Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Ирландиядағы өзен, Швециядағы өзен.
River in Northern Ireland
the river in Sweden
Лаган өзені (ga Abhainn an Lagáin 'төмен жатқан аймақтың өзені'; Ulster Scots: Lagan Wattèr) Солтүстік Ирландиядағы маңызды өзен. Ол Даун графтығындағы Слив-Круб тауынан басталып, Белфастқа дейін ағып, Ирландия теңізінің құйылысы – Белфаст лагунасына жетіп саяды. Лаган, Ольстердің шығысында Антрим және Даун графтықтары арасындағы шекараның көп бөлігін құрайды. Өзен Слив-Круб тауының етегінде шағын, жылдам ағыс ретінде басталады, жанынан Трансмиттер тас жолы өтеді. Ол Дромара, Донахклони және Дромор қалалары арқылы Белфастқа дейін ағып өтеді. Таудың төменгі бөлігінде Легананни тауынан келген бір саласымен бірігіп, Слив-Крубқа қарама-қарсы жатқан жерде қосылады. Содан кейін өзен шығысқа бұрылып, Антрим мен Даун арасындағы кең жазыққа – Магералинге дейін ағып өтеді. Өзен шамамен 609 шаршы километр ауыл шаруашылығы жерін суландырады және Странмиллис бөгетіне (Weir) құяды, одан кейін теңіздік эстуарийге айналады. Су жиналатын алаптың басым бөлігі жоғарғы бөлігінде құнарлы ауыл шаруашылығы жайылымдарынан тұрады, ал төменгі бөлігі қалалық Белфаст пен Лисберн қалаларын сумен жабдықтайды. Бір маңызды саласы – Равернет өзені, сондай-ақ Карридуфф өзені, Фарсет өзені және Блэкстафф өзені сияқты бірнеше кіші салалары бар. Судың сапасы көбінесе жақсы, бірақ жергілікті мәселелер мен кейдегі ластану оқиғалары болады, олар негізінен шаруашылықтардан шығатын қалдық суларға байланысты. Өзенде Атлант мөңгүсінің (salmon) өзін-өзі қалпына келтіретін популяциясын қайта жаңғырту жұмыстары жүргізілуде.
The River Lagan (from ga Abhainn an Lagáin 'river of the low lying district'; Ulster Scots: Lagan Wattèr) is a major river in Northern Ireland which runs from the Slieve Croob mountain in County Down to Belfast where it enters Belfast Lough, an inlet of the Irish Sea. The Lagan forms much of the border between County Antrim and County Down in the east of Ulster. It rises as a tiny, fast moving stream near to the summit of Slieve Croob; Transmitter Road runs nearby. It runs to Belfast through Dromara, Donaghcloney and Dromore. On the lower slopes of the mountain, it combines with a branch from Legananny Mountain, just opposite Slieve Croob. The river then turns east to Magheralin into a broad plain between the plateaus of Antrim and Down. The river drains approximately 609 square km of agricultural land and flows to the Stranmillis Weir, from which point on it is estuarine. The catchment consists mainly of enriched agricultural grassland in the upper parts, with a lower section draining urban Belfast and Lisburn. There is one significant tributary, the Ravernet River, and there are several minor tributaries, including the Carryduff River, the River Farset and the Blackstaff River. Water quality is generally fair, though there are localised problems and occasional pollution incidents, mainly due to effluent from farms. Work is proceeding to restore a self sustaining population of Atlantic salmon to the river.
Тарих
Птолемейдің "Географиясы" (б.з. II ғасыры) Λογια (Логия) деп аталатын өзенді сипаттаған. Өзеннің аты көне ирланд тіліндегі loeg ("бұзау") және *laks ("шабақ") сөздерімен байланысты деп саналады.
Ptolemy's Geography (2nd century AD) described a river called Λογια (Logia). The river name is thought to connect with Old Irish loeg ("calf") and with *laks ("salmon").
Белфастағы Лаган
Белфаст атауы ирланд тіліндегі Béal Feirste сөзінен шыққан, яғни «Фарсет өзенінің сағасы». Қала осы өзеннің үстінде салынды және ол Лаган өзеніне құяды. Бүгінде Фарсет өзенінің маңызы Лаган өзеніне қарағанда азайды. Фарсет қаланың Басты көшесінің астында жасырынып, ұмытылған.
The name Belfast originates from the Irish Béal Feirste, or the mouth of the Farset, the river on which the city was built and which flows into the Lagan. The Farset has been superseded by the River Lagan as the most important river. The Farset languishes in obscurity, covered over by the city's High Street.
Лагансайд корпорациясы
1989 жылы британ үкіметі Белфаст қаласындағы Лаган өзенін қоршаған аймақтарды жаңғырту мақсатында Laganside корпорациясын құрды. Лагансайд корпорациясының өзен бойындағы маңызды жобалары қаланың бұрынғы газ комбинатын қайта жаңғырту, «Одиссей» ойын-сауық және демалыс кешенін салу, сондай-ақ «Ланьон Плейс» дамуын қамтиды, оның ішінде корпорацияның мақтанышы – «Уотерфронт» концерт залы бар.
