Кіріспе
Ирландиядағы Карлоу округі (ағылш. County Carlow; /ˈkɑːrloʊ/; Contae Cheatharlach) – Ирландияның Оңтүстік аймағында, Ленстер провинциясында орналасқан округ. Карлоу – Ирландияның 32 дәстүрлі округінің екінші ең кішісі және халық саны бойынша үшінші округ.
County Carlow ('/k//ɑr//l//oː/ KARloh; Contae Cheatharlach) is a county located in the Southern Region of Ireland, within the province of Leinster. Carlow is the second smallest and the third least populous of Ireland's 32 traditional counties.
География және бөлімшелер
Карлоу Ирландияның 32 округінің ауданы бойынша екінші кішкентайы, ал халқы бойынша үшіншісі болып табылады. Ол Лейнстердің 12 округінің ішінде ауданы және халқы жағынан екінші орында. Карлоу теңізге шығу жолы жоқ және бес округпен шектеседі: батысында Килкенни, шығысында Уиклоу, оңтүстік-шығысында Вексфорд, солтүстігінде Лаойс және Килдарэ. Карлоу қаласы округ орталығы және ең ірі елді мекен болып табылады, ол округтің солтүгіндегі Барроу өзенінің жағасында, Уотерфордтан және Дублиннен шамамен қашықтықта орналасқан.
Физикалық география
Карлоудың оңтүстік, батыс және шығыс шекаралары округтің үш негізгі географиялық ерекшеліктерімен – Барроу өзені, Слэни өзені және Блэкстерс тауларымен – белгіленеді. Бұл өзендер мен таулар Еуропалық Одақтың ерекше сақтау аймақтары (SAC) ретінде тағайындалған. Округ алты физиографиялық аймаққа бөлінеді: Барроу аңғары, Кастлкоммер жазықтығы, Нурни Ридж және Блэкстерс таулары, сондай-ақ Таллоу жазықтығы және Оңтүстік кене, олар "Орталық аймақ" ретінде біріктірілген. Округ негізінен ауылдық сипатқа ие және халық тығыздығы 63 адам/км² құрайды, халықтың көп бөлігі Барроу аңғарында тұрады. Барроу өзенінің ұзындығы Ирландиядағы екінші ең ұзын өзен болып табылады. Өзен округ арқылы өтетін төменгі аңғарды кесіп өтеді, ал округтің көп бөлігі Барроу және оның салаларымен суға толы. Аймақтағы Барроудың ең ірі саласы – Беррен өзені, ол Лейнстер тауынан басталып, Карлоу қаласында Барроуға құйылады. Округтің шығысы мен солтүстік-шығысы Слэни өзені және оның салаларымен суға толы – Деррин өзені, ол Хакетстаун мен Туллоу қалалары арқылы ағып өтеді, және Дерри өзені, ол Хакетстаунның оңтүстігіндегі Игл Хиллден басталып, Карлоу мен Уэксфорд округтері арасындағы шекараны құрайды, содан кейін Бунклодиде Слэниге қосылады. 2017 жылғы мәліметтер бойынша округтегі орманды жерлердің жалпы ауданы құрайды, бұл округтің жалпы жер ауданының 9,4% құрайды. Бұл көрсеткіш 11% орманды жерді қамтитын ұлттық орташа көрсеткіштен төмен және ұлттық орман қорының тек 1,1% құрайды. Округтегі орманның көп бөлігі таулы аймақтарда орналасқан, атап айтқанда, округтің шығысындағы Блэкстерс таулары мен батысындағы Кастлкоммер жазықтығында. Бұл аймақтарда негізінен қызыл ағаштар өседі және округтегі барлық орманды жерлердің 69,9% құрайды. Төменгі жазықтықтар мен оңтүстік кенедегі жердің жоғары сапасы орманды жерлердің аз болуына себеп болады, себебі жердің көп бөлігі ауыл шаруашылығына пайдаланылады. Округтегі ең көне жапырақты ағаштардың бірі 500 жылдан астам бұрын Эсмонде отбасы отырғызған Хантингтон бақтарындағы ыроқ ағаштарында кездеседі. Басқа да маңызды орманды аймақтарға Oak Park Forest (шамамен 123 акрлық аралас орманы, онда бук, емен, шотланд қарағайы, күміс шырша, лавр және сикомор өседі), Алтамонт бақтары және Барроу жолы кіреді.
Климат
Карлоу Кёппен климаттық жіктелімі бойынша теңіздік қоңыржай мұхиттық аймақта орналасқан. Мұнда қыстары суық, жаздары ылғалды және температураның күрт өзгеруі болмайды. Met Éireann Карлоу үшін климаттық деректерді теңіз деңгейінен биік орналасқан Оук Парктегі станциясынан тіркейді. Ең суық ай – ақпан, орташа тәуліктік ең төменгі температурасы , ал ең ыстық ай – шілде, орташа тәуліктік ең жоғары температурасы . Ең құрғақ айлар – сәуір және мамыр, тиісінше жаңбыр мөлшері және жаңбыр мөлшері. Ең ылғалды ай – қараша, орташа жаңбыр мөлшері . Жыл бойы ылғалдылық жоғары және жауын-шашын жыл бойы тең бөлінеді. Округ бойынша жаңбырды тіркейтін бірнеше синоптикалық станциялар орналасқан. Округтағы ең құрғақ аймақ – Таллоу, онда жылына жаңбыр мөлшері түседі, ал Блэкстерс таулары – ең ылғалды аймақ, онда жылына жаңбыр мөлшері түседі. Карлоу көбінесе Уэксфорд пен Уотерфордпен бірге Күнді Оңтүстік-Шығыс аймағының бөлігі ретінде таныстырылса да, ішкі орналасуына байланысты сол округтердің жағалау аймақтарында байқалатын күн сәулесінің көп сағаттарынан көбінесе үлес алмайды. Дегенмен, жаз айларында қорғалған орналасуының арқасында орташа температурасы жоғары болады және желдің күші азаяды. Бұл 2018 жылғы жазғы ыстық толқыны кезінде айқын байқалды, сол кезде Оук Парк Ирландиядағы ең ыстық және ең құрғақ жер болып тіркелді.
Геология
Карлоудың тау жыныстық геологиясы негізінен граниттен тұрады, ол округтің шамамен 70% -ын құрайды. Шамамен 400 миллион жыл бұрын Япет мұхиты жабылуынан кейін, бұл аймақта тау тізбегі пайда болды, кейін магмамен араластырылды. Бұл магма жер астында баяу суынып, үлкен граниттік плутонды құрады. Көбінесе Ордовик теңізінің шөгінділерінен тұратын таулар, ақырында эрозияға ұшырап, граниттің бетке шығуына себеп болды. Көміртек дәуірінде, шамамен 300 миллион жыл бұрын, әк тас осы гранитті жапты, бірақ ол да эрозияға ұшырады. Кастлкомер платосында Көміртек дәуірінің тақташалары мен құмтастары, сондай-ақ көмірдің көп мөлшері сақталған. Округтегі ең көне тау жыныстары – Ордовик дәуіріндегі теңіз түбінің шөгінділерінің қалдықтары (шамамен 540 миллион жыл бұрын), олар округтің шығыс бөлігінде жұқа жолақ бойында табылады. Бұл шөгінділер граниттің қызуынан жоғары сапалы шисталар мен хорнфельдерге айналды. Ставролит, андалузит және гранат сияқты минералдар осы ескі құрылымдарда кең таралған. Округтің топырақтары көбінесе қатты тау жыныстары геологиясынан емес, мұздық шөгінділерден пайда болған. Олар әдетте саз, құм және қиыршық тас қоспасынан тұрады. Кейде мұздың еру сулары құм мен қиыршық тастан ұзын қырлы жота – эскерді құрайды. Мұндай мысал округте сақталған және «Баллимун Эскері» деп аталатын табиғи мұра аймағы болып табылады. Округтің солтүстігі көбінесе жазық, ал Карлоудың орталық және оңтүстік бөліктері оңтүстікке және шығысқа қарай біртіндеп төбелі болатын толқынды және дөңгелек топографиямен сипатталады. Блэкстерс таулары – ең биік және кең таулы аймақ, Лейнстер тауының биіктігі 795 метрге жетеді, бұл оны Карлоу және Вексфордтың ең биік нүктесі және Ирландиядағы округтердің жетінші ең биік нүктесі етеді.
