Кіріспе

АҚШ президенті Ричард Никсонның президенттік кітапханасы мен мұражайы – АҚШ-тың 37-ші президенті Ричард Милхаус Никсонның (1969–1974) және оның әйелі Пэт Никсонның президенттік кітапханасы және жерленген орны. Калифорния штатының Йорба-Линда қаласында, президент Никсонның отбасына бұрын тиесілі болған жерде орналасқан бұл кітапхана Ұлттық мұрағаттар және құжаттар басқармасы (NARA) басқаратын 13 кітапхананың бірі. Кітапхана кампусы 18001 Йорба Линда бульварында орналасқан және Ричард Никсонның туған жерін қамтиды – ол 1913 жылы Никсонның дүниеге келген және балалық шағын өткізген Ұлттық тарихи ескерткіш. 1990 жылдың 19 шілдесінде ашылғаннан бастап 2007 жылдың 11 шілдесіне дейін кітапхана мен мұражайды жеке Ричард Никсон қоры басқарды және ол Ричард Никсон кітапханасы және туған жері деп белгілі болды. 2016 жылы нысан кең ауқымды жөндеуден өтті және қазір жаңартылған мультимедиалық музей экспонаттарына ие; кешенді NARA және Ричард Никсон қоры бірлесіп басқарады.

Арнайылымға дейінгі өмір

Никсонның Президенттік кітапханасы бастапқыда Никсонның альма-матері Дьюк университетінің жанында салынбақ болды, бірақ Дьюк университетінің профессорларының наразылығына байланысты жоспарлар орындалмады. Тарихи тұрғыдан алғанда, президенттік құжаттардың барлығы президенттің жеке мүлігі саналды. Кейбіреулері оларды өкіметтік мерзімі аяқталысымен алып кетсе, енді біреулері жойып жіберді. Франклин Д. Рузвельт 1939 жылы құжаттарды Ұлттық мұрағатқа, Франклин Д. Рузвельт Президенттік кітапханасы мен мұражайы ретінде сыйға тартқанда, оларды жұртшылыққа бірінші рет қолжетімді етті, бірақ бұл оның ерікті шешімі болды. Дегенмен, Уотергейт дағдарысы және Ричард Никсонның одан кейін қызметтен кетуі мәселені күрделендірді. 1974 жылдың қыркүйегінде Ричард Никсон Бас қызмет көрсетулер басқармасының басшысы Артур Ф. Сэмпсонмен келісімге келіп, өзінің президенттік кезеңіне қатысты көптеген материалдарды, соның ішінде Ақ үйdeгі әңгімелердің таспаларын тапсырды. Бірақ, егер Никсон бұйрық берсе, таспалар 1979 жылдың 1 қыркүйегінен кейін, немесе 1984 жылдың 1 қыркүйегіне дейін, немесе әйтпесе оның қайтыс болуына дейін жойылмақ болды. Никсонның таспалары жоғалуы мүмкін деген алаңдаушылық туғаннан кейін, Конгресс 1974 жылдың желтоқсанында Президенттік жазбалар мен материалдарды сақтау туралы заңды қабылдады, оған президент Джеральд Форд қол қойды. Бұл заң Никсонның президенттік кезеңіне қатысты материалдарға қатысты, NARA-ға материалдарды қабылдауға және оларды мүмкіндігінше жылдам өңдеуге нұсқау берді. Жеке материалдар Никсонға қайтарылуы керек еді. Президенттік жазбалар мен материалдарды сақтау туралы заңның нәтижесінде президент Никсонның Ақ үй құжаттары мен таспалары Ұлттық мұрағатта сақталды, сондықтан оларды Йорба-Линдадағы нысанға беру мүмкін болмады. Никсон кітапханасын салуға қаржы жеке көздерден түсті. Бұл мекемені салуға шамамен 25 миллион доллар жұмсалды. 1988 жылдың желтоқсанында президент Никсон мен Миссис Никсонның кіші қызы Джули Никсон Эйзенхауэр кірпіш қалау рәсімін салтанатты түрде бастады. Салтанатты ашылуда Никсон: «Біз бұрын ешқашан мұндай сәтке куә болған емеспіз – қайтадан үйге шақырылу» деді. Кітапхананың қайта ашылуына қатысты көптеген БАҚ жариялымдары мұражайдың мыңжылдық буынға жасаған үндеулеріне назар аударды; USA Today оны «видеоға бағытталған, заманауи тәжірибе» деп сипаттап, «қонақтар үнемі сенсорлық экрандар мен басқа да интерактивті дисплейлерді сынап көруге шақырылады» деді. Мұражай галереяларының деректерінің дұрыстығын Ұлттық мұрағат тағайындаған төрт тарихшы тексерді. Жоғары ұпай жинаған емтихан тапсырушылар кітапханада ерекшелік куәлігімен марапатталады.

