Кіріспе

Кәсіби баскетбол лигасы (1967–1976)

Америка баскетбол қауымдастығы (АБА) – 1967 жылдан 1976 жылға дейін ерлер арасындағы кәсіби баскетбол лигасы болды. 1976 жылы АБА Ұлттық баскетбол қауымдастығымен (NBA) бірікті, нәтижесінде төрт АБА командасы NBA-ға қосылып, 1979 жылы NBA-да 3 ұпайлық лақтыру енгізілді.

Лига тарихы

ABA 1960 жылдан 1970 жылдардың ортасына дейін құрылды, сол кезде көптеген жаңа лигалар АҚШ-тағы беделді кәсіби спорт лигаларына түрлі деңгейде қарсы тұрды. Баскетболға ерекше сын-тестілер келді; оның бас лигасы, Ұлттық баскетбол қауымдастығы (НБА), Үлкен Төрттік лиганың ең жасы болды, сол кезде 21 маусым ғана ойнаған және әлі де бәсекелес лигалардан қорғанып жатты (Американ баскетбол лигасы (ABL) жабылып, бес жылтан аспаған). Индиана Пейсерс командасының иелерінің біріне сәйкес, мақсат – ескі лигамен бірігуді күштеу болды. Әлеуетті инвесторларға АБА командасын сол кездегі НБА командасын алу бағасының жартысына алуға болатыны айтылды. Бірігу кезінде АБА өкілдері олардың инвестициясы екі еседен асып кететінін мәлімдеді. АБА өзінің ескі қарсыласынан ашық, көрікке сүйенетін шабуыл стилімен, сондай-ақ ережелердегі айырмашылықтармен ерекшеленді: 30 секундтық уақыт санауы (НБА-ның 24 секундтық санауына қарсы, бірақ АБА 1975-76 маусымда 24 секундтық уақыт санауына көшті) және бұрынғы ABL-де пайда болған үш ұпайлы лақтыру доғасын қолдану. Сонымен қатар, АБА НБА-ның дәстүрлі қызғылт түсті доп орнына қызыл, ақ және көк допты пайдаланды. АБА-ның бірнеше «аймақтық» франшизалары болды, мысалы Вирджиния Сквайрс және Каролина Кугарс, олар бірнеше қалада «үй» ойындарын өткізді. 1973-74 маусымында АБА дисквалификациясыз фол ережесін де қабылдады: алты бұзушылықтан кейін фол жасаудың орнына, ойыншы жетінші немесе одан кейінгі фол үшін айыпталып, қарсылас команда допты сақтап қалады және ренжіген команда кез келген еркін лақтыруға тырысады. АБА сондай-ақ НБА-ның төрт үздік төрешісін – Эрл Стромды, Джон Ванакты, Норм Драккерді және Джо Гушуені ақша мен артықшылықтар ұсынып, лигаларға «секіруге» итерді. Эрл Стромның «Calling the Shots» атты естеліктерінде Стром қарсылас лиганың ақшасы бар тартымды ұсынысын сезінеді, сондай-ақ келесі жылы АБА-да төрешілік жасағанда, жеткіліксіз ареналарда, өте аз көрермендердің алдында өнер көрсететін танымал емес ойыншылардың депрессиясын сезінеді. Дегенмен, АБА-ның пайда болуы төрешілердің жалақысын арттырды, сондай-ақ ойыншылардың жалақысын да арттырды. Алайда, Nets, Colonels, Pacers, Spurs, Nuggets және Stars сияқты АБА командалары, әсіресе соңғы маусымдарда, сол кездегі НБА командаларының көпшілігіне қарағанда орташа есеппен жоғары қатысуды тіркеді (Lakers, Knicks, Celtics, SuperSonics және Bucks ерекшелік). АБА-ның еркін стилі ақырында жанкүйерлерге ұнады, бірақ ұлттық теледидар келісімшартының болмауы және ұзаққа созылған қаржылық шығындар АБА-ның тәуелсіз лига ретінде құлауына себеп болды. 1976 жылы, өмір сүруінің соңғы жылында, АБА Денвердегі барлық жұлдыздар ойынында қазір танымал слэм-данк байқауын бастады. Лига 1976 жылғы маусымнан тыс уақытта НБА-мен бірігуге мәжбүр болды. Төрт АБА командасы ескі лигаға қосылды: Нью-Йорк Нетс, Денвер Наггетс, Индиана Пейсерс және Сан-Антонио Спёрс. Бірігу туралы келісімнің бір бөлігі ретінде төрт командаға 1976 жылғы НБА драфтына қатысуға рұқсат етілмеді. Бірлесу Нетс үшін әсіресе қиын болды; Нью-Йорк Никс өз аренасында, Мэдисон Сквер Гарденде берік орнаған және Нетс-ке сол жерде кездесулерге рұқсат бермеді. Никстерден көрермендерді аулақ ұстағаны үшін Нетс Никс ұйымына 4,3 миллион доллар төлеуге мәжбүр болды. Нетс лиганың супержұлдызы Джулиус Эрвингті ұсынды, бірақ Никс одан бас тартты. Нетс Нью-Джерси штатының Пискатавей қаласында аренаға отыруға мәжбүр болды және шығындарды жабу үшін Эрвингтің келісімшартын Филадельфия 76ers-ке сатуға мәжбүр болды. Екі басқа клуб, Кентукки Конельс және Сент-Луис рухтары бірігуден кейін таратылды, әрқайсысы сатып алуды алды: Конельстер бір рет сатып алды, бұл иесі Джон Й. Браун-младший НБА-ның Баффало Брейвс командасын сатып алуға пайдаланды, ал Спиритс иелері АБА командаларының теледидар табысының бір бөлігін мәңгілікке келісті. Бұл келісім теледидар табысының көп өсуіне байланысты шамамен төрт онжылдықта Спиритс тобының меншіктік тобына 300 миллион доллардан астам табыс әкелді. 2014 жылы НБА және Спиритс иелері болашақтағы төлемдерді бір реттік төлем үшін 500 миллион долларға ауыстыруға келісті, бұл келісімнің жалпы құнын 800 миллион доллардан асырды. Жетінші қалған команда, Вирджиния Сквайрс, қосылудан аз уақыт бұрын жұмысын тоқтатқандықтан, ештеңе алмады. Colonels, Spirits және Squires командаларының ойыншылары НБА командаларына тарату драфты арқылы ұсынылды; НБА сіңірген төрт командаға осы драфттан ойыншыларды таңдауға рұқсат берілді. АБА-ның кәсіби баскетболға ең маңызды ұзақ мерзімді үлесінің бірі – солтүстік-шығыс, орталық және батыс жағалауындағы қалаларға назар аударған НБА-дан өзгеше, Оңтүстік-Шығыстағы колледж баскетболдың орталықтарына (соның ішінде Солтүстік Каролина, Вирджиния және Кентукки) назар аудару болды. НБА Вашингтон, округ Колумбияның оңтүстігінде команда орналастыруға қызығушылық танытпады, 1968 жылы Сент-Луис қаласынан Атлантаға көшкен НБА-ның Хоукс франшизасынан басқа.

