Кіріспе
Лимерик қаласы – Ирландияның батысындағы Лимерик графтығында орналасқан қала. Ол Мюнстер провинциясында және Оңтүстік аймақтың бөлігін құрайтын Орта Батыс аймағында жатыр. 2022 жылғы халық санауы бойынша халқы 102 287 адамды құрайды. Қала 812 жылы викинг дәуірінде скандинавиялық қоныс салушылармен негіленген. Лимерик Шаннон өзенінің екі жағасында орналасқан, ал қаланың тарихи ядросы Шаннон және Абби өзендерімен шектелген Король аралында орналасқан. Лимерик Шаннон сағасының бастауында, өзен Атлант мұхитына құя бермес бұрын кеңейетін жерде жатыр. Лимерик қалалық және округтік кеңесі – қаланың жергілікті әкімшілік органы.
the city
Limerick ('/l//ɪ//m//ər//ɪ//k/ LIMərik; Luimneach ) is a city in western Ireland, in County Limerick. It is in the province of Munster and is in the Mid West which comprises part of the Southern Region. With a population of 102,287 at the 2022 census, It was founded by Scandinavian settlers in 812, during the Viking Age. The city straddles the River Shannon, with the historic core of the city located on King's Island, which is bounded by the Shannon and Abbey Rivers. Limerick is at the head of the Shannon Estuary, where the river widens before it flows into the Atlantic Ocean. Limerick City and County Council is the local authority for the city.
География және метрополитен аумағы
Лимерик Шаннон өзенінің жағасында орналасқан, қала орталығының жанында өзеннен өтуге арналған төрт негізгі нүкте бар. Қаланың оңтүстігінде Алтын аңғар – құнарлы жайылымдар аймағы жатыр. Тарихи тұрғыдан, қаланың көптеген өнеркәсіптері осы ауыл шаруашылығы аймағына байланысты дамыған. 2014 жылдың 1 маусымында Лимерик округінің және Лимерик қаласының жекелеген жергілікті басқару аймақтары біріктіріліп, Лимерик қаласы мен округі құрылды. Біріккен кеңес аясында жаңа Лимерик метрополитен ауданы құрылды, ол қала аумағын кеңейтті. Метрополитен ауданы қалалық аймақты қамтиды және батысқа қарай Патриксвеллге, ал шығысқа қарай Каслконнеллге дейін созылады. Алайда, қалалық метрополитен аймағына Клэр округіне қарасты қала шеткерлері кірмейді. 2016 жылғы халық санауы бойынша Лимерик метрополитен ауданының халқы 104 952 адамды құрады.
Ежелгі және ортағасырлық тарих
Луимнеаш бастапқыда Шаннон сағасының жағалауындағы Лох Луимниг деп аталатын жалпы аймақты білдірді. Қаладағы ең алғашқы қоныс, Инис Сибхтонн, викингтер дәуіріне дейінгі және викингтер дәуірі кезінде Король аралының бастапқы атауы болды. Бұл арал сондай-ақ "Inis an Ghaill Duibh" ("Қараңғы шетелдіктер аралы") деп те аталды. Викингтер дереккөздерінде бұл атау Хлимрекр деп жазылған. Қала 812 жылдан бастау алады; алайда, тарихтың көрсетуінше, тарихи қала орталығында орналасқан Король аралын қоршаған аймақта одан бұрынғы қоныстар болған. Ежелгі карта жасаушы Птолемей 150 жылы Ирландияның ең көне картасын жасады, онда Король аралымен бірдей жерде Регия деп аталатын жер көрсетілген. Тарих сондай-ақ 221 жылы Кормак мак Эйрт қатысқан маңызды шайқас және 434 жылы Әулие Патриктің Еоганахта королі Картанға шомылдыру рәсімін өткізу үшін келгені туралы мәліметтерді сақтайды. Лимериктің алғашқы епископы Әулие Мунчин 652 жылы қайтыс болды, бұл сол кездегі елді мекеннің маңызды орынға ие болғанын көрсетеді. 812 жылы викингтер Шаннонға жүзіп келіп, қаланы тонады, Мунгрет аббаттығын өртеп жіберді, бірақ ирландтар шабуыл жасап, көптеген викингтерді өлтірген соң қашуға мәжбүр болды. Нормандар 12-шы ғасырда қаланы қайта жобалап, король Джонның қамалы мен Сент-Мария соборы сияқты ең танымал сәулеттік ескертулердің көп бөлігін қосты. Ерте орта ғасырларда Лимерик қазіргі Клэр графтығына сәйкес келетін Томмонд патшалығының орталығында болды. Патшалыққа Солтүстік Керри және Оңтүстік Оффалидің бір бөлігі де кірді. Патшалықтың ең танымал патшаларының бірі – Брайан Бору, Далкассиан О'Брайен тайпасының атасы. Томмонд сөзі аймақпен тығыз байланысты және Томмондгейт, Томмонд көпірі және Томмонд паркі сияқты жер-су атауларында сақталған.
Қайта өрлеу дәуірі/Қазіргі заманның басындағы тарих
Лаймерик XVI және XVII ғасырларда кейде Ирландияның ең әдемі қаласы деп еске алынған. Лимерик тұрғыны, ағылшын судьясы Люк Гернон 1620 жылы қалаға алғаш келгенде, оның "Оксфордтағы колледждер сияқты мәрмәрден салынған биік ғимараттарына" тәнті болғанын жазды. XVII ғасырдың азамат соғыстары кезінде қала шешуші рөл атқарды, 1651 жылы Оливер Кромвельмен қоршалды, ал 1690 жылдары екі рет Вильгельмдердің шабуылына ұшырады. Лимерик шарты Ирландиядағы Вильгельм соғысын аяқтады, бұл соғыс католиктердің королі Джеймс II (якобиттер) мен протестанттардың королі Вильгельм Оранждың (вильгельмиттер) арасында болды. Шарт католицизмге төзімділік ұсынып, Вильгельм III және Мария II-ге адалдық серт берген католиктерге толық құқықтар берді. Бұл шарт ұлттық маңызы бар болды, себебі ол Ирландиядағы британдық және протестанттық үстемдікті нығайтты. Католиктердің құқықтарын қорғау туралы шарттың баптары протестанттық Ирландия Парламентімен қабылданбады, олар католиктерге қарсы жазалау заңдарын жаңартты, бұл Ирландия тарихына зор әсер етті. Дәстүр бойынша, шарт Лимерик тасы деп аталатын, бұрын жылқыға мінуге арналған, дөңгелек емес әктас блогында қол қойылды. Бұл тас қазір Кланси-Страндта тұғырға қойылған. Шарттың арқасында Лимерик кейде Шарты жасалған қала деп аталады. Бұл аласапыран кезең қалаға «urbs antiqua fuit studisque asperrima belli» (соғыс өнерінде жақсы оқыған ежелгі қала) деген ұранын сыйлады. XVII ғасырдың соңындағы аласапыраннан кейін келген бейбітшілік кезең қалаға XVIII ғасырдың соңында сауда арқылы дамуға мүмкіндік берді. Осы кезеңде Лимерик порты Ирландияның ірі сауда порттарының біріне айналды, ол Ирландияның ең құнарлы аймақтарының бірі – Алтын аңғардан Англия мен Америкаға ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттады. Сауда мен байлықтың өсуі, әсіресе қаланың саудагерлік топтары арасында, Георгиандық Лимерик қалыптаса бастағандықтан қаланың жылдам кеңеюіне әкелді. Бұл қалаға қазіргі көрінісін берді, соның ішінде бүгінгі күні қала орталығында сақталған грузин үйлерінің кең қатарлы көшелері бар. Уотерфорд және Лимерик темір жолы 1848 жылы қаланы Дублин-Корк темір жолымен, ал 1853 жылы Уотерфордпен байланыстырды. Келесі онжылдықтарда бірнеше қосалқы темір жолдардың ашылуы Лимерикті аймақтық байланыс орталығы ретінде дамытты. Алайда, француз революциясы мен Наполеон дәуіріндегі еуропалық қақтығыстардағы экономикалық төмендеу, 1800 жылғы Одақ актісінен кейін және 1848 жылғы Ұлы Ирландия ашаршылығының салдарынан XIX ғасырдың көп бөлігі қиын кезең болды.