In 1989 the Laganside Corporation was established by the British government to redevelop the areas surrounding the Lagan in Belfast. Major developments of the Laganside Corporation along the river include the regeneration of the city's former Gasworks, the Odyssey entertainment and leisure development, and the Lanyon Place development, which includes the Waterfront Hall, in many ways the flagship of the corporation.
Лаган құймасы
Корпорацияның ең алғашқы және маңызды жобаларының бірі – Лаган тоғаны болды. 1994 жылы 14 миллион фунт стерлинг (қазіргі шақта шамамен <есептелген сома> миллион фунт стерлингке тең) құнымен аяқталған бұл тоған, артындағы су деңгейін реттейді. Тоғанның басты міндеттерінің бірі – төмен су тасқанда көрінісі жағымсыз болатын лайлы жазықтарды азайту еді. Бұл көбінесе сәтті болды, бірақ өзенде әлі де лайлы жерлер кездеседі. Тоған – су деңгейі төмендегенде көтеріліп, өзенді жасанды түрде тұрақты деңгейде ұстап тұратын массивті болатты бөгеттердің тізбегі. Өзендегі су сапасын жақсарту үшін тереңдету және ауамен қанау жұмыстары жүргізілді, соның арқасында лосось қайта оралуда. Бұрын судағы өлім тұзағы болған жерге шағылысу үшін өзенге көтерілген балықтардың ізінен сусар мен теңіз есірткіші де еріп келді.
One of the earliest and most important undertakings of the corporation was the Lagan Weir. Completed in 1994 at a cost of £14 million (equivalent to £14.0 in 1994 is equivalent to about <calculated amount> in recent years million in ) the weir controls the level of water upstream. One of the main functions of the weir was to reduce unsightly mud flats at low tide. This was mostly successful, but mud flats are still evident on the river. The weir is a series of massive steel barriers which are raised as the tide retreats so as to keep the river at an artificially constant level. Dredging and aeration have increased water quality in the river, and salmon are returning. An otter and seals have followed the fish that now move up river to spawn in what was once an aquatic death trap.
Спорт
Өзенді бірнеше қайық клубтары пайдаланады, оның ішінде Квинс университетінің қайық клубы, Квинс әйелдерінің қайық клубы, Методист колледжінің қайық клубы, Корольдік Белфаст академиялық институтының (RBAI) қайық клубы, Белфаст қайық клубы (BRC) және Лаган Скаллерс клубы. Қайық үйлері Губернаторлар көпірі мен Странмиллис бөгеті арасында орналасқан.
The river is used by a number of rowing clubs, including Queen's University Boat Club, Queen's Ladies Boat Club, Methodist College Boat Club, Royal Belfast Academical Institution (RBAI) Rowing Club, Belfast Rowing Club (BRC) and Lagan Scullers Club The Boathouses are all based between the Governors Bridge and the Stranmillis Weir.
Бұрғылау
2010 жылдың қыркүйегінде Лаган өзенін тереңдету жұмыстары басталды. Бұл операция 2011 жылдың көктеміне дейін аяқталуы күтілді.
In September 2010, dredging commenced on the river Lagan. The operation was expected to last until spring 2011.
Лизбурндағы Лаган
Белфаст өзенінің жағалауын жаңартуға ұқсас түрде, Лисберн қалалық кеңесі Лаган өзенінің төңірегінде бірнеше жобаны бастады. Осы стратегияның негізгі бөлігі Лаган аңғарындағы Арал кешені болды: кеңестің жаңа бас кеңсесі, өнер орталығы, тойлар мен конференциялар өткізуге арналған жайлар және мейрамхана. 2001 жылы ашылған бұл ғимараттың бір жағы Лаган өзенімен, екінші жағы өзенге қосылған каналмен шектеседі.
In a similar way to the regeneration of Belfast riverside Lisburn City Council has embarked on a series of developments around the River Lagan. The centre piece of this strategy has been the Lagan Valley Island complex; a new headquarters for the council and an Arts Centre, wedding and conference facilities and a restaurant. Opened in 2001 the building is surrounded by the Lagan on one side and a channel linked to the river on the other.
Лаган теңіз жолы
19 ғасырдың соңында Лаган су жолы Lough Neagh-дан Белфастқа дейін салынды, өзеннің бір бөлігі кеме жүретін су жолы ретінде қолданылып, жеке канал бөлімдерін сумен қамтамасыз ету үшін басқа аймақтардан су бұрылды. Өзенде сондай-ақ сусарлар мен түрлі жабайы құстар да мекендейді. Өзенде тастап кетілген үй жануарлары деп есептелетін сарықарны слайдерлердің көбейіп жатқан популяциясы да өмір сүреді. Жергілікті халық "Сэмми" деп білетін итшабақ өзен бойымен Лаган аңғарындағы Арал орталығына дейін жүзіп келіп, көбінесе көрінеді.
In the late 19th century the Lagan Navigation was built from Lough Neagh to Belfast, using some of the river as a navigable waterway and diverting water from other areas to supply separate canal sections. The river also hosts a population of otters and a variety of wildfowl. A breeding population of yellow bellied slider turtles also live in the river, thought to be abandoned pets. A seal locally known as Sammy the Seal may often be seen swimming up the river as far upstream as the Lagan Valley Island Centre.