Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Реюньонның оңтүстік-шығысындағы қалқандық жанартау, Үнді мұхиты
Shield volcano in southeast Réunion, Indian Ocean
Питон де ла Фурнез (pitɔ̃ də la fuʁnɛz;) – Үнді мұхитындағы Реюньон аралының шығыс жағында орналасқан қалқандық жанартау. Қазіргі уақытта ол Гавай аралдарындағы Килауэа, Италиядағы Стромболи және Этна, сондай-ақ Антарктидадағы Эребус тауымен бірге әлемдегі ең белсенді жанартаулардың бірі болып табылады. Бұрынғы атылу 2006 жылдың тамызында басталып, 2007 жылдың қаңтарында аяқталды. Жанартау 2007 жылдың ақпан айында, 2008 жылдың 21 қыркүйегінде, 2010 жылдың 9 желтоқсанында және 2015 жылдың 1 тамызында қайтадан атылды. Соңғы атылу 2022 жылдың 15 қыркүйегінде басталды. Жанартауға жақын орналасқан кейбір жағажайлар пикрит базальты лаваларынан пайда болған оливин құмының әсерінен жасыл түсті болып келеді. Гранд Брюле – жүздеген мың жылдар бойы жиналған қатып қалған лава ағындарынан құралған; ең жаңалары көбінесе қараңғырақ және өсімдік жамылғысы аз, ал ескілері тығыз табиғи өсімдіктермен жабылған болуы мүмкін. Бұл жанартаудың жасы 530 000 жылдан астам, және тарихының көп бөлігінде оның лава ағындары Реюньон аралының солтүстік-батыс бөлігінің үштен екі бөлігін құрайтын, ірі, көне және күшті эрозияға ұшыраған белсенді емес Питон де Нейгес жанартауымен араласып жатқан. 250 000, 65 000 және 5 000 жыл бұрын кальдераның үш рет құлауы тіркелген. Бұл жанартау Реюньон ыстық нүктесінің нәтижесінде пайда болған, ол соңғы 66 миллион жылдан бері белсенді болып келеді. Бұрынғы жарылыстарға куәліктер бар. Шамамен 4700 жыл бұрын болған жарылыстың күші VEI (Жанартаулық жарылыс индексі) бойынша 5-ке тең болған, бұл 1980 жылдың 18 мамырындағы Сент-Хеленс тауының жарылысымен салыстырылады. Құлау нәтижесінде 0,8 x 1,1 км аудандағы еден 330 метрге төмен түсіп, көлемі 120 миллион текше метрді құрады. Кальдераның құлауы соңғы 100 жылдағы жанартаудың ең ірі лава ағындарының бірімен бірге жүрді. 2023 жылдың 2 шілдесінде жергілікті уақыт бойынша сағат 08:30-да жаңа атылу басталды.
Piton de la Fournaise (pitɔ̃ də la fuʁnɛz; ) is a shield volcano on the eastern side of Réunion island, a French overseas department and region, in the Indian Ocean. It is currently one of the most active volcanoes in the world, along with Kīlauea in the Hawaiian Islands, Stromboli and Etna in Italy and Mount Erebus in Antarctica. A previous eruption began in August 2006 and ended in January 2007. The volcano erupted again in February 2007, on 21 September 2008, on 9 December 2010, which lasted for two days, and on 1 August 2015. The most recent eruption began on 15 September 2022. Some beaches in the proximity of the volcano are greenish in color, due to olivine sand derived from picrite basalt lavas. The Grand Brûlé is formed from solidified lava flows accumulated over hundreds of thousands of years; the most recent ones are often the darkest and most vegetation free, while older ones can be covered by dense natural vegetation. This volcano is over 530,000 years old, and for most of its history, its flows have intermingled with those from Piton des Neiges, a larger, older and heavily eroded inactive volcano which forms the northwest two thirds of Réunion Island. There were three episodes of caldera collapses 250,000, 65,000 and 5,000 years ago. The volcano was formed by the Réunion hotspot, which is believed to have been active for the past 66 million years. There is evidence for explosive eruptions in the past. One explosive eruption about 4,700 years ago may have had a VEI (Volcanic Explosivity Index) of 5, which is the same as the 18 May 1980 eruption of Mount St. Helens. The collapse displaced 0.8 x 1.1 km of floor downward by 330 m, with a volume of 120 million cubic metres. The caldera collapse accompanied one of the largest eruptions of lava at the volcano in the past 100 years. An eruption began on 2 July 2023 at 8:30 a. m. local time.
Қол жеткізу
Орман жолынан кейін далалық трассасы Боург-Мураттан Белекомб асуына (Pas de Bellecombe) дейін жалғасады, онда тұрақ және шағын кафе орналасқан. Белекомб асуы кальдера жиегіндегі тік жарларда орналасқан және кальдераның солтүстік-шығыс бөлігіне көрініс ашады. Асудан кальдера төңірегіне баспалдақпен түсуге болады. Қауіпсіздік мақсатында, жанартау белсенділігінің алдындағы сейсмикалық оқиғалар мен жанартаудың атқылау кезінде бұл жол жабылады. Тастарға жазылған ақ сызықтар кальдера ішіндегі лава қалқанына апаратын бірнеше жаяу жолдарды көрсетеді. Grand Brûlé-нің төменгі бөліктерін N2 тас жолынан көруге болады. Жолды кесіп өткен лава ағындары туралы ақпараттық тақтайшалар орнатылған. 1998 жылға дейін жанартау атқылау кезінде еркін кіруге рұқсат берілді, алайда содан бері кіру шектеліп, қазіргі уақытта дерлік толығымен тыйым салынған.
A forestry road followed by a track connects the highway of the plains in Bourg Murat to the Pas de Bellecombe (Bellecombe Pass), where a parking lot and a snack bar are located. The Pas de Bellecombe is situated over the caldera rim cliffs and offers a view over the northeast part of the caldera. A stairway path descends from the pass to the caldera floor. This path is closed for safety reasons during seismic events that may precede eruptions and during eruptions. White paint marks over rocks delimit a number of footpaths ascending the lava shield inside the caldera. The lower parts of the Grand Brûlé can be visited from the N2 highway. Lava flows that have crossed the road are indicated by signs. Completely free access during eruptions was permitted until 1998; access has been limited since that date, being virtually banned at present.