Кіріспе
Екі бөлімді қысқа композиция. Музыкада, өнертабыс – әдетте клавиатуралық аспаптарға арналған екі бөлімді қарсы нұсқа композициясы. (Өнертабыс сияқты стильде, бірақ үш бөлімді қарсы нұсқа қолданатын композициялар симфония деп аталады. Кейбір қазіргі баспагерлер симфониялармен шатастырмау үшін оларды "үш бөлімді өнертабыстар" деп атайды.) Белгілі мысалдардың бірі – Иоганн Себастьян Бахтың «Өнертабыстар мен симфониялар» жинағының бірінші жартысын құрайтын он бес өнертабыс. Өнертабыстар көбінесе концерттерде орындалмайды, бірақ клавиатурамен шұғылданатын оқушыларға жаттығу ретінде, ал композициямен айналысатын студенттерге педагогикалық тапсырма ретінде пайдаланылады.
In music, an invention is a short composition (usually for a keyboard instrument) in two part counterpoint. (Compositions in the same style as an invention but using three part counterpoint are known as sinfonias. Some modern publishers call them "three part inventions" to avoid confusion with symphonies.) Well known examples are the fifteen inventions that make up the first half of Johann Sebastian Bach's Inventions and Sinfonias. Inventions are usually not performed in public, but serve as exercises for keyboard students, and as pedagogical exercises for composition students.
Нысан
Өнертабыстар фуга сияқты стильде болады, бірақ олар әлдеқайда қарапайым. Олардың құрамына қысқа баяндама, ұзақ дамыту және кейде қысқа қайталау кіреді. Басты ерекшелік – өнертабыстарда фугадағыдай тақырыпқа жауап болмайды. Екі және үш бөлімді өнертабыстар контрапункт стилінде жазылған.
Жарылу
Экспозицияда тоник тоналдықтағы бір дауыспен қысқа мотив енгізіледі. Бұл мотив тақырып деп те аталады. Содан кейін тақырып екінші дауыста тоник тоналдықта қайталанады, ал алғашқы дауыс қарсы тақырыпты орындайды немесе еркін контрпунктте ойнайды.
Даму
Даму туындының басым бөлігін құрайды. Мұнда композитор тақырыпты мелодиялық немесе гармониялық өзгерістер арқылы дамытады. Бұл көбінесе эпизодтар мен тақырыптың қайталануының кезектесуін қамтиды, бұл фуганың дамуына ұқсас. Минор және мажор тональностьдағы өнертабыстарда тақырып әдетте салыстырмалы мажор және доминантта қайта жаңғыртылады. Эпизодтар арқылы жаңа тональность аймақтарына жетеді, олар көбінесе бесінші шеңбер бойынша тізбектей қозғалады. Соңғы эпизод бастапқы тональностьда жартылай тоқтаумен аяқталады және тақырып қайта келгенде оны ерекше естірту үшін көбінесе күшейтіледі. Бахтың көптеген өнертабыстары осы жоспарды ұстанады, соның ішінде BWV 775 және BWV 782.
Қайталау
Егер өнертабыстың қандай да болжамды қайталануы болса, көбінесе ол өте қысқа болады – кейде тек екі немесе төрт такт. Композитор тақырыпты жоғарғы дауыста қайталайды, және шығарма аяқталады. Тақырыптың қайталануы түпнұсқа тақырыптан өте аз (немесе ешқандай) өзгеріске ұшырамайды. Төменгі партия әдетте қарсы әуенді орындайды, ал егер қарсы әуен болмаса, еркін ойнайды.
Тарих
Бұл өнертабыс негізінен Иоганн Себастьян Бахтың туындысы. Өнертабыстар Италиядағы контрапункттік импровизациялардан, әсіресе композитор Франческо Антонио Бонпортидің формасынан пайда болды. Бах бұл форманы формальды өнертабыс деп есептелетін түріне бейімдеп, өзгертті. Бах өзінің ұлы Вильгельм Фридман Бах үшін жаттығу ретінде 15 өнертабыс (BWV 772–786) жазды. Кейін Бах 15 үш бөлімді өнертабыстан тұратын жинақ жазды, олар симфониялар деп аталды (BWV 787–801).