Кіріспе
Букиднондағы муниципалитет, Филиппин.
Лантапан, ресми түрде Лантапан муниципалитеті (Букид және Хигаон: Бануа та Лантапан; ), Филиппиннің Букидно провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 65 974 адамды құрайды. Лантапан Минданаоның "көкөніс бағы" деп белгілі. Бұрын Малайбалай қаласының бариосы болған, бірақ 1968 жылдың 18 маусымында қабылданған №4787 Республикалық заңмен жеке муниципалитет ретінде құрылды.
География
Қала Букиднонның төрінде, Калатунган және Китанглад тауларының арасында орналасқан. Оның жергілікті атауы – "лантапан", ол "беті тегіс" деген мағынаны білдіреді. Лантапан солтүстігінде Сумилао және Импасугонг муниципалитеттерімен, шығысында Малайбалай қаласымен, оңтүстігінде Валенсия қаласымен және батысында Талакагпен шектеседі. Ол теңіз деңгейінен орташа және Китанглад тау жотасының ең жоғары биіктігінде жатыр. Қаланың жалпы ауданы 318,2 км², оның көп бөлігі ауыл шаруашылығы және орман жерлері. Оның ішінде 6 өзен арнасы, 40 саға және бұлақ бар, олар ландшафттың әртүрлі нүктелерінен өтеді. Лантапан Букиднонның екі қаласы – Малайбалай және Валенсия арасында стратегиялық жағдайда орналасқан. Оған Аглаян бекеті арқылы жетуге болады, ол төрт қаланың – Илиган, Бутуан, Давао және Кагаян-де-Оро қалаларының тоғысқан аймағы болуы мүмкін.
Барангай
Лантапан саяси тұрғыдан 14 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан тұрады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.
Флора мен фауна
Лантапанның табиғаты бұзылмаған ормандары әртүрлі флора мен фаунаға мекен. Онда орхидеялар, жидектер, иттің күшесі, лишайлар және көптеген басқа да жабайы гүлдер өседі. Тығыз орманның ішінде сан алуан сүтқоректілер де гүлденеді, олардың ішінде қоян, маймыл, жарық, ұшатын лемурлар, бұғы, тарсилер және жабайы шошқалар бар. Филиппин бүркіті (Pithecophaga jefferyi) және жылан бүркіті, көбелекті бүркіт сияқты басқа да құс түрлері Китанглад тауларында қоныстанады.
Климат
Лантапанның климаты Филиппин стандарттары бойынша салыстырмалы түрде салқын және ылғалды, желдер солтүстік бағытта соғады. Түскі уақытта температура солтүстіктегі жақын жағалау аймақтарына қарағанда 5-7 °C-қа төмендейді. Қарашадан сәуірге дейін салыстырмалы түрде құрғақ болады, ал мамыр айында қазан айына дейін созылатын жаңбырлар басталады. Солтүстіктегі көршілес қалалардың таулары оны дауылдық желдерден қорғайды.
Демография
2020 жылғы санақта Лантапан халқының саны 65 974 адамды құрады. Алғашқыда Лантапанды Талаандиг тайпасының өкілдері мекендеген. Содан кейін, испан отарлау кезеңінде де, Висая аралдары мен Солтүстік Лузоннан көшіп келгендер бұл аймаққа қоныстана бастады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көші-қон күшейді. Осы қоныс аударушылар ағыны Лантапанның этникалық құрамының алуан түрлі болуына әкелді. Висаян тілі басым, одан кейін Бинукид тілі келеді. 2010 жылғы санақ бойынша Лантапан халқы 55 934 адамға жетті, Poblacion – ең көп халқы бар бараңгай. 1980 мен 1990 жылдар арасындағы халық өсімі 4,18% құрап, ұлттық деңгейдегі 2,3% көрсеткіштен жоғары болды. Талаандиг тайпасының (Букиднонның 7 иелікті халықтарының бірі) атамекеніне Сонгко бараңгайы кіреді, онда иелікті мәдениет пен дәстүрлі құқықты сақтауға бағытталған жұмыстар жүргізілуде. Жастарға Талаандигтің дәстүрлі өмір салтын, оның тарихын, рәсімдерін, музыкасын, өнерін, кестелеуін, билеуін және әдебиетін үйрету үшін дәстүрді сақтайтын мектеп салынды. Сонымен қатар, топырақ суреттері салу (топырақты орта ретінде пайдалану), дәстүрлі музыкамен ән салу және билеу, музыкалық аспаптар мен иелікті аксессуарлар жасау сияқты шаралар да ұйымдастырылды.
