Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Лемон Курцманға қарсы, 403 U. S. 602 (1971) – АҚШ Жоғарғы Сотының қарауына түскен іс. Сот 8:0 дауыспен Пенсильвания штатының 1968 жылғы мемлекеттік емес бастауыш және орта білім беру туралы заңының (Дэвид Курцман арқылы бейнеленген) конституцияға қайшы екенін, ал 8:1 дауыспен Род-Айленд штатының 1969 жылғы жалақы үстемесі туралы заңының конституцияға қайшы екенін және Бірінші түзетудің дін бостандығы туралы ережесін бұзғанын шешті. Бұл заң мемлекеттік білім беру мекемесінің басшысына жекеменшік мектептерге (көбінесе католик) мемлекеттік оқулықтар мен оқу материалдарын пайдаланып сабақ оқытқан мұғалімдердің жалақысын қайтаруға рұқсат берді.
Lemon v. Kurtzman, 403 U. S. 602 (1971), was a case argued before the Supreme Court of the United States. The court ruled in an 8–0 decision that Pennsylvania's Nonpublic Elementary and Secondary Education Act (represented through David Kurtzman) from 1968 was unconstitutional and in an 8–1 decision that Rhode Island's 1969 Salary Supplement Act was unconstitutional, violating the Establishment Clause of the First Amendment. The act allowed the Superintendent of Public Schools to reimburse private schools (mostly Catholic) for the salaries of teachers who taught in these private elementary schools from public textbooks and with public instructional materials.
Лимонды сынау
Сот штаттық заңдардың Құрылыс туралы ережеге қайшы келе ме екенін анықтау үшін "Лимон" тестісі деп аталатын үш компоненттен тұратын сынақ қолданды (аты-жөні Алтон Лимонға байланысты). Прецеденттерді талдау негізінде көпшілік шешімге келді, Құрылыс туралы ережеде заң үш компоненттен тұратын сынақтың барлық талаптарын орындауын талап етеді: 1987 жылғы "Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуінің бас епископының корпорациясы мен Амос" ісінде Жоғарғы Сот заңның мақсатының зайырлы болуын талап ету, заңның мақсаты дінмен байланысты болмауы керек екенін білдірмейді, өйткені бұл, 1952 жылғы "Зорах пен Клаусон" ісінде (343 U.S. 306, 314 бет) айтылғандай, "үкіметтің діни топтарға салқын қанағатсыздық танытуын" талап етумен тең болар еді. Оның орнына, "Лимонның 'мақсат' талабы тиісті үкіметтік шешім қабылдаушыны – бұл жағдайда Конгрессті – бейтараптықтан бас тартып, діни мәселелерде белгілі бір көзқарасты қолдау ниетімен әрекет етуден алдын алуға бағытталған". Жоғарғы Соттың 2005 жылғы "Маккрири округіне қарсы Американдық азаматтық бостандықтар одағы" ісінде айтқандай, "егер үкімет дінді ілгерілету мақсатымен әрекет етсе, ол ресми діни бейтараптықтың Құрылыс туралы ережедегі басты қағидасын бұзады, өйткені үкіметтің ашық мақсаты тарап таңдау болғанда бейтараптық болуы мүмкін емес". Заңда "білікті мұғалімдер тек мемлекеттік мектептерде ұсынылатын курстарды оқытуға, тек мемлекеттік мектептерде қолданылатын материалдарды пайдалануға және дін курстарын оқымауға келісуге тиіс" делінген. Дегенмен, үш судьядан тұратын комиссия штаттағы бастауыш сынып оқушыларының 25%-ы жеке мектептерде оқитынын, олардың 95%-ы католик мектептерінде оқитынын және заңның жалғыз иеленушілері 250 католик мектептерінің мұғалімдері екенін анықтады. Сот епархиялық мектеп жүйесінің "католик шіркеуінің діни миссиясының ажырамас бөлігі" екенін анықтады және заң үкімет пен дін арасында "артық араласуға" алып келеді, осылайша Құрылыс туралы ережеге қайшы келеді. Бірінші түзету орталығының мәліметінше, 1997 жылғы "Агостини Фелтонға қарсы" ісінде АҚШ Жоғарғы Соты әсер ету және араласу компоненттерін біріктірді. Нәтижесінде мақсат компоненті өзгеріссіз қалды, ал әсер ету компоненті өзгертілді. Тесті "түндегі қорқынышты фильмдегі жын" деп сипатталды (Лэмбс Чапел мен Сентер Моришес Юнион Фри Скул Дистрикті ісі, 1993 жыл). 2005 жылғы "Маккрири округіне қарсы Американдық азаматтық бостандықтар одағы" ісінде сот Лимон тестісін жоққа шығармады, тіпті талапкер оны жоққа шығаруға шақырған болса да. Бұл тест 2005 жылғы "Китцмиллер мен Довер" ісінде де маңызды рөл атқарды, ол АҚШ-тың Пенсильвания штатының орталық ауданындағы аудандық сотта қарастырылды. Төртінші апелляциялық сот 2017 жылғы "Интелл Рефьюджи Ассистент Проекті мен Трампқа қарсы" ісінде бұл тестті қолданды, президент Дональд Трамптың белгілі бір мұсылман елдерінен иммиграцияға тыйым салған жарлығына қарсы алдын ала тыйым салу туралы шешімді қолдады. "Америка легионы мен Америка гуманистік қауымдастығына қарсы" (2019) ісіндегі қатысушы пікірлерінде соттың консервативті судьялары Лимон тестісін қатты сынға алды. Сот судьясы Сэмюэл Алито Лимон тестісінің "кемшіліктері" бар екенін және "Құрылыс туралы ережеге қатысты көптеген заңдар мен тәжірибелерді қарағанда, Лимон тестісі оларды шеше алмайтыны анық болды" деді. Сот судьясы Брет Кавано "Сот енді Лимон мен Курцман ісінде айқындалған ескі тестті қолданбайтынын" атап өтті және "Соттың бірнеше онжылдықтар бойы қабылдаған шешімдері Лимон тестісінің жақсы заң емес екенін және Құрылыс туралы ережеге қатысты істерге қолданылмайтынын көрсетеді" деді. "Groff v. DeJoy" ісінде Жоғарғы Сот бірауыздан қабылданған шешімінде "Лимон мен Курцман" және осылайша "Лимон" тестісін "қазір жойылған" деп сипаттады.
