Кіріспе

Теннесси штатындағы саяси қорғау ұйымы, АҚШ. «Теннессидегі әділ салық салу үшін» (TFT) – Теннессидегі саяси қорғау тобы, салық реформасын, әсіресе штат деңгейінде қолдайды. Әдетте төмен және орташа табысты отбасылардан құралған халықтық қозғалыс ретінде, «Теннессидегі әділ салық салу үшін» штаттың мемлекеттік қызметкерлері мен мектеп мұғалімдерінің ұйымдарымен, діни ұйымдармен және жақсы басқару ұйымдарымен бірлесіп, прогрессивті, кең негізделген штаттық табыс салығын енгізуді қолдайды. Бұл, сондай-ақ азық-түлік салығын жою және сату салығын төмендетуді қамтитын кең ауқымды салықты жаңарту пакетінің бір бөлігі болып табылады. Бұл топ Теннессинің объективті өлшемдердің көбісі бойынша АҚШ-тың 50 штатының ішінде жан басына шаққандағы ең төменгі салық деңгейіне ие екенін, бірақ салық жүктемесінің кедей адамдарға пропорционалдық емес тиесілігін атап көрсетеді. Бұл Теннессидегі штаттық салық кірістерінің көп бөлігі азық-түлік, киім-кешек, жиһаз, автокөлік бөліктері және басқа да қажетті заттарға салық салынатын сату салығынан түсетініне байланысты. Жеке мектеп оқу ақысы, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, адвокаттық қызметтерге төлемдер немесе акциялар мен облигациялар (тек Холл табыс салығы бойынша 6 пайыздық мөлшермен салық салынатын пайыздық табыстар мен дивидендтерді қоспағанда) салықтан босатылған. Теннессиде адамдардың жеуіне арналған тағамға 5,5% салық салынады (бұл көрсеткіш 2008 жылдың қаңтарында 6%-дан 5,5%-қа төмендетілді), ал өзге де тауарларға 7% салық салынады. Жергілікті билік органдарына осы көрсеткіштерге қосымша 2,75%-ға дейін салық салуға рұқсат берілген, нәтижесінде көптеген аймақтарда, ірі қалалық аймақтарды қоса алғанда, азық-түлікке 8,25%, ал басқа заттарға 9,75% салық салынады.

Аргумент

TFT ұсынған аргумент екі бөліктен тұрады. Біріншісі – Теннесси штатының мемлекеттік қызметтері жалпы алғанда жеткіліксіз, бұл көбінесе салық базасының шамалы болуымен және бір кіріс көзіне күшті тәуелділікпен байланысты. Интернет-сатудың өсуіне байланысты қызметтер экономикасына ауысу салдарынан, сату салығы көп жылдар бойы төмендеді. Екіншісі – табысына пропорционалсыз салық төлейтін кедейлердің үлесі жоғары, себебі көптеген кедей адамдар табысының барлық сомасын тұтынады және осылайша олардың табысының бәріне салық салынады, ал бай адамдар табысының бір бөлігін немесе көп бөлігін инвестициялайды немесе жеке мектеп оқу ақысы және есептік қызметтер сияқты салық салынатын емес заттарға жұмсайды, сондықтан штат оларға салық салмайды. Осылайша, Теннессидегі қазіргі жүйе бойынша кедейлерге пропорционалсыз салық салынады. Сонымен қатар, Теннесси штатының географиялық орны мен ірі халық орталықтарының орналасуына байланысты, штат халқының жартысы кем дегенде бір басқа штаттан 20 мильдің ішінде, ал барлық халқы кем дегенде бір басқа штаттан 65 мильден аспайтын жерде тұрады. Айналасындағы штаттардың барлығында Теннессиге қарағанда жалпы сату салығының мөлшері төмен, яғни көптеген Теннесси тұрғындары, әсіресе ірі сатып алуларын айналасындағы штаттарда жасайды, нәтижесінде Теннесси мұндай мәмілелерден ешқандай кіріс алмайды, бұл Теннесси тұрғындарын айналасындағы штаттардың ірі салық төлеушілеріне айналдырады. TFT сондай-ақ, көптеген бай Теннесси тұрғындары мемлекеттік табыс салығын федералды табыс салығын есептеу үшін шегеруге болатындығынан пайда көре алатынын, ал сату салығы (2003 жылға дейін) шегілмейтінін айтты. Конгресс бұл ережені 2004 жылдың қазан айында өзгертті. Дегенмен, сату салығының ең көп әсер ететін адамдар ең аз мөлшерде салық шегіруге бейім болғандықтан, бұл өзгеріс көп әсер етпейді.