ХХ ғасыр тарихы
Лимерик бойкоты – 20-ғасырдың басындағы он жылдықтарда шағын еврей қауымына қарсы екі жылдан астам уақыт бойы жүргізілген экономикалық бойкот. Ол бірқатар шабуылдарға, тас лақтыруға және қорқытуға әкелді, нәтижесінде көптеген еврейлер қаладан кетуге мәжбүр болды. Оны 1904 жылы Редемпторист діни қызметкері әке Джон Крег бастады. Ирландия Тәуелсіздік соғысы кезінде Лимерик кеңесі 1919 жылдың 15-27 сәуір аралығында өзін-өзі жариялаған кеңес болып табылды. Лимерик сауда және еңбек кеңесі британдық армияның «Королдықты қорғау туралы» заң бойынша Лимерик қаласының көп бөлігі мен округтің бір бөлігін қамтитын «Арнайы әскери аймақ» деп жариялауына наразылық ретінде жалпы ереуіл ұйымдастырды. Ереуіл кезінде арнайы ереуіл комитеті құрылды, ол өз ақшасын басып шығарды, азық-түлік бағасын бақылады және газеттер шығарды. 20-ғасырдың ортасына қарай Лимерик экономикалық тұрақсыздық пен құлдыраумен сипатталды, себебі көптеген дәстүрлі өнеркәсіптер жабылды немесе қаладан кетті. Дегенмен, сәттілік оқиғалары да болды. 1942 жылы Шаннон әуежайы (қаладан батысқа қарай 20 км қашықтықта орналасқан) алғаш рет трансатлантикалық рейстерді ұсынды. 1959 жылы Шаннон әуежайы Шаннон еркін аймағының ашылуына мүмкіндік берді, ол аймаққа көптеген көпұлтты компанияларды тартты. Қалаға үшінші деңгейдегі білім беру институтын орналастыру үшін ұзақ науқан 1969 жылы NIHE Limerick-тің құрылуымен жемісін берді, ол 1989 жылы Лимерик университетіне айналды.
Жергілікті билік
Лимерик қаласы Лимерик қалалық және округтік кеңесінің қарауында, ол Лимерик қаласындағы қалалық әкімшілікте орналасқан. Кеңес санитария, жоспарлау және дамыту, кітапханалар, көлік салығын жинау, жергілікті жолдар және қаладағы әлеуметтік тұрғын үй сияқты жергілікті қызметтерге жауапты. Кеңес сайланған кеңесшілерден тұрады, ал толық уақытты бас директор қала (және округ) басқарушысы ретінде тағайындалады. Жергілікті сайлаулар бес жыл сайын өткізіледі және кеңесшілер жыл сайын кеңеске төрағалық ету үшін Cathaoirleach немесе төрағаны сайлайды. Қалалық метрополитен аймағындағы 3 жергілікті сайлау округінен сайланған 21 кеңесші қала атынан қала мэрін сайлайды. Мэр лауазымы көбінесе рәсімдік сипатта болады және Лимерик жергілікті билік органдарының бірігуінен кейін жауапкершілігі азайды. 2021 жылдың ортасына дейін қала әкімі кеңесші Дэниел Батлер болды. Бұрынғы белгілі мэрлерге TDs Доног О'Малли, Стивен Коуглан, Майкл Липпер, Джим Кемми және Ян О'Салливан кіреді. Қала тарихының көп бөлігінде, 1197 жылы алғашқы жарғысын алғаннан бастап, Лимерик қаласының өз жергілікті басқару органы – Лимерик корпорациясы, кейіннен Лимерик қалалық кеңесі болды. Кеңес Ирландиядағы ең көне кеңестердің бірі болды және одан әрі ескілігімен тек Дублин қалалық кеңесі ғана басып өтті. 2012 жылдың қазан айында Ирландия үкіметі «Адамдарды бірінші орынға қою» – тиімді жергілікті басқаруға бағытталған іс-қимыл бағдарламасын жариялады, ол Ирландиядағы жергілікті басқарудың барлық негізгі салаларындағы реформаларға қатысты үкімет саясатын белгіледі. Ұсынылғандардың бірі – Лимерик қалалық кеңесі мен Лимерик округтік кеңесін біріктіру болды. 2014 жылғы 1 маусымда Жергілікті басқару реформасы туралы заңның күшіне енуінен кейін өзгерістер күшіне енді. 1960 жылдардан бастап қала өз шекарасынан айтарлықтай өсті, бірақ қала шекарасы аздаған ғана өзгерді және қаланың жалпы қалалық ауманын көрсете алмады. 2008 жылы қаланың солтүстік жағындағы шектелген шекара кеңейтуі қала шекарасын 1020 гектарға ұлғайтты, бұл қаланың аумағын шамамен 50%-ға ұлғайтып, халықты шамамен 7000 адамға арттырды. Бұрынғы шекара, 1950 жылы белгіленген, 2086 гектарды құрады. Дорадойл, Кастлтрои – Университет, Гулдавохер және Рахин сияқты жаңа қала маңындағы аудандар Лимерик округтік кеңесімен басқарылды, екі органның 2014 жылдың маусым айында бірігуіне дейін. Лимериктегі осы жергілікті басқару құрылымы бірқатар тиімсіздіктерге, әсіресе жоспарлау саласында себеп болды. Вестбери және Партин сияқты қаланың солтүстігіндегі бірқатар қала маңы Клэр округтік кеңесінің басқаруында болды. 2014 жылы екі органның бірігуінен кейін, қалалық аумақты және Патриксвелл және Каслконнелл сияқты қалаға жақын елді мекендерді қамтитын Лимерик қаласының жаңа Метрополитендік округі құрылды. Метрополитендік округ Лимерик қалалық және округтік кеңесіне 21 кеңесшіні жібереді, кеңестің жалпы саны Лимерик қаласы және округі бойынша сайланған 40 кеңесшіні құрайды. Лимерик қалалық метрополитендік округі 3 жергілікті сайлау округіне бөлінеді: Лимерик қаласының шығысы, Лимерик қаласының солтүстігі және Лимерик қаласының оңтүстігі, олар тиісінше сегіз, алты және жеті кеңесшіні сайлайды. 2019 жылғы жергілікті сайлаудан кейін Fine Gael 13 орынмен біріккен органның ең ірі партиясы болды, содан кейін Fianna Fáil 12, Еңбек партиясы 3, Sinn Féin және Жасыл партия (Ирландия) әрқайсысы 2, Социал-демократтар 1 орынмен, ал тәуелсіздер мен басқа партиялар қалған 6 орынды иеленді.
Ұлттық саясат
Даилге сайлау үшін Лимерик қаласы Лимерик қаласы сайлау округіне кіреді. 2011 жылдан бастап сайлау округінің шекаралары Сайлау округтері комиссиясының ұсыныстары мен одан кейінгі 2009 жылғы Сайлау (өзгерістер) заңына сәйкес өзгерді. Бұл Лимерик шығысы және Лимерик батысы шекараларын Лимерик қаласы және Лимерик округіне ауыстырды. Лимерик қаласы қаланың өзін, Кастлтрой қалалық аймақтарын және шығысқа қарай Мурроға дейінгі аумақты қамтиды. Сондай-ақ, оған Солтүстік Типперри округінің бір бөлігі де кіреді. Лимерик округі сайлау округі округтің қалған бөлігін қамтиды. Еуропалық парламент сайлауында Лимерик Оңтүстік сайлау округіне жатады.