Спенсер Хейвудтың қиындық ережесі

ABA-ның қазіргі заманғы NBA-ға қосқан маңызды үлестерінің бірі – Спенсер Хейвудтың қиындық ережесін енгізуі болды, ол кейіннен қазіргі NBA-ның дараптық жүйесінің негізін қалады. Бұл жүйе ойыншыларға жоғары мектепті бітіргеннен кейін бір жыл өткен соң NBA-ға қатысуға мүмкіндік береді. Қиындық ережесінің туындауы, NBA-ның ойыншыларға төрт жылдық колледж бітіргенге дейін лигаға қосылуына тыйым салғаннан кейін болды. 1969 жылы Спенсер Хейвуд Детройт университетінде оқитын екінші курс студенті ретінде оқуын тастап, «Денвер Рокетс» командасымен келісім жасады. ABA, егер қаржылық қиындықтар немесе отбасылық қажеттіліктер сияқты мәжбүрлі жағдайлар туындаса, ойыншылар кәсіби лигаларға ертерек өтуге құқылы деп санайтын. Хейвуд, Джордж МакГиннис және Джулиус Эрвинг сияқты басқа ойыншылардың колледжті бітірмей ABA-ға қатысуына жол ашты. Бүгінде NBA-дағы «бір жылдық» ережесінің бастауы ABA-ның ойыншыларға колледжді ерте тастап, бітірмей-ақ кәсіби карьераны бастауға рұқсат беруіне байланысты.