Қарсы дәлел

Теннесси салық төңкерісі сияқты топтар қарсы пікір келтіреді, яғни федералды үкіметті қоса, барлық деңгейдегі үкімет жүктеген салықтың жалпы мөлшері, кедей Теннесси тұрғындарының, жалпы алғанда, кедей американдықтар сияқты, табысының аз бөлігі салыққа төленеді. Олар сондай-ақ, азық-түлік купондарымен азық-түлік сатып алатын адамдардың кем дегенде бір бөлігі салықтан автоматты түрде босатылатынын қосады. Бұдан өзге, нағыз "әділеттілік" – ақша айналымына негізделген көлеңкелі экономикада жұмыс істейтін адамдарға тікелей әсер ететін сату салығында көрінеді деп санайды. Осылайша, ол құжаттары жоқ адамдар, есірткі сатушылар, адам сатушылар және жыныс қызметкерлері төлейтін жалғыз салық болып табылады. Әрине, адамдар қолма-қол ақшамен жасырын түрде сатып алып, сату салығын төлеуден жалтарса да болады. Олар Теннесси штаты дивидендтер мен кейбір пайыздық табысқа 6% мөлшерінде бірыңғай табыс салығы, яғни Hall табыс салығын салады екенін атап көрсетеді. Бұл табыс салығын негізінен Теннессидің әулетті тұрғындары төлейді, себебі осындай табыстың алғашқы 1250 доллары және банк шотынан алынатын барлық пайыздық табыс салықтан босатылған. Hall салығы 2021 жылдың 1 қаңтарында күшін жойды.

Мақсаттар

ТФТ Теннесси штатының барлық тұрғындарының үштен екісі мен төрттен бірінің арасында табыс салығына негізделген салық салу жүйесіне ауысу арқылы салық төлеу сомасын азайтуға болатынын көрсету арқылы мемлекеттік табыс салығына қатысты жалпы қарсылықты жеңуді мақсат тұтады. Ағымдағы материалдарда азық-түлік салығын толығымен жоюға, жалпы сату салығының мөлшерлемесін 5,75%-ға дейін төмендетуге және шамалы табыс салығын енгізу арқылы штаттың кірісін арттыруға болатыны айтылады. Оппозиция өкілдері сату салығының мөлшерлемесі төмендетілгеннен кейін қайтадан көтерілмейтініне кепілдік жоқ екенін мәлімдейді. Теннесси штатының салық жүйесін жаңғырту жөніндегі ұзақ мерзімді жұмысымен қатар, ТФТ өзінің миссиясына сәйкес келетін басқа да бастамалармен айналысты. Соңғы кезде ТФТ корпоративтік салықтың заңдық тірелтерін жабу үшін бизнес акцизі бойынша біріктірілген есеп беруді енгізу жұмыстарын жүргізді. Теннессидегі бизнес акцизі – таза табыстың 6,5%-ы мөлшерінде бизнес кірісінен алынатын салық. Қазіргі уақытта Теннесси жеке есеп беруді қолданады, яғни әр компания, тіпті ол үлкен бас компанияның еншілес компаниясы болса да, жеке салық декларациясын ұсынады. Бұл Теннессиді Delaware Holding Companies және Captive REITs сияқты салықтан қашу схемаларына осал етеді. Біріктірілген есеп беру ережелері бойынша, қазіргі уақытта 22 штат қолданып отырғандай, бас компания және оның барлық еншілес компаниялары бірыңғай салық декларациясын ұсынады, бұл еншілес компаниялар арасындағы пайданы ауыстыруды бесс мағынасыз етеді және бірден көптеген салықтық тірелтерін жабады.