Климат
Лимериктің климаты орташа мұхиттық (Köppen Cfb) болып саналады. Met Éireann Шанон әуежайында, Клэр округінің қаласынан солтүстік-батысқа қарай 21 шақырым жерде климаттық ауа райын бақылау стансасын ұстап тұрады. Шанон әуежайы жылына орташа есеппен 977 миллиметр жауын-шашын жазады, оның көп бөлігі жаңбыр. Лимерикте жұмсақ климат, шілде айындағы орташа тәуліктік максималды температурасы және қаңтар айындағы орташа тәуліктік минималды температурасы . 2018 жылдың маусымындағы ең жоғары температура тіркелді, ал ең төменгі температура 2010 жылы тіркелді. Лимерик – елдегі ең бұлтты қала, жылына орташа есеппен бар болғаны 1295 сағат күн сәулесі, күн сайын 3,5 сағат күн сәулесі. Жыл сайын орташа есеппен 62 күн тіркелмейтін күн сәулесі, 6 күн нөсер, 22 күн аяз, 32 күн тұман және 11 күн қар болады. Шанон әуежайы 14 метр биіктікте, мұхит жағасында орналасқан.
Мәдениет
2014 жылы Лимерик Ирландияның алғашқы Ұлттық Мәдениет қаласы атанды, және жыл бойы қаланың әр түрлі жерлерінде сан алуан көркемдік және мәдени шаралар өтті.
Өнер
Лимерик қаласының Пэри алаңындағы өнер галереясы қазіргі заманғы өнер көрмелерінің негізгі алаңы болып табылады. Онда 18-20 ғасырларға арналған ирланд өнерінің тұрақты коллекциясы жиналған. Галерея 1987 жылы суретші Сэмюэл Уолш құрған Қазіргі заманғы суреттердің Ұлттық жинағына үй иесі болып табылады. Лимериктегі маңызды қазіргі заманғы өнер шарасы – EVA International, Ирландияның қазіргі заманғы өнер биенналесі. Негізінен Лимерик қаласының өнер галереясында орналасқан EVA International, әртүрлі шақырылған кураторлармен ұйымдастырылады және халықаралық және ирланд суретшілерінің заманауи туындыларын қамтиды. Лимериктегі басқа өнер ұйымдарына визуалды суретшілерге жеке студиялар ұсынатын Contact Studios; өнер үшін кездесу орны – Ormston House; және баспа өнері құралдарымен жабдықталған, көрмелер мен іс-шаралар өткізілетін, сондай-ақ білім беру бағдарламасын ұсынатын Limerick Printmakers Studio and Gallery кіреді.
Театр
Лимон ағашы театры ресми түрде 2012 жылдың қазан айында Мария Безупречная колледжінің кампусында ашылды. Бұл орын театр, музыка, комедия, дәстүрлі өнер, мектептердің қойылымдары мен конференцияларды қабылдайды. О'Коннелл көшесіндегі Беллтебль жергілікті драматургтер мен драмалық қойылымдарды ұйымдастырады. Лимерик университетінде орналасқан Университет концерт залы 1000 орындық және ұлттық және халықаралық артистерге қалаға келу үшін кең мүмкіндік береді. Лимерик сонымен қатар "The Umbrella Project" сияқты көше театрларының отаны болып табылады. Impact Theatre Company және Bottomdog Theatre Company да бар.
Музыка
Ирландия камералық оркестрі мен Ирландия әлемдік музыка орталығы Лимерик университетінде орналасқан. Университетте мың орындық, заманауи концерт залы бар, онда келуші артистер өнер көрсетеді. Қаланың музыкалық өмірі The Cranberries, гитарист Ноэль Хоганның MonoBand және The Hitchers сияқты топтарды өндірді. 1971 жылы Лимерикте дүниеге келген электронды музыкант Ричард Д. Джеймс, көбінесе Aphex Twin деп танылады. Лимерик өнер галереясы мен өнер колледжі сурет салу, мүсін жасау және перформанс өнерімен айналысады. Лимерик халықаралық оркестрлер чемпионаты – Лимерик, Ирландияның басқа аймақтары мен әлемнің басқа елдерінен келген марш-оркестрлердің қатысуымен жыл сайын өткізілетін жарыс. Әдетте бұл жарыс Сент-Патрик күнінен кейін өткізіледі, оркестрлер қала орталығынан шеру тартады және көп көрерменді қызықтырады. Долан қоймасы – 1998 жылы құрылған, тікелей музыкаға маманданған орын. 2020 жылы Дромкиндегі Шило қоры Бейкер Плейстің бұрынғы ғимаратын діни мектепке айналдыру үшін құрылыс рұқсатын алуға тырысып жатқаны хабарланды.
Басқа
Лимерикте сонымен қатар The Rubberbandits, D'Unbelievables (Пэт Шорт және Джон Кенни) және Карл Испания комедия актерлері тұрады. Crush 87 түнгі клубы (бұрын Trinity Rooms деп аталған, 2010 жылы жабылуға дейін) 2013 жылы қайта ашылды. Riverfest – 2004 жылдан бері Лимерикте жыл сайын өткізілетін жазғы фестиваль. 2014 жылғы фестиваль мамыр айында өтті және рекордтық 80 000 келушіні қабылдады. Ирландиядағы және басқа да кейбір елдердегі басқа қалалар сияқты, Лимерикте де жыл сайын Әулие Патрик күніне арналған шеру өтеді. Daghdha Dance Company – заманауи би тобы, ол Джонс алаңындағы, Сент-Джон соборының қасындағы қайта жаңартылған шіркеуді өнер орталығы ретінде пайдаланады. Әр көктемде өткізілетін "Жаңа фильмдер" фестиваліне 7-18 жас аралығындағы жастар түсірген фильмдер қосылады. Ричард Харрис атындағы халықаралық кинофестиваль әр қазан айында өткізіледі.
Құм қиылысы
Лимерик – AABBA ұйқас схемасы бар бес жолдық әзілдік өлең түрі. Өлеңнің қаламен байланысы белгісіз, бірақ бұл атау көбінесе Лимерик қаласына немесе Лимерик округіне сілтеме ретінде қарастырылады, кейде, әсіресе Майг ақындарына қатысты, және бұл атау ертеректе пайда болған мағынасыз өлеңдермен ойналатын ойыннан шыққан болуы мүмкін, онда дәстүрлі түрде "Лимерикке келесің бе (жоқ па)?" деген қайырман қолданылған. "Лимерик" атауын осы өлең түріне қолданудың ең ерте мысалы 1880 жылы Сент-Джон, Нью-Брансуик газетінде белгілі бір әнге сілтеме ретінде келтірілген.