Слэм-данк байқауы

ABA 1976 жылы ABA All-Star ойынының соңғы кезеңінде қазір танымал болған NBA-ның слэм-данк сайысын алғаш рет өткізді. Ойын Денверде өтті, ал ABA командаларының иелері бұл шараның 15,021 көрерменге қызықты болатынына көз жеткізді. ABA иелері өз лигасының өміршеңдігі мен табысын қамтамасыз етуді мақсат етті. +Американдық баскетбол қауымдастығы командаларына шолу Франшиза қалалары/атаулары Жылдары Тағдыры Анахайм Амигос, Лос-Анджелес Старс, Юта Старс Анахайм Амигос 1967–1968 Жайылды, 1975. NBA 1979 жылы «Нью-Орлеанс Джазз» командасын Юта штатына көшіріп, «Юта Джаз» деп атады. Лос-Анджелес Старс 1968–1970 Юта Старс 1970–1976 Даллас Чапарральс, Техас Чапарральс, Сан-Антонио Спёрс Даллас Чапарральс 1967–1970 1976 жылы NBA-ға қосылды, «Сан-Антонио Спёрс» атауымен. 1980 жылы NBA Далласта «Маверикс» франшизасын құрды. Техас Чапарральс 1970–1971 Даллас Чапарральс 1971–1973 Сан-Антонио Спёрс 1973–1976 Хьюстон Маверикс, Каролина Кугарс, Сент-Луис Спиритс Хьюстон Маверикс 1967–1969 Жайылды, 1976 (NBA сатып алды). NBA 1971 жылы «Сан-Диего Рокетс» командасын Хьюстонға көшіріп, «Хьюстон Рокетс» деп атады. 1988 жылы NBA Шарлоттада «Хорнетс» франшизасын құрды. Каролина Кугарс 1969–1974 Сент-Луис Спиритс 1974–1976 Индиана Пэйсерс Индиана Пэйсерс 1967–1976 1976 жылы NBA-ға қосылды, «Индиана Пэйсерс» атауымен. Канзас-Сити/Денвер Ларкс/Рокетс/Наггетс Канзас-Сити (атаусыз) 1967 1976 жылы NBA-ға қосылды, «Денвер Наггетс» атауымен. Денвер Ларкс 1967 Денвер Рокетс 1967–1974 Денвер Наггетс 1974–1976 Кентукки Колонелс Кентукки Колонелс 1967–1976 Жайылды, 1976 (NBA сатып алды). Миннесота Мускис, Майами Флоридианс Миннесота Мускис 1967–1968 Жайылды, 1972. NBA 1988 жылы Майамиде «Хит» франшизасын құрды. NBA 1989 жылы Миннесотада «Тимбервулвз» франшизасын құрды. Майами Флоридианс 1968–1970 Флоридианс 1970–1972 Нью-Орлеанс/Луизиана Буканерс, Мемфис Прос/Тамс/Саундс, Балтимор Хастлерс/Клаус Нью-Орлеанс Буканерс 1967–1970 Жайылды, 1975. NBA 2002 жылы Шарлотта «Хорнетс» командасын Нью-Орлеансқа көшіріп, «Нью-Орлеанс Хорнетс» (қазір «Нью-Орлеанс Пеликанс») деп атады. NBA 2001 жылы Ванкувер «Гризлис» командасын Мемфиске көшіріп, «Мемфис Гризлис» деп атады. Луизиана Буканерс 1970 Мемфис Прос 1970–1972 Мемфис Тамс 1972–1974 Мемфис Саундс 1974–1975 Балтимор Хастлерс 1975 Балтимор Клаус 1975 Нью-Йорк/Нью-Джерси Американс, Нью-Йорк Нетс Нью-Йорк Американс 1967 1976 жылы NBA-ға қосылды, Нью-Джерсиге көшкен кезде атауы өзгертілді (1977), қазір «Бруклин Нетс» (2012). Нью-Джерси Американс 1967–1968 Нью-Йорк Нетс 1968–1976 Оукленд Американс/Оукс, Вашингтон Капиталз, Вирджиния Сквайрс Оукленд Американс 1967 Жайылды, 1976 (бірігуге дейін). NBA 1971 жылы «Сан-Франциско Уорриорз» командасын Оуклендке көшіріп, «Голден Стейт Уорриорз» деп атады. NBA 1973 жылы «Балтимор Буллетс» командасын Вашингтонға көшіріп, «Капитал Буллетс» (қазір «Вашингтон Визардс») деп атады. Оукленд Оукс 1967–1969 Вашингтон Капиталз 1969–1970 Вирджиния Сквайрс 1970–1976 Питтсбург Пайперс/Пионерс/Кондорс, Миннесота Пайперс Питтсбург Пайперс 1967–1968 Жайылды, 1972. NBA 1989 жылы Миннесотада франшиза құрды («Тимбервулвз»). Миннесота Пайперс 1968–1969 Питтсбург Пайперс 1969–1970 Питтсбург Пионерс 1970 Питтсбург Кондорс 1970–1972 Сан-Диего Конквистадорс/Сейлс Сан-Диего Конквистадорс 1972–1975 Жайылды, 1975. NBA 1967 жылдан 1971 жылға дейін Сан-Диегода «Сан-Диего Рокетс» (қазір «Хьюстон Рокетс»), ал 1978 жылдан 1984 жылға дейін «Сан-Диего Клиперс» (қазір «Лос-Анджелес Клиперс») командаларымен жұмыс істеді. Сан-Диего Сейлс 1975