Азаматтық еншілес және қалалар
Таунлендтер – Ирландиядағы ең кіші ресми түрде белгіленген географиялық бөлімдер. Карлоуда 650 таунленд бар, олардың 22-сі тарихи қала шекаралары болып табылады. Бұл қала шекаралары өздері жеке таунлендтер ретінде тіркелген және ауылдық таунлендтерге қарағанда әлдеқайда үлкен. Карлоудың ауылдық таунлендтерінің көлемі 1 акрдан (Акуан) бастап 1,822 акрға (Килбраниш Оңтүстік) дейін жетеді, ал округтегі таунлендтердің орташа көлемі (қалаларды есептемегенде) 371 акрды құрайды.
Жергілікті билік
Карлоу округінің жергілікті басқаруы Жергілікті Өкімет Актілерімен реттеледі. Округте жергілікті басқарудың бір деңгейі бар, ал жергілікті қызметтерге Карлоу округі кеңесі жауапты. Округ кеңесінде 18 кеңесші бар. Қазіргі уақытта округ үш жергілікті сайлау округіне (LEAs) бөлінген, олардың әрқайсысы сонымен қатар муниципалды округ болып табылады: Карлоу (7), Муин Бхег (5) және Тулоу (6). Кеңес сайлауы 5 жыл сайын өткізіледі, келесі сайлау 2024 жылдың мамыр айында өтеді. 2019 жылғы Карлоу жергілікті сайлауында сайлауға қатысу 49,4% құрады, бұл 2014 жылғы жергілікті сайлаудан 3,6% жоғары. Сайлауға қатысудың ең жоғары көрсеткіші Муин Бхегте (54,2%) тіркелді, ал ең төмен көрсеткіш Карлоуда (45,5%) байқалды. + 2019 жылғы Карлоу округі кеңесінің сайлау қорытындылары Партия Орын саны FPv% (бірінші басымдылық дауысының пайызы) 2014 жылдан бергі өзгерісі 2014 жылдан бергі орын өзгерісі 6 33,6% 4,7% 1 6 31,4% 4,4% 2 8,9% 4,4% 1 8,4% 4,3% 2 1 2,1% 1 2 13,0% 1,0% Ирландияның көп бөлігінде болғандай, 2019 жылғы жергілікті сайлауда Фианна Файл және Файн Гейл екі үстем партия болып шықты, олардың арасында 18 орынның 12-сі сақталды. Еңбек партиясы 2 орынға ие, ал Sinn Féin және People Before Profit партияларының әрқайсысы 1 орынға ие, сондай-ақ 2 тәуелсіз өкіл бар. Оңтүстік аймақтың (NUTS II аймағы) құрамында кеңес Оңтүстік аймақтық ассамблеясында екі өкілмен ұсытылған, онда ол Оңтүстік-Шығыс стратегиялық жоспарлау аймағының (NUTS III аймағы) бөлігі болып табылады.
As was the case in much of Ireland, Fianna Fáil and Fine Gael emerged as the two dominant parties in the 2019 local elections, holding 12 of the 18 seats between them. The Labour Party hold 2 seats, both Sinn Féin and People Before Profit hold 1 seat, and there are 2 independents. As part of the Southern Region (NUTS II Region), the council has two representatives on the Southern Regional Assembly, where it is part of the South East strategic planning area (NUTS III Region).
Бұрынғы аудандар
Бұрын ол Балтингласс №2, Карлоу және Идроне ауылдық округтеріне, сондай-ақ Карлоу қалалық ауданына бөлінген. Ауылдық округтер 1925 жылы таратылды. Карлоудың бұрынғы ауылдық округіндегі Багнелстаун (Муин Бхег) және Туллоуда қала комиссарлары болды. Кейіннен Туллоу қаласы жекеленген әкімшілік бірлік ретінде таратылды. 2002 жылы Карлоу қалалық ауданы және Муинбхег қалалық комиссарлары қалалық кеңестерге айналды. 2014 жылы Ирландиядағы барлық қалалық кеңестер таратылды.
Ұлттық сайлау
Карлоу 5 TD-ді сайлайтын Карлоу-Килкенни сайлау округінің бір бөлігі болып табылады. Бұл сайлау округі 1948 жылғы жалпы сайлаудан бері құрылған. 1801 жылға дейін графтық Ирландияның Төменгі палатасында Карлоу графтығы, Карлоу қаласы және Епископтың Олд Лейглин қалашығы округтері арқылы өкілдік етілді, олардың әрқайсысы екі депутатты сайлады. Одақ туралы заңнан кейін графтық Вестминстерде Карлоу округі арқылы өкілдік етілді, ол екі депутатты сайлады (1885 жылғы Орынды қайта бөлу туралы заңға сәйкес саны біреуге дейін азайтылды). Осы округ 1919 жылы шақырылған Бірінші Дайлде Карлоуға өкілдік берді. 1921 жылдан 1937 жылға дейін Карлоу Килкенни сайлау округінің құрамында болды. 1937 мен 1948 жылдар аралығында графтық бөлінді, солтүстік жартысы Карлоу-Килдар округінің бөлігіне, ал оңтүстік жартысы Вексфорд округіне қосылды. 1948 жылдан бері графтық ұлттық сайлауларда Килкеннимен біріктірілген. 1997 жылдан 2020 жылға дейін графтықтың бір бөлігі Уиклоу округіне кірді, ал 2020 жылғы жалпы сайлауда Карлоудың қалған бөлігімен қайта біріктірілді. Карлоу Еуропалық парламенттің Оңтүстік сайлау округінің құрамына кіреді (5 орын).