Хабар тарату
RTÉ lyric fm, мемлекеттік классикалық музыка радиостанциясы және RTÉ құрамына кіретін бөлім, 1994 жылы ашылған Cornmarket Square қала орталығындағы студиялардан бүкіл елге хабар таратады. Лимерик қаласының жергілікті радиостанциясы Live 95FM, Стимбоат-Кейдегі су жағасына жақын орналасқан "Радио үйінен" хабар таратады. Communicorp компаниясына тиесілі Spin South West радиостанциясы Керри, Клэр, Лимерик, Типперри және Лаос округінің оңтүстік-батыс бөлігіне Рахин индустриалды аймағындағы Landmark ғимараттарындағы студияларынан хабар таратады. Студенттік радиостанция Wired FM, Мэри Иммакулет колледжінен 99.9FM жиілігінде хабар таратады. Wired FM-нің Лимерик технология институтында да студиясы бар. Лимерик қалалық қоғамдық радиосы 99.9FM жиілігінде әр сенбі және жексенбі күндері хабар таратады. Университеттік Лимерик ауруханасының 94.2FM радиостанциясы бар, бірақ оны аурухана және оның төңірегінде ғана естуге болады. Батыс Лимерик 102 Ньюкасл-Весттен хабар таратады. Ұлттық телерадиокомпания RTÉ қала ішінде радио және теледидар студияларына ие, олар Лимериктен бағдарламалар тарату үшін мерзімді түрде пайдаланылады.
Басып шығару
Қалада бірнеше жергілікті газет шығады, оның ішінде The Limerick Post және The Limerick Leader газеттері, ал журналдар қатарында Limerick Event Guide, Business Limerick және Limerick Now журналдары бар.
Қызықты орындар
Лимерик қаласы Шаннон әуежайынан шамамен 25 км қашықтықта орналасқан. Қала орталығындағы туристік орындарға Лимерик қаласының мұражайы, Джон патшаның сарайы (1210), Сент-Мария соборы (1168), Хант мұражайы, Лимерик халық мұражайы, Лимерик университеті, грузин үйлері мен бақтары және Келісім шарт тасы кіреді. Бірнеше маусымдық турлар бар, соның ішінде Анжеланың күлдері бойынша Лимерик қаласының жаяу туры, тарихи жаяу тур және Шаннон өзені бойындағы қайық турлары. Қала орталығы дәстүрлі "Англиялық қала" аймағымен бөлінеді, ол Король аралының оңтүстік жағында орналасқан және Король Джонның сарайын қамтиды; "Ирландиялық қала", оның ішінде оңтүстік жағалаудағы ескі көшелер; және оңтүстікке қарай орналасқан қазіргі экономикалық орталық – "Ньютаун Пери". Ньютаун Пери Одақ актісіне дейін 18-ғасырдың соңында салынған және Ирландия қалалары үшін ерекше, ал Лимерик үшін бірегей болып табылады. Ол тікбұрышты жоспар бойынша салынған. Лимерик мұражайы (бұрынғы Жим Кемми қалалық мұражайы) Генри көшесіндегі Ескі Францискан Монастырында орналасқан. Онда Лимерик тарихы мен өндірісіне қатысты экспонаттар бар. Ньютаун Перидегі грузин сәулетімен қаланың грузин ядросы 18-ғасырдың ортасынан бастап дамыды. Бұл ядроға О'Коннелл көшесі (Тәуелсіздік алғанға дейін Джордж көшесі) Сесил көшесінің қиылысынан бастап, Жарты айдың оңтүстік-батыс шетіне және оңтүстік-шығысқа қарай Пери көшесіне дейін, оның ішінде Гленворт және Баррингтон көшелері кіреді. Қаладағы сәулеттік ерекшеліктері бар басқа да ғимараттарға Виктория дәуірінің белгілі сәулетшісі Филип Чарльз Хардвик жобалаған Сент-Джон соборы жатады. 800 жылдан астам тарихы бар Сент-Мария соборы Ирландиядағы ең көне соборлардың бірі. Сент-Джон соборы одан заманауирақ. Хант мұражайы тарихи 18-ғасырлық бұрынғы кеден үйінде орналасқан. Мұражай Джон мен Гертруда Хант өмір бойы жинаған 2000-ға жуық өнер туындылары мен ескі заттарды сақтау үшін құрылған. Лимериктегі басты саябақ – 1877 жылы белгілі жергілікті кәсіпкер Ричард Расселдің құрметіне ашылған Халық саябағы. Саябақта Томас Спринг Райс ескерткіші (қаланың депутаты, 1820–1832 жылдар) орналасқан және көптеген пісіп-жетілген жапырақты және мәңгі жасыл ағаштар бар. Лимерик қаласының орталығы 2000-шы жылдардың басында бірнеше заманауи биік ғимараттардың салынуымен айтарлықтай өзгерді, әсіресе Док Роуд бойындағы бұрынғы доктар аймағының жаңғыртуының аясында. Қазіргі уақытта халықтың көп бөлігі тұратын қала маңындағы аудандар орталықтан Эннис (Солтүстік айналма және Эннис жолы/Кахердавин), Дублин (Кастлтрои және университет) және Корк (Баллинакурра/Дорадойл/Рахин) қалаларына қарай кеңейді. Қала маңындағы үйлер әдетте екі қабатты, жартылай жеке тұрғын үйлер. Бұлар 1950 жылдардан бастап үкіметтік жобалар мен коммерциялық дамулар арқылы үлкен елді мекендерде салынды, бірақ қалаға қарайтын негізгі қала маңындағы көшелерде Эдвард дәуіріндегі және 1930 жылдардағы ескі үйлердің көптеген мысалдары бар (Солтүстік және Оңтүстік айналма, Баллинакурра жолы, О'Коннелл даңғылы). Лимерик қаласының түнгі өмірін музыка ұсынатын түнгі клубтар мен пабтар қолдайды. Мысалы, Доланның қоймасы – жергілікті, ұлттық және халықаралық халық, инди, джаз, рок және дәстүрлі ирланд музыкасын орындайтын шағын концерт алаңы. Лимерик графтығында Адар ауылы және Фойнс ұшатын қайық мұражайы, Лимерик қаласынан шамамен 35 км (22 миль/30 минут) қашықтықта, Лимериктен Тралиге дейінгі көркем N69 жағалау жолы бойында орналасқан. Клэр графтығындағы Бунратти қамалы да жергілікті көрікті орындардың бірі болып табылады және қаланың солтүстігінде 15,4 км қашықтықта орналасқан.
Демография
Лимерик – Ирландия Республикасының үшінші ірі қаласы (Дублин мен Корктан кейін), 2016 жылғы ХҚКО санағы бойынша қалалық ауданда 102 287 адам, ал қалалық округте 104 952 адам тұрады. Еуроодақ анықтаған Лимерик Үлкен қалалық аймағының халқы 162 413 адамды құрайды. Лимерикте жергілікті билік тұрғын үйлерінің көп қоры бар. Лимерик қалалық және округтік кеңестері бірігуге дейін, бұрынғы Лимерик қалалық кеңесінің шекарасындағы барлық тұрғын үйлердің 41% жергілікті билікке қарасты, бұл Ирландиядағы ең жоғары көрсеткіш еді. Дегенмен, қаланың кеңейтілген қалалық округіне байланысты бұл көрсеткіш енді дәл емес. 2022 жылғы санақ бойынша қаланың этникалық құрамы: 76,53% ақ нәсілді, оның ішінде 67,47% ақ ирландтар және 8,53% басқа ақ нәсілділер, 13,52% көрсетілмеген, 5,48% азиялықтар, 2,31% басқа және 2,14% қара нәсілділер. 2022 жылы қаланың діни құрамы: 61,31% католик, 14,11% дінсіз, 13,91% көрсетілмеген және 10,66% басқа діндер.
