Кіріспе
Minersville School District v. Gobitis, 310 U. S. 586 (1940) – АҚШ Жоғарғы Сотының АҚШ Конституциясының Бірінші поправкасына сәйкес мемлекеттік мектеп оқушыларының діни құқықтарын шектеу туралы қабылдаған шешімі. Сот шешімімен мемлекеттік мектептер оқушыларды – осы жағдайда, Ехоба куәгерлерін – американдық туға салют жасауға және оқушылардың діни нанымына қайшы болса да, АҚШ-қа адалдық сертін жаттап айтуға міндеттей алады. Бұл шешім АҚШ-та Куәгерлерге қарсы қудалаудың күшеюіне әкеп соқты. Жоғарғы Сот үш жыл өткен соң, West Virginia State Board of Education v. Barnette (1943) ісінде бұл шешімді күштен шығарды. Кейінгі сот істерінде діни бостандық талаптарын бағалау кезінде жалпыға қолданылатын заңдарға қатысты төменгі тексеру стандарты қолданылды. Сот судьясы Антонин Скалия Employment Division v. Smith (1990) ісінде Франкфуртердің Gobitis ісіндегі пікірін кем дегенде үш рет сілтеме ретінде келтірді.
Ехоба куәгерлері мен байрақты ант беру
Соғыс кезіндегі АҚШ-тағы патриоттық көтеріліс мемлекеттік мектептерде міндетті түрде туға ант беруге себеп болды. Испан-американ соғысы кезінде бірнеше штаттарда алғашқы міндетті туға ант беру енгізілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген штаттар американдық азаматтық бостандықтар одағының аз ғана наразылықтарымен бірге міндетті туға ант беруді енгізді. 1935 жылдың 3 маусымында «Күзет мұнарасы» қоғамының президенті Дж. Ф. Рутерфорд куәгерлер конвенциясында «мектепте балалардың туға ант беруі» тақырыбында сұхбат берді. Ол конвенция қатысушыларына, құтқарылуды оған жатқызып, жер бетіндегі белгіге сәлем берудің Құдайға адал болмау екенін айтты. Рутерфорд оны істемейтінін мәлімдеді. Бұл мәселе әлі де Ехоба куәгерлерінің ресми іліміне немесе жазбаша саясатына енбегенімен, кем дегенде бірнеше куәгер отбасы бұл мәселе бойынша жеке өзінің ар-ұжданынан туындаған шешімді тез қабылдады. Қыркүйек айында Массачусетс штатының Линн қаласында үшінші сынып оқушысы және Ехоба куәгері Карлтон Николс «Ант беруге» бас тартқандықтан мектептен қуылды. Николс оқиғасы кеңінен жарияланды, және басқа куәгер оқушылар да одан кейін солай істеді. Рутерфорд Николсты мақтаған радио сөз сөйледі, содан кейін елдің әртүрлі аймандарындағы мектептер куәгер оқушыларын қуа бастады және куәгер мұғалімдерін жұмыстан шығарды. Ехоба куәгерлері 1935 жылдың соңына дейін бұл мәселені діннің ресми іліміне айналдырған «Адалдық» атты кітапшаны жариялады. Куәгерлер мұғалімдерді жалдап, балаларының білімін жалғастыру үшін «Патшалық мектептерін» құрды. Ұлттық басшылық кейіннен мәжбүрлі ант беру мәселесін көтеріп, адамдарды діни бостандық құқығын қорғауға шақырды.
Іс туралы мәліметтер
Уолтер Гобитас жақында ғана Ехоба куәгеріне өтті. Гобитас басқа куәгерлердің жүйеге қарсы тұрып, соның үшін зардап шеккен оқиғаларынан шабыттанды, өзі де қарсы тұруға шешім қабылдады және балаларына мектепте адалдыққа серт беруден бас тартуды бұйырды. Пенсильвания штатындағы Майнерсвилл қаласының көп бөлігі католик дінін ұстанды және Ехоба куәгерлеріне қарсы күшті ашу-ыза болды. Бұл оқиғаға дейін де шиеленіс жоғары болғандықтан, көптеген адамдар бұл оқиғаны куәгерлерден кек алудың бір жолы деп қарады. Осының салдарынан оның балалары басқа балалардың мазақтауына, ұрысуына және шабуылдарына ұшырады. Лилиан үшін бұл сынып президенті лауазымынан бас тарту және көптеген достарынан айырылуды білдірді. Ол: "Мен мектепке келгенде, олар маған тас лақтырып, 'Иегова келе жатыр!' деп айқайлап мазақтайтын" деді. Биллидің бесінші сынып мұғалімі, қажетті салют жасау үшін оның қолын қалтасынан күшпен шығаруға тырысты.
Сот
Бұл іс 1938 жылдың 15 ақпанында Филадельфияда қарастырылды. Сот барысында мектеп басшысы Рудабуш балалардың нанымдарына деген құрметсіздік танытып, олардың "идеологиялық тұрғыдан баулуға" ұшырағандарын және тіпті аздаған қарсыластардың болуы "әдепсіздікке" алып келетінін, осыдан байраққа және американдық құндылықтарға деген құрмет азаятынын мәлімдеді. Төрт айдан кейін округтік судья Альберт Б. Марис мекеме тағылымдамасының балалардан туға құрмет көрсетуді талап етуінің олардың діни сенімдерін еркін білдіру құқығын бұзу болып табылатынын анықтады.