Тарих
Қазіргі Карлоу ауданы мыңдаған жылдар бойы қоныстанған, және округтің әр шаршы километріне Ирландиядағы ең көп мегалиттік ескерткіштер шоғырланған. Көптеген тік тастар, тостаған тастар және обалар ландшафтыны көрсетеді. Карлоу өзінің шекараларында көптеген дольмендер табылуына байланысты "Дольмен округі" деп аталды, олардың ішінде Брауншилл дольмені Еуропадағы ең ірісі деп есептеледі. Округтың тарихи кландық территорияларына Уи Дрона (О'Райан), Фотхарт Фед (О'Нолан), Уи Сейннселайг (Кинселла), Дал Коирпри Клиах (Кервик), (Кирни), Уи Фелмеда Туаид (О'Гарви) және (О'Горман) кірді. Карлоу кеме жүзе алатын Барроу өзенімен және Слайх Кваланнмен (Тараға дейінгі маңызды артериялық жолдардың бірі) байланысты болғандықтан, аймаққа бақылау Лейнстердің болашақ патшасы үшін өте маңызды болды, сондықтан бұл аймақ үшін көп шайқас болды. 11 ғасырда Уи Циннселайг әулетінің Мак Мурчада тармағы өздерін Лейнстер патшалары ретінде бекітті.
Округ ретінде пайда болуы
9 ғасырда Сент-Муллиннің жанындағы қысқа мерзімді норвеж-гелдік қонысынан басқа, бұл аймақ 13 ғасырдың басына дейін Лейнстер Корольдігінің бақылауында болды. Нормандардың басып алуынан кейін, 1210 жылдың шілдесінде "Карлоу қаласы" құрылды және ол нормандық Ленстер округінің бір бөлігі болды. Кейіннен ол бөлініп, 1247 жылы Карлоудың тәуелсіз еркіндігі құрылды. Қазіргі заманғы округ шекарасы 14-16 ғасырлар аралығындағы гаэль тілінің қайта жандануымен қалыптасты. Осы кезеңде Карлоу англо-нормандық Батлер әулетінің мұрасының бір бөлігі болды; алайда Лейнстердің өркендеп келе жатқан королі Арт МакМюрроу Каванаг еркіндіктің жартысынан астамын бақылады. Ол англо-нормандардан аймақтың жолдары мен сауда жолдарын қарақшылардан тазалаудағы "қызметтері" үшін ақы алды, бірақ шын мәнінде бұл МакМюрроу Кавананың аймақтағы билігін мойындауы үшін алған жалдама ақысынан басқа ештеңе болмады. Оның билігі соншалықты күшті болды, сондықтан МакМүрроу Каванагтар саяси өзгерістерге қарамастан, ғасырлар бойы округтің үлкен бөлігін бақылауда ұстады. 15 ғасырдың соңында Джеймс Батлер, 9-шы Ормонд графы, династиямен қақтығысқа түсудің орнына, оның мұрагерлеріне беру үшін округтің жерін сатып алды. Лейнстер королінің ұрпақтары әлі күнге дейін ата-бабаларының Борис үйінде тұрып келеді. Лейнстер Корольдігі мен англо-нормандар арасындағы бейресми одақ ондаған жылдар бойы сақталды, өйткені ол бейбітшілікті қамтамасыз етті және екі тарапқа да зор байлық әкелді. Саяси жағдайды сезіне отырып, англо-нормандар гаэльдік отбасыларға үйленіп, жергілікті әдет-ғұрыптарға бейімделді, өздерінің англо-нормандық қарсыластарына қарсы үстемдік алу үшін ирланд патшалықтарымен одақ құрды. Аймақтағы ағылшын билігінің әлсіреуін тоқтату үшін, тәж 1361 жылдан 1374 жылға дейін Карлоуды Ирландия Лордтығының астанасы етіп белгіледі, бұл МакМюрроу Кавананың Лейглиндегі тұрақты резиденциясының солтүстігінде орналасқан. Карлоу еркіндігінің солтүстік және шығыс шеттеріндегі кең аумақтар біртіндеп О'Мурлар, О'Бирндар және басқа да басшылықтардың толық бақылауына көшті. Нәтижесінде, Тюдорлар бұл аумақтарды 16 ғасырдың ортасында қайта басып алғанда, меншік Карлоудағы англо-нормандарға қайтарылмады, керісінше, Ұлыбританиядан келген қоныс аударушыларға берілді. Карлоу өзінің Ирландия теңізіне шығуын сақтап қалды, бірақ бұл жерге бақылау аймақтың билік ететін басшыларымен дау тудырды, олар өздерінің графтығын құруға тырысты. Бұл аумақтар 1606 жылы Уиклоу графтығына берілді. Сондықтан Карлоудың қазіргі шекарасы 12 ғасырдан бері сақталған аймақтағы негізгі нормандық иеліктерін көрсетеді, олар Каомханах әулетімен нығайтылған.
Ерте заманғы тарих
1650 жылдары Ирландия Конфедерациясы соғыстарынан кейін, гейлдік ирландтық және англо-нормандық жер иелерінің басым көпшілігі жерлерінен айырылды, ал олардың жерлері Кромвельдік жаулауға қатысқан ағылшын әскерлеріне берілді. Карлоу округі – мемлекеттік қарызды төлеу үшін Ұлттық үкімет бөлген төрт округтің бірі болды, бірақ осы округтердегі жердің көп бөлігі ақырында "Республиканың достары" деп есептелген белгілі патша өлтірушілердің қолына өтті. Бұл жерлер Реставрациядан кейін король Карл II-нің меншігі деп заңды түрде жарияланды, және көптеген жерлерінен айырылған ирланд ақсүйектері корольге шағымданып, жерлерін қайтарып алуға мүмкіндік алды. Сондықтан Кромвельдік жаулау Карлоуға шектеулі әсер етті, себебі Карл және Ирландия Парламенті Ирландияның басқа аймақтарында жер алған қарапайым әскерлерге мейірімділік көрсетті, бірақ барлық патша өлтірушілер жер аударылды немесе өлім жазасына кесілді. Карлоу және көршілес Вексфорд округтері 1798 жылғы көтерілістің ең қызылқанды шайқастарын көрді. Карлоудағы көтеріліс округтегі діни алауыздықтардың асау өршуімен ерекше көзге түсті. Көтеріліске дейін Біріккен Ирландиялықтардың мүшесі Уильям Фаррелл: «Ирландияның ішінде католиктер мен протестанттардың арасында осы деңгейде достық сезім болған жері жоқ, сондай-ақ олардың көптегені туысқандық байланыста болған жер де жоқ» деп мәлімдеген еді. Алайда, Француз революциясынан кейін, Оранж орденінің жергілікті өкілдері қару-жарақ және революциялық әдебиеттерді іздеу үшін католиктер мен диссиденттердің үйлеріне түнгі шабуылдар жасаған еманри кавалерия корпусын құрды. Католик халқының арасында қудалау мен діни алауыздық сезімі күшейгенде, жергілікті Біріккен Ирландияның жетекшісі Лоренс Гриффин: «Карлоу тұрғындары барлық протестанттарды оранжистер деп санайды» деп ренжіді. Католиктер мен англикандық емес протестанттар өзгерістер жасау үшін дауыс бере алмады, сондықтан олар парламентті құлату үшін радикалды либералды англикандармен бірікті. Карлоу шайқасы 1798 жылдың мамыр айында басталған көтерілістің алғашқы қақтығыстарының бірі болды және көтерілісшілердің күйреуімен аяқталды. Артынша, айлар бойы қорқыту мен кек алу шабуылдары жалғасты, оларды Клогреннан үйінің пасторы Роберт Рокфорт басқарды. Ол күдікті Біріккен Ирландиялықтарды заңсыз ұстап, азаптап, өлімге кестірді, соның салдарынан Рокфортқа «жарақат салатын пастор» деген лақап таңылды.