Экономика
Лимерик "Орталық-Батыс" деп аталатын аймақта орналасқан. "Шаннон аймағы" деп те белгілі, бұл негізінен экономикалық және әлеуметтік тұжырымдама. Аймаққа Лимерик, Клэр, Солтүстік Типперри, Солтүстік-Батыс Керри және Оңтүстік Оффали округтері кіреді, ал оның орталық нүктесі Лимерик және оның төңірегінде орналасқан. Қаланың экономикалық дамуына Лимерик университеті, Лимерик технология институты, Клэр округіндегі Шаннон әуежайы және Шаннон Даму (экономикалық даму агенттігі) үлкен үлес қосты. Оның алдын бағасы SFADCO (Шаннон еркін әуежайының даму компаниясы) болды. Лимерик сауда палатасы, аймақтағы бизнес өкілдігін жүзеге асыратын орган, 2015 жылы екі жүз жылдық мерейтойын атап өтті. 2015 жылғы мәліметтерге сәйкес, Лимерик Дублиннен басқа Ирландиядағы адам басына шаққандағы ең жоғары қолжетімді табысқа ие болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, Лимерик Шанон өзені бойындағы алғашқы маңызды порт болғандықтан, ауыл шаруашылығы тауарларына негізделген экономикаға ие болды. 18 ғасырдың ортасына қарай Лимерик порты Ирландияның маңызды сауда порттарының біріне айналды, "Алтын аңғар" деп аталатын Ирландияның ең құнарлы аймақтарынан ауыл шаруашылығы өнімдерін, сондай-ақ айналасындағы округтерден экспорттады. Портта ең көп қолданылатын қайық – Gandelow, ол сонымен қатар үлкен кемелерге жүк тасымалдау үшін кішкентай баржа ретінде де пайдаланылды. 1920 жылдары Арднакрушадағы бөгеттің салынуы шапан балықтарының көбеюіне елеулі зиян келтірді, ал квоталардың енгізілуі 1950 жылдары шапан балық аулаудың азаюына әкелді. 2006 жылға қарай көптеген балықшылар желілік лицензияларынан бас тартты және қазіргі таңда бұл саланың тоқырап қалғанын айтуға болады. Ирландияның басқа қалалары сияқты, Лимерикте де бірнеше көпұлтты компания орналасқан және қала шетелдік тікелей инвестициялардың артуын қамтамасыз етіп отыр. Dell компаниясының негізгі еуропалық өндіріс орны Рахин бизнес-паркінде орналасқан, бірақ 2009 жылдың қаңтарында Dell Лимериктегі компьютер өндіріс орнын жабылып, өндіріс желілерін Польшаға көшіру туралы хабарлады. Бұл нысан АҚШтан тыс Dell компаниясының ең ірі өндіріс орны болды және EMEA-ға экспорт үшін күніне 30 000-ден 60 000-ға дейін өнім шығарды. Dell қызмет көрсету және қолдау саласында 1000-нан астам адамды жұмысқа орналастыра отырып, Орталық-Батыстағы ең ірі жұмыс берушілердің бірі болып қала береді. Analog Devices компаниясының еуропалық өндіріс базасы Рахинде, қала орталығынан оңтүстік-батысқа қарай 3 км қашықтықта орналасқан. Бұл жерде 1000-нан астам адам жұмыс істейді. Johnson & Johnson еншілес компаниясы Vistakon (әлемдегі ең ірі контактты линзалар өндірушісі) Ұлттық технологиялық парктегі Кастлтройда үлкен зауытына ие және шамамен 1000 адамды жұмысқа орналастырған. Бұл Vistakon компаниясының АҚШтан тыс жалғыз өндіріс орны және әлемдегі ең ірі контактты линзалар өндіріс орнының бірі. Cook Medical, әлемдегі ең ірі жеке меншік медициналық құрылғылар компаниясы, Лимериктегі Ұлттық технологиялық паркте 800-ден астам адамды жұмысқа орналастырды. 2008 жылғы ирландиялық экономикалық төмендеу Лимерикке елеулі әсер етті. 2009 жылы Dell компаниясы өндіріс орнын Лимериктен Польшаға көшіру туралы хабарлағаннан кейін жергілікті экономиканың жағдайы нашарлады. Dell компаниясында 1900 жұмыс орны жойылды және Dell компаниясында жойылған әрбір жұмыс орнына кем дегенде 4-5 жұмыс орны қауіп төнді деп есептеледі. Dell компаниясының өндіріс орнын жабу Ирландияның ұлттық ЖІӨ-сінің 2%-ын құрады. Құрылыс индустриясының құлдырауы көптеген жұмыс орындарын жойды, сондай-ақ Лимериктің қиын аудандарына инвестиция салуға уәде еткен Лимерикті жаңарту бағдарламасының тоқтатылуына себеп болды. 2012 жылға қарай жұмыссыздық қала бойынша маңызды проблемаға айналды, қаладағы жұмыссыздық деңгейі 28,6%-ды құрады, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен шамамен екі есе жоғары. Бұл шаралар 2008 жылғы дағдарыстан бастап қала орталығындағы жолаушылар ағынының азаюын (бұл қала орталығындағы көптеген бөлшек сауда кәсіпорындарының жабылуына әсер етті) шектеуге бағытталған.
Кіші сауда парктері мен сауда орталықтары
Селттік жолбарының жылдарында Лимериктің қала шетінде бірнеше сауда орталықтары мен сауда саябақтары ашылды. 2000-жылдардың басында кеңейтілген Crescent сауда орталығынан басқа, 2000-жылдардың ортасында Jetland сауда орталығы мен Childers Road Retail Park ашылды. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, аяқталмаған сауда орталықтарының қатарында Кунах Крос сауда дамыту жобасы және Дублин тас жолындағы Parkway Valley сауда орталығы бар. "қала тарихындағы ең ірі коммерциялық даму алаңдарының бірі" деп сипатталған, жоспарланған Опера орталығы "Лимерик 2030" жобасының бір бөлігін құрайды.
Сүт нарығы
Қала орталығындағы Cornmarket Row көшесінде орналасқан Сүт базары жергілікті өндірілген азық-түлік пен өнімдерді сатады және Лимерик базарларының қоршылары басқарады. 2010 жылы ашық ауада жұмыс істейтін базарының барлық жағдайға төтеп беретін, жыл бойы жұмыс істейтін нысанға айналдыру жұмыстары жүргізілді. Бұл жұмысқа қазіргі базар ғимаратының үстіне үлкен шатыр орнату кірді және 2010 жылдың маусым айында ресми түрде қайта ашылды. Сүт базары жобасы 2011 жылы Ирландия Корольдік архитекторлар институтының (RIAI) «Халық таңдауы» сыйлығына ие болды.
Энергия
2013 жылы аймақ үшін жаңартылатын энергия стратегиясы басталды, ол CO2 шығарындыларын 20%-ға төмендетуді көздеді, сонымен бірге, қысқа мерзімді шаралардың 100% жаңартылатын энергияға қол жеткізудің ұзақ мерзімді мақсатына оң әсер ететінін қамтамасыз етуді мақсат етті. Стратегияны Даниялық Аалборг университеті аяқтады.
Ауа
Шаннон әуежайы Клэр округінің қаласынан батысқа қарай 20 шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл Ирландияның маңызды әуежайларының бірі және N18 екі қабатты тас жол арқылы Лимериктен, ал Лимерик туннелі арқылы басқа аймақтардан да қолжетімді. Одан Еуропа және Солтүстік Америка бағыттарына жоспарланған рейстер бар. Әуежайға теміржол қатынасы жоқ. Кахердавиннен батысқа бірнеше шақырым жерде орналасқан Кунаг әуежайы шағын жеке ұшақтарға қызмет көрсетеді. Керри және Корк әуежайларына дейін машинамен шамамен 1 сағат 30 минут және 2 сағат саяхаттауға болады. Керри әуежайы Лимерик теміржол стансасынан Фарранфор теміржол стансасы арқылы байланысты, ал Irish Citylink Корк әуежайына тікелей қызмет ұсынады.