Originally, the Talaandig were the main inhabitants of Lantapan. Then, migrants from the Visayas and northern Luzon started to settle in the area, even during the Spanish colonial period. More inflow took place after the Second World War. This stream of settlers eventually led to the varied mix of ethnic groups in Lantapan. Visayan is the predominant language, followed by Binukid. 2010 Census showed Lantapan's population have reached 55,934 with the Poblacion as the most populated barangay. Its population growth rate between 1980 and 1990 of 4.18% was well above the national rate of 2.3 percent. The Talaandig (one of the 7 Indigenous peoples of Bukidnon) ancestral territory includes Barangay Songco, where there are attempts to preserve Indigenous ways and customary law. A school for living tradition was built to teach the young the traditional Talaandig way of life, including its history, rituals, music, arts, embroidery, dance, and literature. Other activities involved earth paintings (painting utilizing soil as a medium), singing and dancing to traditional music, and making musical instruments and Indigenous accessories among others.
Туризм
Китанглад тау жотасы Китанглад тау жотасы Букиднонның жергілікті халықтарының мәдени тарихында маңызды орынға ие, оның ішінде Дуланг-дуланг тауы қасиетті саналады. Бұл ата-бабалардың иелігі болғандықтан, кіру үшін рұқсат алу қажет, және ол Лантапанның Талаандиг тайпасының басшыларынан алынуы тиіс. Рұқсат беру Түпкі халықтардың құқықтары туралы заңда белгіленген еркін, алдын ала және хабардар келісім (FPIC) талаптарына сәйкес жүргізіледі. Дуланг-дуланг тауының шыңына дейінгі ұзақ сапар тым тығыз, бұрын ешкім баспаған ормандардан өтеді, онда ескі ағаштар мүк пен лишаймен жабылып жатыр. Ең биік нүктеден бүкіл Китанглад тау жотасының керемет көрінісі ашылады, ал аспан ашық болған күндері алыстағы Апо тауын да көруге болады. Лантапанның Сонгко ауылындағы Бологан жері Китанглад тауының (теңіз деңгейінен биіктігі ____ метр) және Дуланг-дуланг тауының (теңіз деңгейінен биіктігі ____ метр) шыңдарына жетудің ең қысқа жолы болып табылады. Дуланг-дуланг тауы елдегі екінші биік тау, одан кейін Апо тауы келеді (теңіз деңгейінен биіктігі ____ метр).
Cinchona Forest Reserve The Cinchona Forest Reserve was established through a presidential proclamation in 1936, and now forms part of the protected area of the Mount Kitanglad Range Natural Park. It is home to the Cinchona Plantation, established at Barangay Kaatuan in 1929, and said to be the only of its kind left in Asia and the Pacific where the medicinal plant Cinchona (Cinchona ledgeriana) is grown. Cinchona, is a medium sized tropical tree that can grow up with a diameter, is a source of quinine that is used for malaria treatment. The farm covers an area of where 7 Cinchona tree species are found and is planted mostly with Albizza falcataria (= Falcataria moluccana) and other medicinal trees. Located above sea level, the area is considered as the coldest place in Bukidnon with temperatures ranging from
Binahon Agro forestry Farm The Binahon Agro forestry Farm, located at Sitio Bol ogan, Barangay Songco, on the slopes of Mt. Kitanglad, is a learning institution for farmers, agriculturists, and rural development workers. Situated some above sea level, it cultivates various forest species such as Caribbean pine trees, lawaan, falcata, abaca, and eucalyptus. Fruit trees are also planted in the area with vegetables sown in between. Farm animals such as carabaos, horse, goats, sheep, hogs and other livestock animals are grown in the farm together with honeybees and tilapia. The farm also offers facilities for lodging to visiting tourists, researchers, scientists and mountaineers. Barangay Kaatuan is also home to 8 conjoint water falls: 7 water falls pouring its contents onto another water falls. This conjoint waterfall is supplied by the Kulasihan River, and situated five kilometers from the barangay proper of Kaatuan called Block 2.