Революциялық кезең
Тәуелсіздік соғысы кезінде Ирландия Республикалық Армиясының (ИРА) Карлоу бригадасында 6 батальон болды, олар Карлоу, батыс Уиклоу, оңтүстік Килдар және шығыс Лаоис және Килкенни аймақтарында, Ирландиядағы Британ армиясының штабы – Курра лагерінің көлеңкесінде әрекет етті. 1919 жылдан 1922 жылға дейін Дакеттс-Гроувтегі тастап кетілген сарай ИРА-ның оқу лагері және Карлоу бригадасының штабы ретінде пайдаланылды. Нашар жабдықтау желілерімен қиналған және Корольдік Ирландия полициясының (RIC) күшті қатысуына тосқауыл келген Карлоу бригадасы соғыстың ең аз белсенді бригадаларының бірі болды және көбінесе жолдарды тосу, көпірлерді қирату және поштаны ұстап алу сияқты кешіктіру тактикасына маманданған. Бригада 1921 жылғы сәуір айында Балимурфи маңында сәтті болмаған шабуылға қатысты, нәтижесінде 12 әскерінен (4-і қаза тапты, 8-і тұтқындалды) және маңызды оқ-дәрілерден айырылды, содан кейін RIC немесе Британ армиясымен ешқандай активті қақтығысқа түсуге тырысылмады. 1922 жылғы ақпанда Карлоу сот үйінде құрылған Карлоу республикалық аудандық соты, Ирландия еркін мемлекеті үкіметінің тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы соты болды. Карлоу Азамат соғысы кезінде салыстырмалы түрде аз шайқастарды бастан өткерді, себебі еркін мемлекет армиясы жүздеген сарбаздарды округтегі бұрынғы RIC бекіністеріне орналастырып, осылайша қарсыластарды тиімді түрде басып тастады. Тәуелсіз Ирландия үкіметінің алғашқы басшысы, Атқарушы кеңестің президенті В.Т. Косгрейв 1921 жылдан 1927 жылға дейін Карлоу-Килкенни округінен депутат (TD) болды.
Тарихқа дейінгі дәуір
Карлоу «Долмен округі» деген лақап атымен белгілі, бұл оның шекарасындағы долмендердің көптігін көрсетеді. Дольмендер немесе «портал қабірлері» – неолиттік шаруалық қоғамдар қолданған, орман үстіндегі жерлеу камералары. Хэкетстаун жолындағы (R726) Брауншилл долменінің шатыр тасы шамамен 100 тонна салмақты, және ол Еуропадағы ең ауыр долмен деп есептеледі. Бұл қабір ұлттық ескерткіш ретінде тіркелген. Округ ішінде кем дегенде 10 мегалиттік қабір бар, олардың 7-сі долмендер. Карлоу мен Килкенниде барлығы 14 долмен бар, олардың көпшілігі Ирландиядағы ең әсерлі долмендердің қатарына жатады. Бұл мөлшері шағын аймақ үшін ерекше жағдай. Керісінше, Карлоу мен Килкеннинің біріктірілген ауданынан екі есе үлкен Галвей округінде 7 долмен, ал Ирландияның ең ірі округі – Коркта бар болғаны 2 долмен бар. Бұл Барроу және оның салаларындағы құнарлы жазықтардың тарихи алдында тығыз қоныстанғандығын көрсетеді. 2006 жылы M9 Карлоу айналма жолын салу кезіндегі қазба жұмыстары барысында неолит, мезолит және қола дәуіріне тән көптеген артефакттар табылды. Ұсынылған маршрут бойында барлығы 57 археологиялық орын анықталды, олардан түрлі жәдігерлер – кремнийден жасалған жебе ұштары, сүйек қырғыштар, керамикалық ыдыстар, граниттен жасалған балғалар мен балта бастары, сондай-ақ темір дәуіріне жататын шыны мұнықтар табылды. Бұл артефакттар қазір Карлоу округі мұражайында сақталуда. Олардың су көздерінен қашық жерде табылғаны, бұл аймақтағы ерте қоныстардың аумағы бұрынғыдай шектеулі болмағанын көрсетті. Округтың ландшафтында көптеген сақталған Огам тастары кездеседі. Бұл тастарда Огам жазуымен жеке есімдер жазылған, және олар көбінесе қайтыс болған адамдарға арналған ескерткіштер болған. Көптеген тастарда көне ирланд тілінде жазулар бар, бірақ кейбіреулері жергілікті монастырьлардың ықпалымен «христиандықтандырылған», мысалы, Рэтгласс Огам тасында жазылған «Донайдонас Маки Мариани» – «Донайдонас, Марианның ұлы» деген сөздер. Тастар әдетте ауа райына төзімді граниттен кесілген, бірақ олар тозудан қорғалмайды. Патриксвелл Огам тасы, Уотерстаун шіркеу орынымен байланысты деп саналады, қазір оқылымсыз.
Діни құрылымдар
Ертедегі христиандық елді мекендер 5-7 ғасырларда Карлоуда құрылды. Облыстың оңтүстік шетіндегі Сент-Муллинде кең ауқымды монастырь орналасқан. Ауылға 7 ғасырдың басында монастырь құрған қасиетті Молингтің есімі берілген. Монастырь «Гобан Саордың» көмегімен салынған деседі. 8 ғасырлық қолжазба, «The Book of Mulling» монастырь жоспарын қамтиды – ирландтық монастырьдың ең ерте белгілі жоспары, онда дөңгелек монастырь қабырғасының ішінде төрт айқыш, сыртында сегіз айқыш көрсетілген. Ескі Лейхлин – Ирландиядағы ең ірі монастырлық қоныстардың бірі, оны 6 ғасырда Сент-Гобан құрған. 630 жылы Ескі Лейглинде шіркеу синоды өткізіліп, Жасыл жеміс мерекесінің (Пасха) күні белгіленді. Ескі Лейглиннің негізгі аббаттығы 1060 жылы өрттен қирап, 12 ғасырда оның орнына Санкт-Лазерьан соборы салынды. Собор осы күнге дейін қолданыста болып келеді және ғасырлар бойы өзгертілді, әр өзгеріс ғимаратқа ерекше элементтер қосты. Соңғы өзгерістердің бірі – 1934 жылы Кэтрин Амелия О’Брайен жасаған әйнек суреттері. Бұрын Лейглин епархиясының соборлық шіркеуі болған ол, қазір Ирландия шіркеуінің Кашел және Оссори епархиясындағы алты собордың бірі. Клонмордың шалғайдағы аббаттығын 6 ғасырда Маэдок Фернс құрған. Ол 11 ғасырға дейін гүлденді және әулие Финиан Лобар мен әулие Ончоға білім берді, соңғысы осы жерге жерленген. Монастырь ғимараттары көп бұрын қиратылған, бірақ маңызды зират сақталған, онда биік айқыштар, огам тастары, баллаун тастары және ерте христиандық Ирландиядан көптеген жазулы қабір тақталары бар. Тағы бір монастырьды 634 жылы Сент-Комгалл құрды, ол қазіргі Карлоу қаласында орналасқан. Нормандар 13 ғасырда қаланың айналасына тас қабырға салды. Сол кезде қираған монастырь оның сыртында орналасқан. Қабірлер бүгінгі күні Касл-Хиллде сақталған және 1727 жылы осы жерде Сент-Мария шіркеуі деп аталатын жаңа шіркеу салынды. 1834 жылы мұнарасы қосылды, ол округтегі ең биік ғимарат болып табылады. Карлоу қаласындағы Успенский соборы 1800 жылдардың басында готикалық жаңғыру стилінде салынды және Кильдар мен Лейглин Рим-католик епархиясының соборлық шіркеуі болып табылады. Бұрын биік, әсем ойылған ағаш мінбарға ие болған, ол қазір Карлоу округінің мұражайында қойылған және «100 нысандағы Ирландия тарихы» ұлттық жобасында көрсетілген, бұл жоба Ирландия тарихы үшін маңызды жүз археологиялық немесе мәдени нысанды анықтады.