.
Автобус
Жергілікті қоғамдық көліктерді бірнеше компаниялар қамтамасыз етеді. Bus Éireann, Ирландияның мемлекеттік автобус компаниясы, Ұлттық көлік басқармасы субсидиялаған бірқатар қызметтерді орындайды, ал бірқатар жеке операторлар Лимерикте және оның айналасында коммерциялық автобус қызметтерін жүзеге асырады. 2016 жылдың желтоқсанында Лимерик қаласында жаңа бағыттар енгізілген, жаңартылған қалалық автобус желісі пайдалануға берілді. 2019 жылдың мамыр айында Bus Éireann Лимерик қаласының кестесін одан әрі өзгертті және жақсартты, оның ішінде рейстер жиілігін арттырып, жұмыс уақытын ұзартты. Басқа ауылдық автобустар округтің қалалары мен ауылдарына, сондай-ақ Шаннон әуежайына қатынайды. Лимерик Колберт теміржол станциясына іргелес орналасқан Bus Éireann автобус терминалынан қалааралық және халықаралық автобустар да жүреді. Оларға Дублин, Корк, Эннис және Галвей қалаларына сағат сайынғы рейстер кіреді. Bus Éireann сонымен қатар M18 тас жолымен жүретін Limerick-Galway Express қызметін де ұсынды, бұл тұрақты қызметке қосымша бағыт. Трали мен Килларниге әр 2 сағат сайын автобустар қатынайды. Сонымен қатар Уотерфорд пен Атлонға күнделікті тұрақты рейстер, ал Росслэр Еуропортынан паром арқылы Лондонға күнделікті рейстер бар. Қалалық және қалааралық қызметтерді ұсынатын бірнеше жеке автобус компаниялары жұмыс істейді. Dublin Coach Артурдың Кейінен сағат сайын Дублин немесе Энниске қатынайтын M7 экспресс қызметін ұсынады. JJ Kavanagh да Артурдың Кейінен Дублин мен Лимерикке қызмет көрсетеді. Citylink Лимериктен Галвейге, Корк пен Корк әуежайына бірнеше рейстерді орындайды және Генри көшесінен жұмыс істейді.
Жол
Лимерик Ирландияның орталық-батысында орналасқандықтан, көптеген ұлттық негізгі бағыттар осы қалаға тоғысады. M7 (Дублин), N/M18 (Галвей, Эннис, Шаннон), N/M20 (Корк), N21 (Трали) және N24 (Уотерфорд) бағыттары қаладан басталып немесе оның жанында аяқталады. Жолдық инфрақұрылым оңтүстік айналма жолымен, Лимерик туннелімен қаланы айналып өту арқылы және қаланың оңтүстігіндегі Дурадойл мен Рахин айналма жолымен (M20) толықтырылады. 2010 жылдың желтоқсанында M7 автожолының салынысы аяқталуымен басқа қалалармен байланыс жақсартылды, сондай-ақ N/M18 бағытында Шаннон, Эннис, Галвей және Туамға қарай жаңарту жұмыстары жалғастырылуда. Соңғы бөлігі 2017 жылдың қыркүйегінде пайдалануға берілді. Корк пен Лимерик арасында автожол салу жоспарлануда, оның аяқталу мерзімі 2020 жылдардың ортасы деп белгіленген.
Су жолдарымен тасымалдау
Тарихи тұрғыдан алғанда, су жолдары Лимерик қаласының дамуына маңызды рөл атқарды. Викингтер бұл қаланы теңіз сауда порты ретінде негіздеді. Қаланың ірі ирландиялық өзен жүйесі – Шаннонға орналасуы, Ирландияның орталығына, сондай-ақ солтүстік және батысқа тауар тасымалын жеңілдетті. 18 ғасырда Ирландия бойынша канал жүйелері ашылған кезде Лимерик порты елдің батыс жағындағы ең ірі сауда порты ретінде бекінді. Бұл каналдардың ашылуының, ең бастысы Шаннон өзеніне қолайлы қол жеткізудің арқасында мүмкін болды. 18 ғасырда Ұлы каналдың ашылуы Дублин мен елдің шығысына қосымша бағыттар ашты. Қала маңында Парк каналы және Пасси – Эрина каналы сияқты пайдаланылмаған бірнеше каналдар бар, олардың барлығы ескі Лимерик су жолына қатысты. Шаннон өзеніндегі су көлігі Лимериктен Дублинге және кері бағытта тауар тасымалы үшін жиі қолданылды, алайда 20 ғасырда бұл көлік түрі төмендеді. Алғашқыда Лимерик порты Король аралында Абби және Шаннон өзендерінің қосылған жеріне жақын орналасқан. Бүгінде Шаннон-Фойнс порты Шаннон өзенінің төмен ағысында, Док-роуд бойында орналасқан. Бұл көп мақсатты портты Шаннон-Фойнс Порт Компаниясы басқарады, ол Шаннон сағасындағы барлық теңіз қызметін ұйымдастырады.
Білім
Лимерик – аймақтағы жоғары білім беру орталығы, ал қаладағы техникалық және жалғастырылатын білім берудің бастауы 1852 жылы Лимерик Афинеум қоғамының құрылуына, Лимерик технология институтының негізін қалауға байланысты. Қоғамның мақсаттары «әдебиет, ғылым, өнер және музыканы дамыту» болды. Лимерикте қазір бірқатар жоғары оқу орындары бар, соның ішінде Лимерик университеті, Лимерик технология институты (Шаннон технологиялық университетінің екі құрамдас кампусының бірі: Мидлендс Мидвест) және Мэри Иммакулейт колледжі. Лимерик университетінің студенттерінің саны 17 000-нан асады және ол Кастлтройдағы қала орталығынан шығысқа қарай 5 км жерде орналасқан. Ол 1972 жылы Ұлттық жоғары білім беру институты (NIHE) ретінде құрылды, ал 1989 жылы 1922 жылы мемлекет құрылғаннан бері құрылған алғашқы университет болды. Оның академиялық бағдарламаларына инженерлік, ақпараттық технологиялар, материалдар ғылымдары, спорт ғылымдары, гуманитарлық ғылымдар, мұғалімдерді даярлау, әлеуметтік ғылымдар және музыка курстары кіреді. 2007 жылы университет медицина мектебін ашты. Ирландияның әлемдік музыка орталығы дәстүрлі музыка мен биге маманданған, ал UL ирланд камералық оркестрін қабылдайды. Кампуста 50 метрлік олимпиада стандартындағы жүзу кешені бар, ол Ирландияда алғаш құрылды. Кампуста Еуропадағы ең ұзын жаяу көпірлерінің бірі – «Тірі көпір» орналасқан. Лимериктегі Томмонд колледжі орта білім беретін мұғалімдерді даярлау колледжі болды және 1991 жылы университетке біріктірілді. Лимерик технология институтында (LIT) шамамен 7 000 студент оқиды және ол бизнес, инженерлік, ақпараттық технологиялар, гуманитарлық ғылымдар, ғылымдар және өнер білім беру саласында бакалавриат және магистратура деңгейінде білім беретін орталық болып табылады. 2021 жылдың қазан айында ол Атлон IT-мен бірігіп, 2021/2022 жылдары Шаннон технологиялық университетіне айналды: Мидлендс Мидвест. Негізгі кампус Мойлиш паркінде, қала орталығынан солтүстік-батысқа қарай 3 шақырым жерде орналасқан, ал Лимерик өнер және дизайн мектебі Клэр көшесі мен Джордж Квайдағы кампустарда орналасқан. Қосымша нысандар мен ауттрич орталықтары О'Коннелл көшесінде және Эннис қаласында, Клэр округінде орналасқан, сондай-ақ LIT-тің Типперри округінде екі кампусы бар – LIT Thurles және LIT Clonmel. Бұрын бұл кампустар 2011 жылы LIT-пен біріккен Типперри институтының кампустары болған. LIT бастапқыда 1852 жылы сәндік өнер мектебі ретінде құрылған. 1970 жылдардың ортасында ол Лимерик өнер, сауда және технология колледжі (CoACT) ретінде қайта құрылды және 1993 жылы өңірлік техникалық колледж (RTC) мәртебесін алды, содан кейін 1997 жылы Технология институты болды. LIT бірнеше кәсіпорын орталықтарымен байланыста. Мэри Иммакулейт колледжі – білім беру және өнер колледжі, ол қаланың оңтүстік-батысында орналасқан. Басты назар бастауыш сынып мұғалімдерін даярлауға бағытталған. Мэри Иммакулейт колледжі Лимерик университетінің құрамына кіретін колледж. Гриффит колледжі Лимерик (GCL) – Лимериктегі жеке колледж. Колледж 2006 жылы Mid West Business Institute Griffith College сатып алған кезде құрылды. Колледж бухгалтерлік, бизнес, құқық, инженерлік, есептеу техникасы және IT салаларында күндізгі және кешкі курстарды ұсынады. Қаладағы бастауыш және орта білім беру Ирландияның басқа аймақтарындағыдай ұйымдастырылған. Лимерик қаласының кәсіптік білім беру комитеті (CLVEC) қаладағы 10 000-нан астам оқушыға орта және жоғары білім беру деңгейінде білім беру қызметтерін ұсынады. Сондай-ақ ол Gaelcholáiste Luimnigh мектебін басқарады, ол толығымен ирланд тілінде оқытатын орта мектеп. Қаладағы басқа негізгі орта мектептер – Кастлтрой колледжі, Крессент колледжі, Томмонд қоғамдық колледжі және Вильерс. Ардскоил Рис, Сент-Клемент Редемпторист колледжі, CBS Секстон көшесі және Сент-Мунчин колледжі – ұлдарға арналған мектептер. Laurel Hill Coláiste, The Presentation, Ard Scoil Mhuire және Scoil Carmel – қыздарға арналған мектептер.