The Court applied a three prong test called the Lemon test (named after the lead plaintiff Alton Lemon) to decide if the state statutes violated the Establishment Clause. Relying on its analysis of precedent, the majority decided that the Establishment Clause required that a statute satisfy all parts of a three prong test: In Corporation of Presiding Bishop of Church of Jesus Christ of Latter day Saints v. Amos (1987) the Supreme Court wrote that the purpose prong's requirement of a secular legislative purpose did not mean that a law's purpose must be unrelated to religion, because this would amount to a requirement, in the words of Zorach v. Clauson, 343 U. S. 306 (1952), at 314, "that the government show a callous indifference to religious groups." Instead, "Lemon's 'purpose' requirement aims at preventing the relevant governmental decisionmaker—in this case, Congress—from abandoning neutrality and acting with the intent of promoting a particular point of view in religious matters." As observed by the Supreme Court in McCreary County v. American Civil Liberties Union (2005), "When the government acts with the ostensible and predominant purpose of advancing religion, it violates that central Establishment Clause value of official religious neutrality, there being no neutrality when the government’s ostensible object is to take sides." The act stipulated that "eligible teachers must teach only courses offered in the public schools, using only materials used in the public schools, and must agree not to teach courses in religion." Still, a three judge panel found 25% of the State's elementary students attended private schools, about 95% of those attended Roman Catholic schools, and the sole beneficiaries under the act were 250 teachers at Roman Catholic schools. The court found that the parochial school system was "an integral part of the religious mission of the Catholic Church", and held that the Act fostered "excessive entanglement" between government and religion, thus violating the Establishment Clause. according to the First Amendment Center, in the 1997 case Agostini v. Felton in which the U. S. Supreme Court combined the effect prong and the entanglement prong. This resulted in an unchanged purpose prong and a modified effect prong. The test was compared to a "ghoul in a late night horror movie" by Justice Scalia in Lamb's Chapel v. Center Moriches Union Free School District (1993). while in McCreary County v. American Civil Liberties Union (2005) the court did not overturn the Lemon test, even though it was urged to do so by the petitioner. The test was also central to Kitzmiller v. Dover, a 2005 intelligent design case before the United States District Court for the Middle District of Pennsylvania. The Fourth Circuit Court of Appeals applied the test in Int'l Refugee Assistance Project v. Trump (2017) upholding a preliminary injunction against President Donald Trump's executive order banning immigration from certain majority Muslim countries. In concurring opinions to The American Legion v. American Humanist Association (2019), some of the Court's more conservative justices heavily criticized the Lemon test. Justice Samuel Alito stated that the Lemon test had "shortcomings" and that "as Establishment Clause cases involving a great array of laws and practices came to the Court, it became more and more apparent that the Lemon test could not resolve them." Justice Brett Kavanaugh noted that the Court "no longer applies the old test articulated in Lemon v. Kurtzman" and said that "the Court’s decisions over the span of several decades demonstrate that the Lemon test is not good law and does not apply to Establishment Clause cases." In Groff v. DeJoy, the Supreme Court described in a opinion for a unanimous Court the Lemon v. Kurtzman and thus Lemon test as "now abrogated".