Қалдықтар
Өлкедегі ең көне қамалдар біздің заманымыздың алғашқы ғасырларына жатады. Ертедегі қорғаныс құрылыстарының ең көп таралған екі түрі – рингфорттар және мотт пен бейли қамалдары. Осы бекініс стилі ғасырлар бойы кең таралды және тіпті 12 ғасырдағы нормандтар шапқыншылығынан кейін де сақталды. 400-ші жылдары салынған Ратвилли ордасы Ленстер патшасы Кримтан мак Эннайдың резиденциясы болды. Ратвилли қаласының өзі белгісіз тарихи рингфорттың атымен аталады, ол ирланд тілінен алынған. Нормандтардың келуі Ирландияда тас қамалдар мен мұнаралы үйлердің кеңінен салынуына әкелді. Бұл құрылымдар бұрынғы қорғаныс түрлерін толығымен ығыстырмады, бұған Кастлмор ойысы дәлел, ол кейінірек салынған мотт пен бейли қамалының мысалы. Оны 12 ғасырда Форт бароны О'Ноланның жерлерін бағындырғаннан кейін Реймонд Фицджеральд салған. Тас қамалдар әдетте сапасы жағынан жоғары болғанымен, ирланд патшалықтары көшпелі болуына байланысты ағаш құрылымдарын да жақсы көретін, оларды қажет болған жағдайда оңай салуға және тастап кетуге болады. 1370 жылдары Лейнстер королі Арт МакМюрроу Кавана Олд Лейхлиннің жанындағы орман ішіндегі үлкен ағаш бекінісінде тұрғаны туралы мәліметтер бар. Алты ғасыр бойы Карлоу қамалы округтегі ең көне және ең әсерлі тас қамал болды. 1207-1213 жылдары салынған Карлоу қаласы оның айналасында өсті және ол бір кезде төрт мұнарасы бар (олардың екеуі сақталған) қабырғалы ортағасырлық қаланың орталық нүктесі болды. Қамал көптеген қоршаулар мен бағындыруларға төтеп берді және тарихы барысында ондаған рет қожайынын ауыстырды, бірақ зақымданбады. 1812 жылы қамал доктор Филипп Пэри Прайс Миддлтонға жалға берілді, ол оны психиатриялық ауруханаға айналдыруды жоспарлады. Жаңартудың сәтсіз әрекеті кезінде Миддлтон қамалдың астындағы туннельдерді жасау үшін оқ-дәрі қолданды. Бұл қамалдың негізін әлсіретті және оның бүкіл шығыс жағы қирап, уатылды. 1990 жылдары Қоғамдық жұмыстар басқармасы оны қайта жаңартқанға дейін қамал тасталып қалды. Ұлттық ескерткіштер тізіміне енген басқа да маңызды қамалдар мен қамал қираған жерлерге 15 ғасырлық Лейглинбридж қамалы, оның айналасында Лейглинбридж қаласы өсті; 13 ғасырда Мюйн Бег маңында салынған Бэллимун қамалы; және 16 ғасырға дейін Каванаг әулетіне тиесілі болған Бэллилуган қамалы кіреді.
The arrival of the Normans was followed by the widespread construction of stone castles and tower houses throughout Ireland. These structures did not entirely supplant the earlier forms of fortification, as evidenced by Castlemore Moat, which is an example of a much later Motte and bailey. It was built by Raymond FitzGerald in the 12th century following his conquest of O'Nolan lands in the Barony of Forth. Although stone castles were generally of far superior quality, wooden structures were still favoured by the more mobile Irish kingdoms, as they could be easily constructed and abandoned when necessary. As late as the 1370s, the King of Leinster, Art McMurrough Kavanagh, is recorded as residing in a large wooden fortress in the woods near Old Leighlin. For six centuries, Carlow Castle was the oldest and most imposing stone castle in the county. Built from 1207 to 1213, the town of Carlow grew around it, and it once stood as the centrepiece of the walled medieval town, complete with four towers (of which two survive). The castle endured numerous sieges and conquests, and changed hands dozens of times throughout its history, remaining intact. In 1812 the castle was leased to Dr. Phillip Parry Price Middleton, who intended to convert it into a psychiatric hospital. In an ill fated attempt at remodelling, Middleton used gunpowder to create cut and cover tunnels beneath the castle. This undermined the castle's foundations and its entire eastern side collapsed into rubble. It lay abandoned until the Office of Public Works renovated the site in the 1990s. Other notable castles and castle ruins which are listed as National Monuments include the 15th century Leighlinbridge Castle, around which the town of Leighlinbridge grew; Ballymoon Castle, which was constructed in the 13th century near Muine Bheag; and Ballyloughan Castle which belonged to the Kavanagh dynasty until the 16th century.
Елді мекендер мен әулеттер
Карлоу 18-19 ғасырлардың соңындағы иеліктер дәуірінің орталығы болды, және графтықта Ирландияның басқа кез келген ауылдық графтықтарына қарағанда гектарына көбірек сарайлар мен еншіктер болды. Бұл "Үлкен үйлер" және олардың иелері 20 ғасырдың басына дейін экономикалық және саяси жағдайға басымдық жасады. Бұл термин сол кезде қолданылмаса да, тарихшы Джимми О’Тул Карлоуды "Ирландиядағы ең аристократиялық графтық" деп атайды, себебі оның шекарасында аристократиялық отбасылар мен олардың сәнді еншіктері шоғырланған. 1876 жылы жасалған мүліктік бағалау көрсетті, бүкіл графтықтың шамамен 40%-ы бар болғаны 21 отбасыға тиесілі екенін. Карлоуда жер иелерінің аз болуы басқа графтықтардағыдай кең таралмаса да, бұл жағдай жиі кездесетін. 19 ғасырдың соңында Ирландияда жер жалға алу ақысының жоғары болуы және шаруаларды кеңінен қууы Жер соғысына (1879–1882) және Чарльз Стюарт Парнелл басқарған Ирландия Ұлттық Жер Лигасының құрылуына әкелді, бұл иеліктер дәуірінің аяқталуын білдірді. Ирландия бойынша революциялық кезеңде 300-ге жуық Үлкен үй өртенгенімен, Карлоу салыстырмалы түрде зардап шекпеді, 1919 мен 1923 жылдар аралығында үш Үлкен үйін жоғалтты, олардың екеуі бос тұрды. Эмон де Валера мұндай өртеулерге қарсы болды және 1923 жылдың қаңтар айында Браун Хилл Хаусының қақпасында жиналған қолдаушыларына үндеу жасап, "үйлерді өртеу немесе зақымдау, үлкен немесе кішкентай, ештеңеге жеткізбейді, қару-жарақ іздеу – иә, бірақ оларды тапқан күйінде қалдырыңыз" деді. Қазіргі уақытта ең танымал Үлкен үйлердің кейбіреуі мемлекеттік меншікте, мысалы, Алтамонт Хаусы, Оук Парк және Дакеттс Гроув. Борис Хаусы, Хантингтон қамалы және Данлекни усадьбасы сияқты бірнеше тарихи маңызы бар Үлкен үйлер жеке меншікте, бірақ жылдың белгілі бір уақытында экскурсиялар мен келушілерге ашық. Графтықтағы сақталған Үлкен үйлердің көпшілігі жеке тұрғын үйлер немесе қонақүйлер ретінде пайдаланылады, ал қалғандары тасталып, қирап жатыр.