Спорт
Регби, гэйл футбол, герлинг және футбол Лимериктегі танымал спорт түрлері болып табылады. Қала мен оның маңындағы аудандарда теннис, жеңіл атлетика, крикет және гольф клубтары көптеп кездеседі. Қала көптеген ірі спорттық шараларды қабылдайды. XXI ғасырдағы мысалдарға 2008 және 2009 жылғы Ирландия ашық гольф чемпионаттары, 2010 жылғы Ирландияның арнайы Олимпиада ойындары, Бүкіл Ирландия корпоративтік ойындары және Әлемдік таяқ шабысу чемпионаты жатады. Лимерик Еуропалық спорт астаналары қауымдастығы (ACES) тарапынан 2011 жылы «Еуропаның спорт қаласы» деп тағайындалды. Ұлттық элиталық жүзу клубы Лимерик университетінің аренасында орналасқан. Бұрынғы әлем чемпионы боксшы Энди Ли, 2014-2015 жылдары WBO орта салмақ белдесінің чемпионы болған, Лимериктегі Мунгрет көшесіндегі Сент-Франциск бокс клубында жаттығулар жасаған.
Баскетбол
Ирландияның қалған бөлігі сияқты, баскетбол 1970 және 1980 жылдары Лимерикте де танымал спорт түрі болды, ерлер және әйелдердің жергілікті лигаларында төртке дейін дивизион болды. 1990 жылдары баскетболдың дамуы төмендеп, қала мен айналасындағы аймақтардағы жергілікті лига баскетболы толығымен жойылды. Қаладағы басты клубтар – Сент-Колм және Марафон, әсіресе Сент-Колм Ұлттық лигаларда ұзақ тарихы бар. Қазіргі таңда Лимерикті Ұлттық лигада ерлер командасы UL Eagles және әйелдер командасы UL Aughinish өкілдік етеді. Екеуі де Лимерик университетінің 2500 орындық Университет аренасында өз үй ойындарын өткізеді. Сондай-ақ, мектеп және клуб деңгейінде Сент-Колм, Лимерик Лейкерс, Taste of Europe, Лимерик Селтик және Лимерик Лайонс сияқты бірнеше команда бар.
Крикет
Лимерик крикет клубы Мюнстер крикет одағының мүшесі және одақ ұйымдастырған жарыстарда қатысады. Бұл клуб өткенде Ирландия ұлттық крикет құрамасына ойыншылар ұсынған.
Қайықтану
Қалада төрт қайық клуб орналасқан, атап айтқанда, Лимерик қайық клубы, Шаннон қайық клубы, Сент-Майкл қайық клубы және Атланкард қайық клубы. Сент-Майкл клубының мүшесі және Лимерик қаласының тумасы Сэм Линч 2001 және 2002 жылдары ерлер арасындағы жеңіл салмақтағы бір орындық қайық жарысынан әлем чемпионатын жеңіп, алтын медальді иеленді.
Гелл ойындары
Ирландияның ұлттық спорт түрлері – герлинг және гэльдік футбол қалада және оның айналасындағы қалашықтарда кеңінен таралған. Лимерик округының герлинг командасы қазіргі уақытта All Ireland чемпиондары, соңғы төрт маусым қатарынан аға деңгейдегі герлинг чемпионатын жеңіп алды және тарихта елдегі ең үздік төрт команданың бірі саналады. "На Пирса" қазіргі уақытта аға деңгейде герлинг ойнайтын жалғыз қалалық клуб. Клаугаун (Клочан), Монален (Мойн а'Лин) және Мунгрет (Мунгарит) аралық деңгейде, ал "Ежелгі Христиандар" (Шон Криостайт), Милфорд (Ат ан Мюлинн), Сент-Патрик (Наум Падраг) және Абби Сарсфилдс (Саирсеалай на Майнстрич) кіші деңгейде бәсекелеседі. Лимерик 1887 жылы бірінші All Ireland аға футбол чемпионатын жеңіп алды, ол кезде қаланың "Коммерциялықтар" клубының атынан өтті және 1896 жылы бұл жетістікті қайталады. Содан бері ойын көбінесе герлингтің артында қалды, бірақ 2000 жылғы қайта жандану округке 21 жасқа дейінгі Мунстер біріншілігін жеңіп алды және содан бері үш Мунстер аға деңгейінің финалына жетті. Монелен (Мойн а'Лин) футболды жоғары сыныпта ойнайтын жалғыз қалалық клуб. Сент-Патрик (Наум Падраг), Клаугаун (Ан Клочан), Мунгрет Сент-Пол (Мунгарит Наум Пол) және "На Пирса" аралық деңгейде, ал Милфорд (Ат а Мюлинн), Абби Сарсфилдс (Саирсеалай на Майнтреч) және Баллинакура Гейлз (Гейл Бхайл на Кора) кіші деңгейде ойнайды. Кейбір орта мектептер доктор Харти кубогы үшін күреседі, ол Мунстер колледждерінің герлинг чемпионаты. Лимерик CBS 10 рет кубокты жеңіп алды, оның ішінде 1964 жылдан 1967 жылға дейін қатарынан төрт рет және соңғы рет 1993 жылы. Мектеп сонымен қатар 1964 және 1966 жылдары екі рет All Ireland колледждерінің герлинг чемпионаты, доктор Крок кубогын жеңіп алды. Ардскоил Рис чемпионатты бес рет жеңіп алды, 2010, 2011, 2013, 2015 және 2021 жылдары, ал Сент-Мунчин колледжі 1922 жылы бір рет жеңіп алды. Лимерик университеті (UL) және Лимерик технология институты (LIT) Фитцгиббон кубогында, All Ireland жоғары білім беру чемпионатында табысқа жетті. UL бірінші рет 1989 жылы жеңіп алды және барлығы төрт рет жеңіп алды. LIT-тің екі жеңісі 2005 және 2007 жылдары болды. Екі колледж де 2011 жылы финалда кездесті, UL жеңіс үшін қосымша уақытта гол соқты. Лимериктің Гейлдік алаңы (Páirc na nGael), Эннис жолында орналасқан, екі спорт түріне арналған округтік команданың үйі болып табылады және 2004 жылы қайта жаңартылғаннан кейін 49 000 адамға сыйымды. 1961 жылы ол Крок паркінен тыс жерде өткен спорттық іс-шараға ең көп көрермен жиналған Ирландияның ірі шарасын қабылдады, онда 61 000-нан астам адам Типпери мен Корк арасындағы Мунстер финалын көруге төледі.
