Кіріспе
Цзяньчжэнь (688-763 жж.), жапонша аты Гандзин, Буддизмді Жапонияда таратуға көмектескен Тан әулетінің қытай монахы. 743 жылдан 754 жылға дейінгі он бір жыл ішінде Цзяньчжэнь Жапонияға шамамен алты рет баруға тырысты, 753 жылы Нара қаласына жетіп, Тошодай-дзиді құрды. Алтыншы әрекеті сәтті аяқталғанда, ол саяхаттары кезінде жұқтырған инфекция салдарынан көру қабілетін жоғалтты. Цзяньчжэньнің өмірбаяны мен сапары "Тан дәуірінің ұлы монахының шығысқа теңіз арқылы жасаған саяхаты" деп аталатын жазбада сипатталған.
Jianzhen (688–763), also known by his Japanese name Ganjin, was a Tang Chinese monk who helped to propagate Buddhism in Japan. In the eleven years from 743 to 754, Jianzhen attempted to visit Japan some six times, arriving in the year 753 and founding Tōshōdai ji in Nara. When he finally succeeded on his sixth attempt, he had lost his eyesight as a result of an infection acquired during his journeys. Jianzhen's life story and voyage are described in the scroll, "The Sea Journey to the East of a Great Bonze from the Tang Dynasty."
Өмір
Цзяньчжэнь Гуанлинг префектурасының Цзянъинь округінде (қазіргі Янчжоу) Қытайда Chunyu (淳于) тегімен дүниеге келген. Он төрт жасында Даюн ғибадатханасының шәкірті болды. Жиырма жасында Чанъанға оқуға барып, алты жылдан кейін қайтып келді, ақырында Даминг ғибадатханасының иесі болды. Трипитакадан басқа, Цзяньчжэнь медицинада да шебер болған. Ол будда ғибадатханасын емдеу орны ретінде ашты, Дамин ғибадатханасының ішінде Бейті сотын (悲田院) – ауруханасын құрды. 742 жылдың күзінде Жапониядан келген елші Цзяньчжэньді Жапонияға дәріс оқуға шақырды. Шәкірттерінің наразылығына қарамастан, Цзяньчжэнь дайындық бастады және 743 жылдың көктемінде Шығыс Қытай теңізі арқылы Жапонияға ұзақ сапарға шығуға дайын болды. Бірақ сапар сәтсіз аяқталды, ал келесі жылдары Цзяньчжэнь тағы үш рет теңізден өтуге тырысты, бірақ қолайсыз жағдайлар немесе үкіметтік араласу салдарынан бұл әрекеттері сәтсіз болды. 748 жылдың жазында Цзяньчжэнь Жапонияға жетуге бесінші рет тырысты. Янчжоудан шығып, ол қазіргі Чжэцзянның жағалауындағы Чжоушан архипелагына жетті. Бірақ кеме бағытынан ауытқып, Хайнань аралындағы Янде (延德) әміршілігінде қалды. Содан кейін Цзяньчжэнь Янчжоуға құрлықпен оралып, жол бойында бірнеше монастырларда дәріс берді. Цзяньчжэнь Ган өзенінің бойында Цзюцзяңға дейін, содан кейін Янцзы өзенінен төмен қарай жүрді. Бұл сәтсіз кәсіпке үш жылға жуық уақыт кетті. Цзяньчжэнь Янчжоуға қайтып оралған кезде инфекциядан соқыр болып қалған еді. 753 жылдың күзінде соқыр Цзяньчжэнь өз еліне оралатын жапон елшілерінің кемесіне қосылуға шешім қабылдады. Бірнеше ай бойы теңізде саяхаттағаннан кейін, топ ақыры 20 желтоқсанда Кагосимаға (Кюсю) келіп жетті. Олар келесі жылдың көктемінде Нараға жетіп, императордың құрметті қарсы алуын болды. Нарада Цзяньчжэнь Тодай-джиге басшылық етті. Онымен бірге саяхаттаған қытай монахтары жапондықтарға қытай діни мүсіндерін таныстырды. 755 жылы Тодай-джиде Жапониядағы алғашқы діни тағайындау алаңы салынды, онда бұрынғы император Шому мен император Комио бір жыл бұрын Цзяньчжэньнен діни тағайындау алған. 759 жылы ол Нараның батыс бөлігіндегі императорлық сарайдан берілген жерге көшіп кетті. Ол жерде мектеп және жеке ғибадатхана – Тошодай-джи құрды. Жапонияда қайтыс болғанға дейінгі он жылда Цзяньчжэнь аристократия арасында будда дінін таратумен қатар, қытай мәдениетінің маңызды таратушысы болды. Цзяньчжэнь 763 жылдың 5-ші айының 6-шы күні қайтыс болды.
Мұра
Цзяньчжэнь Буддизмнің рицу мектебін Жапонияға әкелген деп есептеледі, ол винаяға, яғни буддалық монахтар ережелеріне баса назар аударды. Оның дүниеден өткеннен кейін жақын уақытта жасалған құрғақ лактан жасалған мүсіні Тошодайджиде кейде көрсетіледі. Осындай мүсіндердің ең танымалдарының бірі саналатын ол, мүсінді қайта жаңарту мамандарының пікірінше, Ганьцзиннің бұрын киген зығыр матадан тігілген киімдерін қамтиды. Мүсін тек Цзяньчжэньнің қайтыс болған күніне арналған мерейтойлық шараларда ғана шектеулі күнде көрсетіледі. Мысалы, 2007 жылы 2-10 маусым аралығында көрмеге қойылған болатын. 1980 жылы мүсін Жапония мен Қытай арасындағы ұзақ мерзімді жоспарланған достық алмасу аясында Цзяньчжэньнің туған жері – Янчжоудағы алғашқы ғибадатханасына уақытша жеткізілді. Оған дайындық ретінде қытайлықтар ескі қала орталығынан ғибадатханаға дейінгі Салқын Батыс көлінің барлық бөлігін тереңдетіп, айналасындағы буддалық ғибадатханаларды және басқа да тарихи орындарды жаңартты.