Бақтар мен жолдар
Карлоу бақшасы жолы 21 бақшаны және округтің ішінде орналасқан бұрынғы поместье үйлерінің орманды алқаптарын қамтиды. Бақтарға Карлоу қаласындағы Delta Sensory Gardens, Лейглинбридждегі Эдинбург Woollen Mills Arboretum, Борис үйінің бақтары мен орманды алқаптары, Люсидің орманы және Бунклоди маңындағы Ньютонбарри үйінің бақтары, Килграни үйінің бақтары, Хардимоунт үйінің бақтары және Дакеттс Гроув бақтары кіреді. Алтамонт үйінің Робинсон стиліндегі бақшалары көбінесе «Ирландияның бақшалық тәжіндегі гауһар» деп аталады. Округ бойынша бірнеше ұзақ қашықтыққа арналған жолдар бар. Ирландияның маңызды ұзақ қашықтыққа арналған жолы – Уиклоу жолы – Уиклоу тауларын кесіп өткеннен кейін солтүстік-шығыс Карлоудағы Клонегалда аяқталады. Барроу жолы Робертстауннан (Килдэр графтығы) Сент-Муллинге дейін Барроу өзенінің бағытымен жүреді. Оңтүстік Лайнстер жолы Килдавинге жақын Лайнстер тауының етегінде басталып, Типперри графтығындағы Каррик-он-Суарда Суир өзенімен қосылғанға дейін созылады. Блэкстерс таулары ерекше қорғалатын аумақ болып табылады және Ирландия мен Еуропа заңдарымен қорғалатын әртүрлі мекендеу орындарын қамтиды. Бұл мекендеу орындары тығыз орманды алқаптардан бастап, ашық далалар мен батпақтарға дейін жетеді. Таудың биік бөліктеріндегі күшті желге және суық температураға бейімделген өсімдіктер ғана өседі, оларға батыс қызылқызыл (Ulex gallii), жалпақ қызылқызыл (Calluna vulgaris) және қарасора (Erica cinerea) жатады. Соңғы рет тіркелген ирланд қасқыры 1786 жылы Лейнстер тауынан төмен түсіп, Фенагта атып өлтірілген. Қызыл бұғы мен жабайы ешкілер осы аймақта кездеседі, бірақ олардың санының өсуін бақылау үшін адамның араласуы қажет, себебі олардың табиғи жауы жоқ. Карлоудағы басқа да табиғи ерекшеліктер мен жануарлар мекендейтін орындар, ұсынылған Табиғи мұра аймақтары ретінде анықталды, оларға Багготтың орманы, Джонс Хилл, Ардристан Фен, Бэллимун Эскер, Слэни өзенінің аңғары және Клогристик орманы кіреді.
2022 жылғы халық санағы
Орталық статистика басқармасының мәліметтері бойынша, Карлоу округінде 2022 жылы 61 968 адам тұрады, бұл 2016 жылғы Ирландия халық санағынан бері 8,8% (+5 036) өсімді білдіреді. 2016 жылдан 2022 жылға дейінгі халық санының өсуіне соңғы санақтан бері 839 (+1,35%) адамның табиғи өсімі және округке жасалған таза көші-қонның нәтижесінде 7 746 (+12,5%) адамның қосылуы себеп болды. Карлоуда тұратын екі азаматтығы бар ирланд азаматтарының саны 943-тен 1 491-ге дейін артты, ал ирланд азаматтары емес халық округ халқының 11% құрады.
Дін
Карлоудағы тұрғындардың 91,3% дінге жататынын, ал 6,9% дінсіз екенін білдірді. Сонымен қатар, адамдардың 1,9% өз дінін атамаған. Христиан діні және оның түрлі тармақтары округтегі ең ірі діни топ болып табылады, ол халықтың 89,4% құрайды. Ислам – 587 жақтасы бар (1,0%) христиан емес үлкен дін болды. 2016 жылы жақтастарының саны бойынша ең ірі конфессия – 46 982 мүшесі бар Рим-католик шіркеуі; одан кейін 2 282 мүшесі бар Ирландия, Англия, Англикан және Епископаль шіркеуі, сондай-ақ 1 073 жақтасы бар пресвитериан және Пятидесятниктер сияқты басқа да кіші христиан конфессиялары келді. Православ христиандығында 587 жақтасы болды, және 2016 жылы мұсылман деп өзін жариялағандардың саны да осымен бірдей болды. Буддизмде 99, ал индуизмде 59 жақтасы бар еді. Барлық басқа діндердің жақтастарының саны 159 болды, ал 1 072 адам өз дінін атамады. Карлоудағы Успенский соборы Килдар және Лейглин Рим-католик епархиясының орталығы болып табылады. Денис Нулти қазіргі Килдар және Лейглин епископы. 12 ғасырлық Сент-Лазерьан соборы Ескі Лейглинде бұрын Ирландия шіркеуінің Лейглин епархиясының басты соборы болған, бірақ қазір Кашель және Оссори епархиясының алты соборының бірі. Карлоу қаласындағы 19 ғасырдың басындағы Шотланд шіркеуі округтың ең ірі пресвитериан шіркеуі, ал Карлоу Ислам мәдени орталығы да Карлоу қаласында орналасқан. 2006 жылғы санақтан бері Ирландия бойынша байқалып келе жатқан тенденцияға сәйкес, 2011 және 2016 жылдар арасында діні жоқ деп өзін жариялаған адамдардың саны айтарлықтай өсті. Бұл демографиялық көрсеткіш 2011 жылғы 2 198-ден 2016 жылы 3 941-ге дейін 79,3%-ға өсті. Дінсіз адамдар қазір округ халқының 6,9% құрайды.
Қалалық аудандар
Карлоу округтың орталығы және халық саны жағынан ең ірі елді мекен, округ халқының 40% астамы осында тұрады. Бұл мемлекеттегі 13-ші ірі қалалық аймақ, ал қалаларды есептемегенде – 8-ші ірі қала. Ұлттық статистика бас басқармасының (ҰСББ) жіктеуі бойынша, "Қалалық аймақ" дегеніміз – 1500-ден астам халқы бар елді мекен. Қалалық аймақтарға жататын үш қаласы болғанына қарамастан, Карлоу округі көбінесе қалалық округ болып есептеледі. 2016 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, округ халқының 55,8 пайызы қалалық аймақтарда (яғни ең ірі үш қалада) тұрады, ал қалған 44,2 пайызы ауылдық жерлерде тұрады. Округ халқының үштен екісіне жуығы (64,3 пайызы) ең ірі он елді мекенде тұрады.