Гольф
Лимерик қаласымен байланысты үш гольф клубы бар. Лимерик гольф клубы 1891 жылы құрылған және қала орталығынан оңтүстікке қарай, Бэлликлоу ауданында орналасқан. Кастлетрой гольф клубы 1937 жылы құрылған және қаланың оңтүстік-батыс жағындағы Кастлетрой шағын қаласында орналасқан. Rathbane Golf Club, 1998 жылы қаланың оңтүстік шетінде ашылған және Лимерик қалалық кеңесінің лицензиясымен жұмыс істейтін муниципалдық Rathbane гольф алаңында орналасқан. Лимерик төрт рет Ирландияның ересектер кубогын, ирланд әуесқой гольфінің басты жарысын жеңіп алды және 1980 жылы Еуропа клубтар чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы ирланд клубы болды. Кастлетрой Ирландияның ересектер кубогын бір рет жеңіп алды. Лимерик гольф клубы әлемдегі ең ірі про-ам жарыстарының бірі – JP McManus Invitational Pro Am-ге төңкерілді. Ол 1990 жылы құрылғаннан бері жергілікті қайырымдылық қорларға 95 миллионнан астам евро үлесін қосты. 2005 жылы шара Бэлликлоу алаңынан үлкен болғандықтан, үлкен Адарь гольф клубына көшті. Адарь 2007 және 2008 жылдары Ирландияның ашық чемпионатында да қабылдады.
Регби
Регби одағы қалада танымал және барлық деңгейде кеңінен ойналады, Лимерик кейде "ирланд регбиінің рухани үйі" деп аталады. Екі дүркін Еуропа чемпионы "Мунстер" командасы өз алаңындағы көптеген ойындарын "Томонд Парк" стадионында өткізеді, онда олар 2007 жылғы қаңтарда "Лестерге" 16:9 есебімен жеңіліске ұшырағанға дейін "Heineken Cup" турнирінде 26 ойын қатарынан жеңіліске ұшырамаған рекордты сақтап келді. "Мунстер" 1978 жылы "Томонд Парк" стадионында Жаңа Зеландияның "All Blacks" командасын 12:0 есебімен жеңді және 2008 жылы бұл командалардың кездесуінде 18:16 есебімен жеңіліске ұшырады. "Мунстер" 2010 жылы "Томонд Парк" стадионында Австралияның туристік құрамасын, ал 2016 жылы "Maori All Blacks" командасын 27:14 есебімен жеңді. 1991 жылы құрылғаннан бері "All Ireland League" турнирінде Лимерик қаласының командалары үстемдік құрып келеді, үш клуб бірлесіп 13 рет жеңіске жетті: "Shannon" (9 рет); "Garryowen" (3 рет) және "Young Munster" (1 рет). Қаладағы басқа да регби клубтары: "Old Crescent", "Thomond" және "UL Bohemians". "Richmond" және "St. Mary's" клубтары жастар лигасынде ойнайтын қалалық клубтар. Қаланың орта мектептері "Munster Senior" және "Junior Cups" турнирлерінде бақ сынасады, және бірнеше мектеп екі деңгейде де көзге түсетін жетістіктерге қол жеткізді. Қаладағы ең табысты регби мектебі – "Crescent College", ол 11 рет "Senior Cup" және 5 рет "Junior Cup" турнирлерінің жеңімпазы атанды. Бұл мектеп "Old Crescent RFC" клубымен байланысты. "St. Munchin's" 1968 жылдан бері "Senior Cup" турнирін 5 рет, ал "Junior Cup" турнирін 3 рет жеңіп алды. "Limerick CBS" 1920-1930 жылдары "Senior Cup" турнирін 4 рет жеңіп алды және 1932 жылы "Junior Cup" турнирін жеңіп алды. "Ardscoil Rís" 2003 және 2005 жылдары "Junior Cup" турнирін 2 рет жеңіп алды, ал "Castletroy College" 2008 жылы ересектер және жастар арасындағы жарыстарда жеңіске жетті. 2013 жылы "Thomond Park" стадионы 2013 жылғы Регби лигасының әлем чемпионатында регби лигасы ойындарын қабылдады, сондай-ақ 2011 жылы Суперлига клубтарында ойнау үшін ирландтық ойыншыларды іздеу мақсатында академия құрылды. Бұрын Лимерикте ішкі регби лигасы ойындары өткізілген, ал "Treaty City Titans" клубы "All Ireland Rugby League Championship" турнирінде қаланың намысын қорғады. "Titans" 2005 және 2015 жылдар аралығында 8 рет Ирландия чемпионы атанды, бірақ 2023 жылдың қазіргі уақытына қарай бұл команда жойылды.
Қауымдастық футболы
Футбол қалада және қала шетінде кең таралған, ал қала тарихи тұрғыдан Ирландия лигасында «Лимерик ФК» клубы арқылы өкілдік етілген. Клуб алғаш рет 1937 жылы лигаға қосылған. Клубтың бірнеше рет құрамы өзгерген, олардың ең сәтті кезеңі 1960-шы жылдардан 1980-шы жылдарға дейін болды, осы кезеңде олар екі Ирландия лигасының чемпионаты мен екі ФАИ кубогын жеңіп алды. Клуб 1980-шы жылдардың ортасына дейін «Маркетс Филд» стадионында ойнады, содан кейін даулы түрде жаңа стадионға көшті. «Лимерик ФК» 2015 жылдың маусым айында «Маркетс Филд» стадионына оралды, бұл орынды «Bord na gCon» компаниясынан «Лимерик Кәсіпкерлікті дамыту серіктестігі» (LEDP) сатып алғаннан кейін болды. Алайда, 2019 жылы клуб қаржылық қиындыққа тап болып, лицензиясын жоғалтты. «Лимерик ФК» клубының орнына «Treaty United F. C.» деген жаңа клуб құрылды. Әйелдер командасы, «Treaty United W. F. C.» 2020 жылғы маусымда Әйелдердің Ұлттық лигасынде ойнай бастады. Ерлер командасы 2021 жылғы маусымға дейін ойынға қатыса алмады, содан кейін Ирландия бірінші лигасына қосылды.
Ат жарысы
Лимерик жарыс алаңы қаладан 10 шақырым қашықтықта, Гринмаунт, Патриксвеллде орналасқан және жыл бойына тегіс және кедергілі жарыстар өткізіледі. Бұл жарыс алаңы қала ішінде орналасқан Greenpark жарыс алаңын алмастырды, ол 130 жылдық жарыс өткесінен кейін 1999 жылы жабылды.