Кіріспе

Перри қарсы Синдерманн, 408 U. S. 593 (1972) – АҚШ Жоғарғы Сотының білім беру саласындағы сот практикасына, қызмет мерзімі мен заңды процедураға әсер еткен шешімі.

Фактілер

Синдерманн 1959 жылдан 1969 жылға дейін Техас штатының мемлекеттік колледждер жүйесіндегі бірнеше мектепте бір жылдық келісімшарттар негізінде мұғалім болып жұмыс істеді. 1965 жылы ол Одесса кіші колледжінде профессор болып кірісті, онда жетістіктерінің арқасында бір кезде кафедраның тең төрағасы болып тағайындалды. 1968-1969 оқу жылында Синдерманн Техас кіші колледждері оқытушылары қауымдастығының президенті ретінде Регенттер кеңесінің саясатымен ашық пікір келіспеушіліктеріне қатысты. 1969 жылдың мамыр айында оның бір жылдық келісімшарты бұзылды және жаңадан жасалмады. Регенттер бас иесіздік жасады деген айыптамамен баспасөз хабарламасын жариялады, бірақ Синдерманға келісімшартты жаңартудан бас тарту себебін жоққа шығару үшін ресми тыңдау өткізілмеді.

Шешім

Сот судьясы Стюарт жазған пікірде сот Синдерманның өзіне бір түрлі процеске құқылы екенін көрсету үшін жеткілікті фактілер келтіргенін және келісімшарттық немесе қызметтік құқығының болмауы оның келісімшартының жаңартылмауы Бірінші және Он төртінші түзетулерді бұзғаны туралы талабын жоққа шығармайды деп шешті. Синдерманның формалды түрде қызметтік мерзімі болмаса да, оның соңғы мекемедегі қызмет мерзімі (толық уақытты оқытушының «Саясат қағазы 1» нұсқаулықтарындағы сынақ мерзімі ретінде көрсетілген төрт жылдан астам болды) ол іс жүзінде қызметтік мерзімі бар екенін мәлімдеді. Сот «Регенттер кеңесіне қарсы Рот ісі», 408 АҚШ 564 (1972) ісін тұрақты емес оқытушының сот отырысын талап ету құқығы жоқ екенін көрсететін мысал ретінде келтірді. Бірақ Синдерман саясат қағазындағы талаптарға сәйкес, оның тұрақты қызметкер ретінде қарастырылуына үміттенгенін көрсетті, бұл үміт оған он төртінші түзетутің қорғауына кіретін жұмыс бойынша мүліктік құқығы бар екенін дәлелдеді. Сот «жауапкерге осындай құқыққа ие екенін институттың саясаты мен тәжірибесін ескере отырып, дәлелдеу мүмкіндігі берілуі керек. Мұндай мүліктік құқықты дәлелдеу, әрине, оны қызметке қайта орналастыруға құқық бермейді. Бірақ мұндай дәлелдеулер колледж басшыларын оның өтініші бойынша тыңдау өткізуге міндеттейді, онда оған қызметтен босатылу себептері туралы хабарлап, олардың дұрыстығын сынауға мүмкіндік беріледі» деп шешім шығарды. Соттың алдындағы мәселе мынада еді: Синдерманның келісімшартының жаңартылмауы туралы сот отырысының жазбасы болмағандықтан, сот оның сөз бостандығына қатысты Бірінші түзету құқығы бұзылған-бұзылмағанын анықтай алмады, себебі жаңартылмаудың нақты себебі көрсетілмеген еді. Сот Синдерманға оның қоғамдық сөздері үшін келісімшартының жаңартылмауы арқылы Бірінші түзетудегі құқықтары бұзылған-бұзылмағанын анықтауға мүмкіндік беретін тыңдау өткізуді талап етті. Судья Пауэлл шешім қабылдауға қатыспады. Судья Бреннан бұл пікірге қарсылық білдірді, оған судья Дуглас қосылды, ол жауапкерге тиісті сот процесінен айырылғандықтан, ол бұл мәселе бойынша жедел сот шешіміне құқылы екенін жазды. Судья Маршалл да қарсылық білдірді.