Нысандар бойынша көшбасшылар

Маусым Ойыншы Команда(лар) Ойналған ойындар Ұпайлар Ойын басына Ұпайлар1967–68 *Питтсбург Пайперс70187526.81968–69 *Окленд Оукс35119034.01969–70 *Денвер Рокетс84251930.01970–71 *Кентукки полковниктері83248029.91971–72 *Вирджиния Сквайрс73252434.61972–73 *Вирджиния Сквайрс71226831.91973–74 Джулиус Эрвинг* (2) Нью-Йорк Нетс84229927.41974–75 *Индиана Пейсерс79235329.81975–76 Джулиус Эрвинг* (3) Нью-Йорк Нетс84246229.3

Қайта оралу жетекшілері

Маусым Ойыншы Команда(лар) Ойналған ойындар Шабуылдық доптар Қорғаныс доптары Жалпы доптар Ойынға шаққан доптар 1967–68 * Миннесота Мускиз 78 50 27 111 213 15.6 1968–69 Мел Дэниелс* (2) Индиана Пейсерс 76 38 38 73 125 16.5 1969–70 Спенсер Хейвуд* Денвер Рокетс 84 53 31 104 163 19.5 1970–71 Мел Дэниелс* (3) Индиана Пейсерс 82 39 41 108 114 18.0 1971–72 * Кентукки Полковниктері 84 42 11 070 149 17.8 1972–73 Артис Гилмор* (2) Кентукки Полковниктері 84 44 9 102 776 17.6 1973–74 Артис Гилмор* (3) Кентукки Полковниктері 84 47 8 1060 1538 18.3 1974–75 Сан-Антонио Спарс 78 36 99 1012 79 16.4 1975–76 Артис Гилмор* (4) Кентукки Полковниктері 84 40 29 011 303 15.5

Басшыларға көмек көрсету

МаусымОйыншыКоманда(лар)Ойналған ойындарПасберулерПасберулер ойын басына1967–68 *New Orleans Buccaneers785066.51968–69 Ларри Браун* (2) Oakland Oaks775447.11969–70 Ларри Браун* (3)Washington Caps825807.11970–71New York Nets816728.31971–72 Билл Мельчионни (2)New York Nets806698.41972–73 Билл Мельчионни (3) New York Nets614537.41973–74 Denver Rockets766198.11974–75 Denver Nuggets745707.71975–76 Indiana Pacers846898.2

Басшыларды ұрлау

МаусымОйыншыКоманда(лар)Ойналған ойындарҚарсыластардан тартып алынған доптарОйын басына тартып алынған доптар1972–73 Вирджиния Сквайрс782102.691973–74 Денвер Рокетс842502.981974–75 Нью-Йорк Нетс792212.801975–76 Дон Буз Индиана Пейсерс843464.12

Блок жетекшілері

Маусым Ойыншы Команда(лар) Ойналған ойындар Блоктаулар Ойын басына блоктаулар 1971–72 Кентукки полковнигі 84 42 5.02 1972–73 Артис Гилмор (2) Кентукки полковнигі 84 259 3.08 1973–74 Сан-Диего конкистадорлары 79 316 4.00 1974–75 Колдуэлл Джонс (2) Сан-Диего конкистадорлары 76 246 3.24 1975–76 Сан-Антонио шұбарлары 83 253 3.05

Мұрагерлік

1999 жылы өзін ABA 2000 деп атаған жаңа лига құрылды. Жаңа лига ескі ABA-дағыдай қызыл, ақ және көк баскетболды пайдаланады, бірақ түпнұсқа ABA-дан айырмашылығы, ол NBA деңгейіндегі ойыншыларды қамтымайды, сондай-ақ бұрынғы ABA-дағыдай ірі ареналарда немесе телеарналарда ойын өткізбейді.