Экономика
Орталық статистика басқармасының бағалауынша, 2017 жылы Карлоудағы жалпы үй шаруашылық табысы 1,48 миллиард евроны құрады, бұл 26 округтің ішінде 24-орынды көрсетті. Дегенмен, Карлоу тұрғындары мемлекет бойынша жан басына шаққандағы салық төлеушілердің арасында 13-орында болды, 2017 жылы 331 миллион евро салық төледі. Бұл, негізінен, округтің экономикалық өнімдерінің жалпы көлемінің жоғары деңгейімен, сондай-ақ Мидланд немесе Шекара аймағы сияқты басқа аймақтармен салыстырғанда жалақының жоғары болуымен байланысты. 2017 жылы жан басына шаққандағы қолма-қол табыс 20 154 евроны құрады, бұл мемлекеттік орташа көрсеткіштің 96,63%-іне тең, елдегі 8-орынды иеленді. Округтегі ең табысты ауыл шаруашылығы саласы – сүт өнімдері, және бұл тарихи тұрғыдан бері соңғы кезде де осылай болып келеді. Льюис 1837 жылы былай деп сипаттаған: «Сүт фермалары көп, сүт шаруашылықтары кең және табысты; май, әдетте өте жоғары сапалы және ағылшын және шетелдік нарықтарда жоғары бағаланады, басты өнім болып табылады». 2018 жылғы мәліметтер бойынша, округте 102 357 сиыр болды, олардың шамамен 60%-ы еттік мал, ал қалғаны сүттік мал. Сондай-ақ, округ Ирландиядағы ең ірі қой шаруашылығымен (108 851 қой) және ең ірі шошқа шаруашылығымен (40 715 шошқа) да мақтана алады. Облыста 1806 жеке шаруашылық бар, олардың жалпы егіс алқабы жер ауданының 79%-ын құрайды. Оның ішінде егістік алқабы бойынша 9-орында, ал бау-бақша және жеміс-жидек алқабы бойынша 8-орында тұрады. Округтегі шаруашылықтың орташа көлемі ұлттық орташа көрсеткіштен едәуір жоғары, ал Ирландия фермерлер қауымдастығының мәліметтері бойынша, 2016 жылы Карлоудан алынған ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы құны 188 миллион евроны құрады.
Өнеркәсіп
Тарихи тұрғыдан алғанда, Карлоу Ирландиядағы қант қызылшасының негізгі өндірушісі болды. Irish Sugar Manufacturing Company компаниясы 1926 жылы Карлоу кәсіпкері Эдвард Дуган құрды, бұл жаңадан құрылған Ирландия мемлекетінің индустриялануындағы маңызды кезең болды. 1933 жылы зауыт жаңадан сайланған Фианна Фейл үкіметімен ұлттандырылды. Үкімет өзін-өзі қамтамасыз ету саясатын ұстанды және қант өндірісін маңызды ұлттық индустрия ретінде мойындады, мемлекеттік қант компаниясын – Comhlucht Siúicre Éireann – құрды, ал Карлоу зауыты оның бас кеңсесі болды. 2005 жылы ЕО қант квоталарының енгізілуіне байланысты зауыттың мәжбүрлі түрде жабылуы қатты дау тудырды. Өндіріс, биотехнология, бөлшек сауда, қызмет көрсету және агробизнес округтың негізгі экономикалық секторлары болып табылады. Burnside Group округтағы ең ірі жұмыс беруші болып табылады, оның Таллоу, Багенэлстаун және Карлоудағы филиалдарында 800-ден астам қызметкер жұмыс істейді. Autolaunch өндіріс фирмасы Муане-Бхегте 300 адамды жұмыспен қамтиды. Фармацевтикалық алып Merck Sharp & Dohme Карлоуда вакцина өндіретін зауыты бар, онда 300 адам жұмыс істейді, ал Tirlán агробизнесі округте Карлоу мен Тиннахинчте екі шөп жем зауытына ие. Округ сонымен қатар Tirlán сүт қорына маңызды өнімді жеткізуші болып табылады. Қызмет көрсету және IT секторында АҚШ-тағы Unum сақтандыру компаниясы Карлоу қаласында 150 адамды, ал Карлоу қаласындағы Netwatch қауіпсіздік фирмасы 160 адамды жұмысқа алған, ал Ұлыбритания мен АҚШ-та тағы 340 қызметкер жұмыс істейді. Tullow Oil көпұлттық мұнай және газды барлау компаниясы 1985 жылы Айдан Хевимен Таллоуда құрылды. Қазір Лондонда орналасқан компания Ирландия қор биржасында тіркелген және 2019 жылы 1,6 миллиард еуроға жуық кіріс тапқан.
Темір жол
Карлоудағы теміржол желісі тығыз емес, қазіргі уақытта округті тек бір белсенді теміржол желісі қамтиды. Ұлы Оңтүстік және Батыс теміржолы 1846 жылдың тамызында Карлоу қаласына дейін жеткен. Бұл желі әлі де қолданыста және Дублин-Уотерфорд теміржолының басты желісі арқылы Карлоу қаласы мен Муйн Бхегке қызмет көрсетеді. Желі Irish Rail компаниясымен басқарылады және Карлоудан Хьюстон станциясына күніне сегіз пойыз (дүйсенбіден жұмаға дейін) қатынайды. Оны негізінен Дублин қаласына жұмысқа барушылар пайдаланады. Тарихи тұрғыдан алғанда, теміржол желісі көбірек таралған. Теміржол Килдар округінің Наас қаласынан Туллоу мен Ратвиллиге дейін созылған. Бұл желі 1886 жылы ашылды және әдемі Батыс Уиклоу төбелерінен өту үшін жобаланған. 1947 жылы жолаушылар тасымалы үшін жабылып, 1959 жылы толығымен тоқтатылды. Карлоу мен Вексфордты байланыстыратын қосымша желі Багенэлстаун және Вексфорд теміржол компаниясымен салынды. Ол алғашқы станциясын 1858 жылдың желтоқсанында ашты және 1864 жылдың маусымында банкротқа ұшырағанға дейін күніне екі пойызды жүргізді. Great Southern and Western Railway бұл желіні сатып алды, ал оның ізбасары CIÉ 1963 жылдың 1 қаңтарына дейін қызмет көрсетуді жалғастырды.
Ауа
Халықаралық рейстер үшін Дублин әуежайы Карлоуға ең жақын халықаралық әуежай болып табылады. Аэропорт округтің көптеген қалалары мен ауылдарынан көлікпен 2 сағаттан кем уақытта жетеді. Кейбір ірі қалалардан автобуспен, не Карлоу қаласынан немесе Багенэлстауннан пойызбен Дублин қаласындағы Aircoach-қа қосылу арқылы да аэропортқа баруға болады. Уотерфорд әуежайы ең жақын аймақтық әуежай, алайда қазіргі таңда тоқтап тұр. Ауданның екі ұшу-қону жолағы бар, олар жеңіл ұшақтар мен ойын-сауық үшін ұшулар үшін қолданылады. Хакетстаун әуежайы (ИКАО коды: EIHN) Хакетстаунның оңтүстігінде, Тинахилли тас жолында орналасқан және 375 метрлік бір ұшу-қону жолағына ие. Килламастер ұшу-қону жолағы Карлоу қаласынан солтүстік-батысқа қарай орналасқан.