Үшінші сот
Екі апта ішінде мектеп басқармасы шешімге шағымдануға бірауыздан келісті. 1938 жылдың 9 қарашасында АҚШ Апелляциялық сотының Үшінші округінде апелляция бойынша ауызша аргументтер айтылды. Бір жыл өткен соң, үш судьядан тұратын сот аудандық соттың шешімін бірауыздан растады. Төменгі соттарда екі рет жеңіліске ұшырағанына қарамастан, мектеп басқармасы ісін Жоғарғы Сотқа жеткізуге шешті және өз адвокатына кассациялық шағым беруге рұқсат берді, ол 1940 жылдың 4 наурызында қабылданды.
Ауызша сөйлеу
Сот 25 сәуірде ауызша аргументтерді тыңдады. «Күзет мұнарасы» қоғамының президенті, сонымен қатар заңгер Джозеф Рутерфорд, қорғауды өз қолына алды, діни ұйымның Заң департаментінің жаңа басшысы Хейден Ковингтон көмектесті. ACLU және Америка адвокаттар қауымдастығының Құқық кодексі жөніндегі комитеті amicus curiae брифін ұсынды.
and himself a lawyer, took over the defense, assisted by the new head of the religious group's Legal Department, Hayden Covington. The ACLU and the Committee on the Bill of Rights of the American Bar Association filed amicus curiae briefs.
Шешімнің әсері
9 маусымда 2500 адамдық тұмсық Кеннебанкпорттағы (Мэн штаты) Патшалық залына өрт қойды. 16 маусымда Личфилд (Иллинойс штаты) полициясы сол қаладағы алпыс Куәгердің барлығын түрмеге қамап, көршілерінен қорғау сылтабымен ұстады. 18 маусымда Вайоминг штатының Роулинс қаласында бес Куәгерді қатыгездікпен сапалап ұрды; 22 маусымда Вайоминг штатының Парко қаласында тағы біреуін қара майға малып, қауырсынмен жазалады. Америкалық азаматтық бостандықтар одағы Әділет министрлігіне бүкіл ел бойынша 300-ден астам қала мен ауданда 1500-ге жуық Куәгерге физикалық шабуыл жасалғанын хабарлады. Оңтүстік штатының бір шерифі журналиске Куәгерлерді қаладан қуу себебін былай түсіндірді: "Олар елге опасыздық жасады, Жоғарғы Сот солай деп шешті. Сен естімедің бе?" Бірінші ханым Элеонора Рузвельт жұртшылыққа сабырлы болуға шақырды, ал газеттер мен американдық заңгерлер қауымдастығы Гобитис шешімін бостандыққа жасалған соққы деп айыптады. 1942 жылдың 8 маусымында Жоғарғы Сот судьялары Блэк, Дуглас және Мерфи Джонсқа қарсы Опелика қаласы ісіндегі өз пікірлерінде, олар Гобитис ісіндегі көпшілікпен келіскенімен, енді бұл істің дұрыс шешілмегенін есептейді.
Кейінгі тарихы
Бұл шешімге қарсы болған зорлық-зомбылық, оның ішінде Ехоба куәгерлерін дарға асу оқиғалары, оның ұзаққа соқпауына себеп болды. Фрэнк Мерфи бұл шешімінен өкініп, кеңсе қызметкеріне мәселені қайта қарау мүмкіндігін іздеуді тапсырды. Харлан Фиске Стоунның Бас судья болып тағайындалуы және Жоғарғы Сотқа екі жаңа судьяның қосылуы да Соттың саясатын өзгертуге ықпал етті. 1943 жылдың 14 маусымында (Ту күні) сот «Батыс Вирджиния штатының білім беру басқармасы Барнеттке қарсы» ісі бойынша шешім шығарды. Мерфиден басқа, судьялар Блэк және Дуглас та өз пікірлерін өзгертіп, нәтижесінде 6-3 дауыспен шешім қабылданды. Роберт Джексон жазған көпшілік пікірі судья Стоунның келіспеушілігін қайталады: «Егер конституциялық құрылымымыздағы бірден-бір тұрақты жұлдыз болса, онда ол ешбір лауазымды тұлға, жоғары немесе төмен, саясат, ұлтшылдық, дін немесе басқа да көзқарастарда не дұрыс екенін белгілей алмайды». Ехоба куәгерлеріне жасалған белсенді қудалау азайды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мыңдаған адам діни сенімдеріне байланысты әскери қызметтен босатылғандары үшін тұтқындалды. Оларды патриоттық емес, тіпті нацистік көзқарастарды қолдайтындықтары айыпталды. Келесі сот істерінде еркін дін ұстану құқығын бағалау кезінде жалпыға қолданылатын заңдарға қатысты төменгі талаптар қолданылды; Сот судьясы Антонин Скалия «Жұмыспен қамту бөліміне қарсы Смит» (1990) ісінде Франкфуртердің «Гобитис» ісіндегі пікірін кем дегенде үш рет сілтеді.