тарауларда бұрынғы оқиғаларға аз көңіл бөлінеді, ал қазіргі оқиғаларға көбірек назар аударылады.
Ертегілер
Халықтық немесе ертегіге тән тақырыптар романның бойымен жиі кездеседі, бұл Стэнли мен Эляның әңгімелерінде ерекше байқалады. Эля сүйіктісінің құрметін алу және өзінің қадір-қасиетін дәлелдеу үшін қаһармандық сапарға шығуы керек, соңында ол бір әйелдің қарғысына ұшырайды. Стенлидің бақытсыздығы оның арғы атасының салған қарғысына байланысты деп есептеледі, ал Йелнатс отбасы осы қарғыстың күшіне сенеді. Жауапты әйел түрмедегідей жағдайда "Бақылаушы" деп аталады. Әртүрлі есімдер балалардың бір-бірімен байланысуына және жұмыстарына, сондай-ақ кеңесшілеріне деген наразылықтарына негізделген команда құруына көмектеседі. Көптеген кейіпкерлердің аттары оларды отбасы тарихымен байланыстырады, мысалы, "Стэнли Йелнатс" атының беріліп тұруы және Зерони тегі, оларға ата-бабаларының іс-қимылдары қазіргі өмірлеріне қалай әсер ететінін еске салады. Ол әдетте кейіпкердің атын жазып, кейінге жылжиды, себебі басқаша жазу процесі бұзылады. Егер олар жұмыс істесе, ол ойынмен тең болады. Маманы Мария Николаева Holes романының ерекшелігі – Стэнли мен басқа да лагерьтіктер күнделікті атқаратын тек қана емес, сонымен қатар мәжбүрлі еңбек екендігін айтады.
Ерлік
Романда ерлік "балалық шақ" және ересек болу процесі арқылы бейнеленеді. Балалық шақ әйелдікпен байланысты барлық нәрседен бөліну және алшақтау ретінде көрсетілген, әсіресе ана бейнесінен. "Шұңқырда" әйелдікке ұқсас белгілер, символдар және кейіпкерлер қорқынышты және қауіпті деп бейнеленеді, бұл әсіресе жалғыз әйел кейіпкері – Warden арқылы көрінеді.
Достық
Достық романның барысында Стенли Йелнацтың Грин-Лейк лагеріндегі басқа ұлдармен араласуы арқылы көрініс табады. Әсіресе Стэнли мен Зероның достығы екеуіне де тиімді келісімге негізделген: Стэнли Зероға оқу мен жазуды үйретеді, ал Зеро Стэнлидің бір бөлігі шұңқырларын қазып береді. Лагерьдегі көптеген ұлдар бір-біріне берілгендік танытады және олар лагерден кеткен соң да достықтарын сақтап қалғандары айтылады.
Жалғасы
"Holes" романынан кейін екі туысқан роман жарық көрді: Стэнли Йелнатстың "Грин-Лейк лагерінде тірі қалу жөніндегі нұсқаулығы" (2003) және "Шағын қадамдар" (2006).
Стенли Йелнацтың Грин-Лейк лагеріне арналған өмір сүру нұсқаулығы
Луи Сахар былай дейді: "Егер сіз өзіңізді Green Lake лагерінде немесе осыған ұқсас жерде тапсаңыз, бұл сіз үшін пайдалы нұсқаулық". Стенлидің көзқарасынан жазылған кітапта шіркейлер, аққуырықтар, сары дақты кесірткелер және т.б. туралы кеңестер берілген.
Кішкентай қадамдар
"Тұңғылар" романының жалғасында бұрынғы кемпингтік Армпит енді 17-ге толып, қылмыстық тарихы бар афроамерикалық жасөспірімге тән қиындықтармен күресуде. Дене салдануы бар Джиннимен туған жаңа достық, бұрынғы досы Х-Рэймен қайта кездесу, билет сату арқылы алаяқтау жоспары, әдемі поп-жұлдыз және жала жабу оқиғасы Армпиттің "Кішкентай қадамдар жасап, үздіксіз алға жылжу керек" деген қаулысын сынақтан өткізеді.