GAA
GAA-да Карлоу екі спорт түрінен де жақсы дамыған округ ретінде танылады, яғни Гейл футбол мен Хёрлинг тең дәрежеде танымал. Округ Ұлттық Хёрлинг лигасының 1B дивизионында және Ұлттық футбол лигасының 3 дивизионында өнер көрсетеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, округ екі спорт түрінің де жоғары деңгейінде көп жетістікке қол жеткізбеген, ең үлкен жетістігі 1944 жылы Лейнстер футбол провинциялық турнирін жеңіп алуы болды. Сол жылы Карлоу Бүкіл Ирландия жартылай финалына өтті, онда Керри командасынан жеңілді. Клуб деңгейінде округ көбірек сәттілікке жетті. Футбол клубтары жыл сайын Карлоу Аға футбол чемпионатында бақ сынасады. Турнир алғаш рет 1889 және 1890 жылдары екі жыл бойы өткізілді, содан кейін қаржылық қиындықтар 1897 жылға дейін жарыстарды тоқтатты. Балон О'Горман Маонс 1889 жылы бірінші және жалғыз чемпиондық атағын жеңіп алды, ол Туллоу Старс энд Стрипс командасын 1–01 есебімен 0–00 есебімен ұтты. Округтың ең табысты клубы – 28 Аға футбол чемпионатының жеңімпазы атанған Éire Óg. Провинциялық деңгейде Карлоудан келген клубтар 6 рет Лейнстер Аға футбол клуб чемпионатында жеңіске жетті, бұл көрсеткіш бойынша кез келген округтің арасында үшінші орында. Олардың ішінде Éire Óg 5 рет, ал O'Hanrahans GFC 1 рет жеңіп алды, соңғы жеңіс 2000 жылы тіркелді. Карлоудан ешбір команда Бүкіл Ирландия Аға футбол клуб чемпионатында жеңіске жеткен жоқ, бірақ Éire Óg 1993 және 1996 жылдары екінші орынды иеленді. Округтың хёрлинг тарихы салыстырмалы түрде жақында, 1927 жылы алғашқы Карлоу Аға хёрлинг чемпионатынан бастау алады. Бірінші чемпионатта Карлоу Таун 2–03 есебімен Багнелстаун командасын жеңді. Округтың ең табысты хёрлинг клубы – 27 титул иеленген Сент-Муллин. 2013 жылы Маунт Лайнстер Рейнджерс Лейнстер Аға хёрлинг клуб чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы Карлоу клубы болды, ал клуб келесі жылы Бүкіл Ирландия финалына өтті, бірақ Портмуна командасынан жеңілді.
Мәдениет және мұра
Ормондтың Батлерлер мұрасы Карлоу графтығының бір бөлігін, сондай-ақ Типперри және Килкенни графтықтарының көп бөлігін қамтыды. Осы үш графтықтың барлығында Батлер әулетін көрсететін бір-біріне ұқсас гербтер бар. Олардың алғаш рет тіркелген пайдалануы 1665 жылға дейін барып жетеді, бұл оларды Ирландиядағы ең көне графтық гербтеріне айналдырады. Көптеген басқа графтықтар тәуелсіздік алғаннан кейін гербтерін қабылдады, ал Карлоу, Килкенни және Типперри Батлер дәуірінен келе жатқан тарихи гербтерін пайдалануды жалғастыруда. Графтықтың гербінде – ермін даласы бар, яғни қара пішіндері бар ақ фон, ол мысықтың қысқы түк жамылғысын бейнелейді. Ортағасырлық тәж кигізу шапандарының және кейбір басқа киімдердің ішкі жағы, әдетте Батлерлер сияқты жоғары мәртебелі теңдер үшін арналған, көптеген ермін терілерін бірге тігіп, қара ұштары ілінген өрнектермен әсемделіп, сәнді ақ түсті жүнді жасау арқылы тігілген. Фесс үшін тағы екі символ бар. Сол жағында – Карлоуда тұратын Батлер әулетінің тармағының геральдикалық символы – қызыл арыстан. Оң жағында – Нормандия гербінен алынған екі арыстан, бұл Батлерлердің билігін Анжу монархиясынан алғандығын көрсетеді. Осы соңғы символ Карлоу гербін Ирландия Республикасында ерекшелендіреді, онда жергілікті немесе ұлттық үкімет мөрлерінде британдық монархиялық белгілер көбінесе кездеспейді. Гельдік ойындарда графтық туы алғаш рет 1910 жылы қабылданды. Ту Карлоу қаласының гербінен алынған жасыл, қызыл және сары түстерден тұратын үш түсті болып табылады. Қаланың гербінде Карлоу қамалының үстінде желбіреп тұрған, ортасында Батлердің қызыл арыстаны бейнеленген жасыл-сары ту көрсетілген. Графтық туының бірнеше нұсқалары бар, көбінесе ортасында графтық гербі немесе Карлоу GAA логотипі бейнеленген.
Ауылдық әндер
Ирландия халық әні «Follow Me Up to Carlow» – графтықтың әнұраны болып саналады және туризм мен спорт салаларында кеңінен қолданылады. Дегенмен, әннің өзі Карлоу туралы емес. Ол 1580 жылы Гленмалур шайқасында Фиах Мак Аод О’Броинның ағылшын әскерін жеңгенін жырлайды. 2005 жылы графтыққа арналған жаңа ресми емес әнұранды таңдау үшін «Карлоуға ән» конкурсы өткізілді. 112 қатысушының ішінде ел әншісі Дерек Райанның «Қызыл, сары және жасыл» атты әні көрермендер мен төрешілер алқасының шешімімен жеңімпаз атанды. Комедияшы Ричи Каванаг та графтық пен оның танымал орындарына сілтеме жасайтын көптеген әндер жазды, олардың ішінде «Бұл Карлоу графтығы» және «Карлоу қоршауы» – графтықтың ерекше квакер стиліндегі әшекейлі гранит қоршауларына арналған күлкілі ән бар.
Өнер және фестивальдар
VISUAL орталығы Карлоу қаласындағы Ескі Дублин жолында орналасқан және заманауи өнер мұражайымен қатар Джордж Бернард Шоу театрына ие. Шоудың қаламен туыстық байланысы болды және ол анасының туыстары арқылы мүлікті мұраға алды. 1944 жылы ол өзінің мүлігін Карлоу қалалық кеңесіне "халықтың игілігі үшін" сыйға берді, бұл мүлікті жеке сатуға немесе жергілікті салықтарды төмендетуге болмайтынын нақты айтты. Жыл сайын округте көптеген мәдени шаралар мен іс-шаралар ұйымдастырылады. Карлоу өнер фестивалі 1979 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келеді және округте мәдениет пен өнерді дамытуға бағытталған. Taste of Carlow фестивалі жергілікті ас-тағамдарға арналған, сондай-ақ жергілікті нан, ірімшік, кондитерлік өнімдер мен қолөнер сыраларын көрсетеді. Жазу және идеялар фестивалі жыл сайын Борис үйінің аумағында өткізіледі және жазушылар, ақындар мен журналистермен тікелей әңгімелер ұйымдастырылады.