Синхона орман қорығы Синхона орман қорығы 1936 жылы президент жарлығымен құрылған және қазірде Китанглад тау жотасының табиғи паркінің қорғалатын аймағының бір бөлігі болып табылады. Онда 1929 жылы Каатуан ауылында құрылған Синхона плантациясы орналасқан. Бұл Азия мен Тынық мұхиты аймағында дәрілік өсімдік – Синхонаның (Cinchona ledgeriana) өсірілетін жалғыз плантациясы болып саналады. Синхона – диаметрі ____ дейін жететін орташа мөлшердегі тропикалық ағаш, ол қызбаға қарсы қолданылатын хининнің көзі болып табылады. Ферманың ауданы ____ құрайды, онда 7 Синхона ағаш түрі кездеседі және көбінесе Albizza falcataria (= Falcataria moluccana) және басқа да дәрілік ағаштар отырғызылған. Теңіз деңгейінен ____ биіктікте орналасқан бұл аймақ Букиднондағы ең суық жер саналады, температурасы ____ градусқа жетеді.
Cinchona Forest Reserve The Cinchona Forest Reserve was established through a presidential proclamation in 1936, and now forms part of the protected area of the Mount Kitanglad Range Natural Park. It is home to the Cinchona Plantation, established at Barangay Kaatuan in 1929, and said to be the only of its kind left in Asia and the Pacific where the medicinal plant Cinchona (Cinchona ledgeriana) is grown. Cinchona, is a medium sized tropical tree that can grow up with a diameter, is a source of quinine that is used for malaria treatment. The farm covers an area of where 7 Cinchona tree species are found and is planted mostly with Albizza falcataria (= Falcataria moluccana) and other medicinal trees. Located above sea level, the area is considered as the coldest place in Bukidnon with temperatures ranging from
Binahon Agro forestry Farm The Binahon Agro forestry Farm, located at Sitio Bol ogan, Barangay Songco, on the slopes of Mt. Kitanglad, is a learning institution for farmers, agriculturists, and rural development workers. Situated some above sea level, it cultivates various forest species such as Caribbean pine trees, lawaan, falcata, abaca, and eucalyptus. Fruit trees are also planted in the area with vegetables sown in between. Farm animals such as carabaos, horse, goats, sheep, hogs and other livestock animals are grown in the farm together with honeybees and tilapia. The farm also offers facilities for lodging to visiting tourists, researchers, scientists and mountaineers. Barangay Kaatuan is also home to 8 conjoint water falls: 7 water falls pouring its contents onto another water falls. This conjoint waterfall is supplied by the Kulasihan River, and situated five kilometers from the barangay proper of Kaatuan called Block 2.
Бинахон агроорман шаруашылығы фермасы Бинахон агроорман шаруашылығы фермасы, Лантапанның Сонгко ауылындағы Бологан жерінде, Китанглад тауының беткейінде орналасқан және фермерлер, ауыл шаруашылығы мамандары мен ауылдық даму жұмыскерлері үшін білім беру орталығы болып табылады. Теңіз деңгейінен ____ биіктікте орналасқан фермада Карибтік қарағай, лаваан, фальката, абака және эвкалипт сияқты орманның әртүрлі түрлері өсіріледі. Аймақта жеміс ағаштары да отырғызылған, ал олардың арасына көкөністер себіледі. Фермада қарабау, жылқы, ешкі, қой, шошқа және басқа да мал өсіріледі, сондай-ақ бал аралары мен тилапия да бар. Фермада келуші туристер, зерттеушілер, ғалымдар мен альпинистерге тұруға жағдай жасалған. Каатуан ауылында 8 біріккен сарқырама бар: 7 сарқырама суын бір-біріне құяды. Бұл біріккен сарқырама Куласихан өзенімен сумен жабдықталады және Каатуан ауылының орталық бөлігінен бес шақырым қашықтықтағы 2-блокта орналасқан.