Ұлттық мұрағатпен бірлескен жұмыс

2004 жылдың қаңтар айында АҚШ Конгресі федералдық басқарудағы Никсон президенттік кітапханасын құруды көздеген заң қабылдады. Нақты айтқанда, заң 1974 жылғы Президенттік жазбалар мен материалдарды сақтау туралы заңға түзетулер енгізді, ол Никсонның президенттік материалдары Мэриленд штатының Колледж-Парк қаласындағы Ұлттық мұрағат II ғимаратында қалуға тиіс екенін бекіткен. Бұл жаңа заң бойынша 30 000-нан астам президенттік сыйлықтар, сондай-ақ миллиондаған президенттік құжаттар Колледж-Парктен Йорба-Линдаға көшірілді. 2005 жылдың наурыз айында Никсон қоры Ұлттық мұрағатты Никсон кітапханасын бірлесіп басқаруға шақырды, ал АҚШ мұрағатшысы Аллен Вайнштейн Никсон кітапханасының федералдық қаржыландырылатын он екінші президенттік кітапханаға айналуына келісім берді, ол NARA және Никсон қорының бірлескен басқаруында болады. 2006 жылдың сәуірінде Вайнштейн Тимоти Нафталиді NARA кітапханасының директоры етіп тағайындады. 2007 жылдың 11 шілдесінде Ричард Никсон президенттік кітапханасы мен мұражайы ресми түрде федералдық президенттік кітапханалар жүйесіне қабылданды. Ұлттық мұрағат басқаруды қолға алғанға дейін, бірнеше БАҚ Никсонның 1974 жылғы отставкасын "әділдеуге" тырысқан "ақталған" көрмелер арқылы жасырып тастады деп айыптаған болатын. 2007 жылы Ұлттық мұрағат 17 жыл бойы орналасқан Уотергейт көрмесін алып тастады және үш жылдық үзілістен кейін жаңа көрменің 2010 жылдың шілдесінде ашылатынын хабарлады. Никсон қоры ұсынылған көрмеге, әсіресе оның жасалу жолына қарсылық білдірді, себебі Никсон қоры басқа президенттік қорлар сияқты кеңес алысқан жоқ. Қор 158 беттік мәлімдеме жасады, онда президенттік кітапханалар жөніндегі көмекші мұрағатшыға өз наразылығын білдірді, ал NARA комитет қарсылықты қарастыратынын мәлімдеді, бірақ оның қарастырылу мерзімін белгілемеді. Көрме 2011 жылдың 31 наурызында ашылды. 2011 жылдың қараша айында кітапхана директоры Тим Нафтали қызметінен кетті. Майкл Эллзи 2014 жылдың 12 желтоқсанында АҚШ мұрағатшысы Дэвид Ферриеро тағайындаған директор болып кірді. Эллзи 2015 жылдың 12 қаңтарында директорлық қызметін бастады. Эллзиден кейін 2023 жылдың сәуірінде АҚШ мұрағатшысының міндетін атқарушы Дебра Стайдель Уолл бұрынғы Калифорния штатының мұрағатшысы Тамара Мартинды тағайындады.

Кітапханалық жинақтар

1994 жылдың наурыз айында (Никсон қайтыс болғанға дейін бір ай бұрын) ашылған мұрағатта Никсон әкімшілігінің шамамен 46 миллион беттік Ақ үйдің ресми жазбалары сақталған. Никсон кітапханасы қазір президент Никсонның президенттік мерзіміндегі, сондай-ақ президенттікке дейінгі және кейінгі барлық құжаттарын қамтиды. 2012 жылдан бастап барлық өңделген Никсон президенттік материалдары Калифорния штатының Йорба-Линда қаласындағы Никсон кітапханасында зерттеу жұмыстары үшін қолжетімді.