Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1835 жылы Варшавада салынған түрме, Польша.
Prison built in 1835 in Warsaw, Poland
Павиак түрмесі 1835 жылы Польшаның Конгресс бөлігінде салынған. 1863 жылғы қаңтар көтерілісі кезінде ол Ресей империясының Сибирьге жер аударуға үкім шығарған поляктарды тасымалдау лагері ретінде пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Польшаны неміс әскерлері басып алғанда, оны немістер қолданды, ал 1944 жылы Варшава көтерілісінде бұзылды.
Pawiak was a prison built in 1835 in Warsaw, Congress Poland. During the January 1863 Uprising, it served as a transfer camp for Poles sentenced by Imperial Russia to deportation to Siberia. During the World War II German occupation of Poland, it was used by the Germans, and in 1944 it was destroyed in the Warsaw Uprising.
Тарих
Павиак түрмесі өзінің атауын ол тұрған көшеден алды, ulica Pawia (поляк тілінде "Пейкок көшесі"). Павиак түрмесі 1829–1835 жылдары Энрико Маркони мен Фредерик Флориан Скарбектің жобасы бойынша салынған. Ол түрме реформаторы, композитор Фредерик Шопеннің куәсі және Екінші дүниежүзілік соғыста Ұлыбританияға арнайы агент ретінде қызмет еткен алғашқы әйел Кристина Скарбектің ата-бабасы болған. XIX ғасырда Варшава Ресей империясының құрамында болғандықтан, түрме патшалық үкіметінің бақылауында болды. Сол кезде ол Польшаның орталық бөлігіндегі негізгі түрме болып, саяси тұтқындар мен қылмыскерлерді қамауға пайдаланылды. 1863 жылғы қаңтар көтерілісі кезінде түрме Ресей империясының Сибирьге депортациялауға үкім шығарған поляктарды ауыстыру лагері ретінде жұмыс істеді. 1918 жылы Польша тәуелсіздік алғаннан кейін Павиак түрмесі Варшавадағы ер адамдарға арналған негізгі түрмеге айналды. (Әйелдер жақын маңдағы Сербия түрмесінде ұсталды.) 1939 жылы Польшаға неміс басқыншылығынан кейін Павиак түрмесі неміс гестапосының түрмесіне айналды. Түрмеде шамамен 100 000 адам қамалды, олардың 37 000-ы түрме аумағында қайтыс болды (атылды, азапталды немесе қамауда қайтыс болды), ал 60 000-ы нацистік концлагерлерге жіберілді. 1940 жылғы қарашада Варшава геттосы жабылғаннан кейін және 1942 жылғы шілде-тамыз айларындағы бірінші депортация кезінде көптеген еврейлер Павиак және Сербия түрмелерінен өтті. Түрме архиві табылмағандықтан, нақты сандар белгісіз. Варшава геттосының көтерілісі кезінде Павиак түрмесі неміс шабуылдық базасына айналды. Франц Бюркл басқаратын Павиак түрмесінің күзетшілері еврейлерді іздеуге ерікті түрде шықты. 1944 жылдың 19 шілдесінде украиндық вахмейстер (қараушы) Петренко және бірнеше тұтқын түрмеден жаппай қашуға тырысты, сырттан шабуылмен қолдау көрсетілді, бірақ қашып құтыла алмады. Петренко және басқалары өз-өзіне қол жұмсады. Қарсылық күштердің шабуыл тобы тұзаққа түсіп, жартылай жойылды. Келесі күні жаза ретінде немістер 380-ден астам тұтқынды атып өлтірді. Жюльен Хиршауттың "Павиактың еврей шейіттері" еңбегінде сенімді түрде айтқандай, түрмеден қашу әрекеті гестапоның ұйымдастырған провокациясы болды деп есептеуге болмайды. Польшаның астыртын қозғалысы жоспарды мақұлдаған, бірақ түрмедегілерге жоспар тоқтатылғанын хабарлай алмай, кері шегінді. Тұтқындарды соңғы рет тасымалдау 1944 жылдың 30 шілдесінде, Варшава көтерілісінің 1 тамызда басталуына екі күн бұрын болды. Екі мың ер адам және қалған 400 әйел Грос-Розен және Равенсбрюкке жіберілді. Содан кейін польшалық көтерілісшілер аймақты басып алды, бірақ оны неміс күштерінен қайта жоғалтты. 1944 жылдың 21 тамызында немістер қалған тұтқындардың белгісіз санын атып өлтірді және ғимараттарды өртеп, жарылыспен жойды. 1990 жылдан бері сақталған жертөледе музей орналасқан, ол Күрес және Шейіттер кесенесімен бірге Тәуелсіздік мұражайын құрайды.
Pawiak Prison took its name from that of the street on which it stood, ulica Pawia (Polish for "Peacock Street"). Pawiak Prison was built in 1829–35 to the design of Enrico Marconi and Fryderyk Florian Skarbek, prison reformer, godfather to composer Frédéric Chopin, and ancestor of Krystyna Skarbek, the first woman to serve Britain as a special agent in the Second World War. During the 19th century, it was under tsarist control as Warsaw was part of the Russian Empire. During that time, it was the main prison of central Poland, where political prisoners and criminals alike were incarcerated. During the January 1863 Uprising, the prison served as a transfer camp for Poles sentenced by Imperial Russia to deportation to Siberia. After Poland regained independence in 1918, the Pawiak Prison became Warsaw's main prison for male criminals. (Females were detained at the nearby Serbia Prison.) Following the 1939 German invasion of Poland, the Pawiak Prison became a German Gestapo prison. Approximately 100,000 people were imprisoned during the prison's operation, some 37,000 died on premises (executed, under torture, or during detention), and 60,000 were transferred to Nazi concentration camps. Large numbers of Jews passed through Pawiak and Serbia after the closure of the Warsaw Ghetto in November 1940 and during the first deportation in July to August 1942. Exact numbers are unknown, as the prison archives were never found. During the Warsaw Ghetto Uprising, the Pawiak Prison became a German assault base. Pawiak jailers, commanded by Franz Bürkl, volunteered to hunt the Jews. On 19 July 1944 a Ukrainian Wachmeister (guard) Petrenko and some prisoners attempted a mass jailbreak, supported by an attack from outside, but failed. Petrenko and several others committed suicide. The resistance attack detachment was ambushed and practically annihilated. The next day, in reprisal, the Germans executed over 380 prisoners. As Julien Hirshaut convincingly argues in Jewish Martyrs of Pawiak, it is inconceivable that the prison escape attempt was a Gestapo initiated provocation. The Polish underground had approved the plan but backed out without being able to alert those in the prison that the plan was cancelled. The final transport of prisoners took place 30 July 1944, two days before the 1 August outbreak of the Warsaw Uprising. Two thousand men and the remaining 400 women were sent to Gross Rosen and Ravensbrück. Subsequently the Polish insurgents captured the area but lost it to German forces. On 21 August 1944 the Germans shot an unknown number of remaining prisoners and burned and blew up the buildings. Since 1990 a surviving basement has housed a museum which, with the Mausoleum of Struggle and Martyrdom, forms the Museum of Independence.