Cinchona Forest Reserve The Cinchona Forest Reserve was established through a presidential proclamation in 1936, and now forms part of the protected area of the Mount Kitanglad Range Natural Park. It is home to the Cinchona Plantation, established at Barangay Kaatuan in 1929, and said to be the only of its kind left in Asia and the Pacific where the medicinal plant Cinchona (Cinchona ledgeriana) is grown. Cinchona, is a medium sized tropical tree that can grow up with a diameter, is a source of quinine that is used for malaria treatment. The farm covers an area of where 7 Cinchona tree species are found and is planted mostly with Albizza falcataria (= Falcataria moluccana) and other medicinal trees. Located above sea level, the area is considered as the coldest place in Bukidnon with temperatures ranging from
Binahon Agro forestry Farm The Binahon Agro forestry Farm, located at Sitio Bol ogan, Barangay Songco, on the slopes of Mt. Kitanglad, is a learning institution for farmers, agriculturists, and rural development workers. Situated some above sea level, it cultivates various forest species such as Caribbean pine trees, lawaan, falcata, abaca, and eucalyptus. Fruit trees are also planted in the area with vegetables sown in between. Farm animals such as carabaos, horse, goats, sheep, hogs and other livestock animals are grown in the farm together with honeybees and tilapia. The farm also offers facilities for lodging to visiting tourists, researchers, scientists and mountaineers. Barangay Kaatuan is also home to 8 conjoint water falls: 7 water falls pouring its contents onto another water falls. This conjoint waterfall is supplied by the Kulasihan River, and situated five kilometers from the barangay proper of Kaatuan called Block 2.
Денсаулық сақтау қызметі
Ауылдық денсаулық сақтау бөлімшесі (АДБ) бір орталық денсаулық сақтау бөлімшесі мен 14 ауылдық денсаулық пунктін ұстап тұрады. АДБ медициналық, стоматологиялық, отбасылық жоспарлау және зертханалық қызметтер ұсынады. Бұл бөлімше нашар тамақтанған балаларға арнайы күтім мен оңалту көмегін көрсетеді. Побласионда жеңіл жағдайлар бойынша шұғыл көмек көрсететін бір жеке клиника және екі тіркелген шағын дәріхана бар.
Су
Ішуге жарамды су 3958 үйге жеке орналымдар арқылы таратылады. Лантапан үшін жақсартылған және қазіргі заманғы су жүйесін құру мүмкіндігін зерттеу жұмысы жүргізілуде, ол сағатына шамамен 45 018,168 текше метр су ағыны үшін Куласихан және Сонгко су көздерін пайдалануды қарастырады.
Қауіпсіздік
Лантапан көбінесе бейбіт. Аймақтағы қауіпсіздікті жергілікті полиция күші тиімді сақтайды. "Бантай Баян" және барангайлардағы Азаматтық еріктілер ұйымы (CVO) сияқты жаттығудан өткен азаматтық күштер де қылмысқа қарсы күреске көмектеседі.
Білім
Қазіргі уақытта Лантапан қаласында барлығы 24 бастауыш, негізгі және орта мектеп бар. Бұл мектептер шамамен 7000 балаға қызмет етеді. Әлеуметтік қамқорлық және даму министрлігіне қарасты күндізгі орталықтар елді мекендердегі мектепке дейінгі жастағы балаларға дайындық білімі береді.