Кіріспе

Гарлем Глобтроттерс – американдық көрмелік баскетбол командасы. Олар өз ойын стилінде спорттық қабілеттерді, театрлық қойылымдарды, ойын-сауық пен комедияны үйлестіреді. Жылдар бойы олар 124 ел мен аумақта 26 000-нан астам көрмелік ойын өткізді, көбінесе әдейі әлсіз қарсыластарға қарсы, мысалы, Вашингтон Генералдары (1953–1995, 2015 жылдан бері) және Нью-Йорк Юнайтед (1995–2015). Команданың танымал әні – Брат Бонстың ысқырықпен орындаған "Sweet Georgia Brown" әні, ал олардың талисманы – "Глоби" деп аталатын адам кейпіндегі жер шары. Команда Herschend Family Entertainment компаниясына тиесілі.

Тарих

Глобтроттерлер 1926 жылы Чикагоның оңтүстік жағында, барлық бастапқы ойыншылар өскен жерде құрылды. Олар 1928 жылғы қаңтарда ашылған Савой залының ең танымал командаларының бірі – Савой Биг Файв ретінде бастама алды. Бұл қара американдық ойыншылардан тұратын баскетбол командасы, би кештеріне келушілер азайғандықтан, билерге дейін көрсету ойындарын өткізді. 1928 жылы бірнеше ойыншы командадан дау-жанжалдың нәтижесінде кетіп қалды. Сол күзде, бұл ойыншылар «Глоб Троттерс» деген команда құрып, сол көктемде Иллинойс штатының оңтүстігін аралады. Абе Саперштейн команданың менеджері және промоутері болып жұмыс істеді. 1929 жылға қарай Саперштейн «Нью-Йорк Гарлем Глобус Троттерс» баскетбол командасымен Иллинойс және Айова штатарында гастрольдік сапарда болды. Саперштейн Харлем атауын таңдады, себебі сол кезде ол қара американдық мәдениетінің орталығы саналды, ал «Globetrotter» атауын команданың халықаралық аренадағы беделін арттыру үшін таңдады. Глобтроттерлер Дүниежүзілік кәсіби баскетбол турниріне қатысып, 1940 жылы жеңіске жетті. Бірнеше жылдан кейін көп көрермен жиналған матчта, 1948 жылғы «Глобтроттерс» – «Лейкерс» ойынында, Глобтроттерлер елдегі ең мықты ақ баскетбол командаларының бірі – Миннеаполис Лейкерсін жеңіп, жаңалықтарға енді. Глобтроттерлер Харлем елдегі ең жақсы қара баскетболшылардың барлық талантын шоғырландырғандықтан, ойындарын жеңіске жеткізіп отырды. Бір кезде елдегі ең танымал командалардың бірі болған Глобтроттерлер ақырында Ұлттық баскетбол қауымдастығының (НБА) дамуына байланысты, әсіресе 1950 жылдары НБА командалары қара терілі ойыншыларды шақыра бастағанда, маңыздылығын жоғалтты. 1950 жылы Гарлем Глобтроттерінің ойыншысы Чак Купер Бостон командасынан НБА-ға тұңғыш рет қара терілі ойыншы ретінде шақырылды, ал командаласы Нат «Sweetwater» Клифтон Нью-Йорк Никс командасымен келісімшартқа қол қойған алғашқы қара терілі ойыншы болды. «Никс» оның келісімшартын «Глобтроттерс» командасынан 12 500 долларға сатып алды (1950 жылғы 12 500 доллар қазіргі шақта <есептелген сомаға> тең), ал «Гарлем» 10 000 доллар, Клифтон 2 500 доллар алды. Глобтроттерлер біртіндеп комедиялық элементтерді өз өнеріне енгізді, бұл бағытқа команда 1941 жылы қосылған Рис «Гуз» Татумның үлкен еңбегін жатқызады, және ақырында спорттан гөрі ойын-сауықпен танымал болды. Глобтроттерлердің өнерінде көбінесе бір немесе бірнеше баскетбол доптарымен керемет үйлесімділік және шеберлік, мысалы, допты ойыншылар арасында лақтыру немесе жонглерлік жасау, саусақтарының ұштарында допты теңестіру немесе айналдыру, және өте қиын лақтырулар жасау сияқты көріністер кездеседі. 1952 жылы Глобтроттерлер Луи «Red» Клотцты турнелеріне бірге жүретін команда құруға шақырды. Бұл команда, Вашингтон Генералдар (олар басқа да түрлі атаулармен ойнады), Глобтроттерлердің негізгі қарсыластары болды. Генералдар Глобтроттерлердің қарсыластары ретінде танымал, олар мыңдаған ойындарда жеңіліске ұшырады. 1959 жылы Саперштейн Ленин атындағы Орталық стадион директоры Василий Григорьевичтен шақыру алғаннан кейін, «Глобтроттерс» командасы Мәскеуде тоғыз ойын өткізді және Ленин орденінің медалімен марапатталды. Бір мәлімет бойынша, көрермендер бастапқыда шатасқан: «Советтер Одағының 14 000 көрермені ойынның бірінші жартысында үндемей, қызығушылықпен қарады. Екінші жартысында, «Троттерс» бәсекеге қарағанда көбірек ойын-сауық көрсеткенін түсінгенде, ойын сәл қызығушылық тудырды». Глобтроттерлер өз қарсыластарын – Вашингтон Генералдары емес, Сан-Францисконың қытай баскетболшыларын әкелді. «Правда» газетінде: «Бұл баскетбол емес, ол әуесқойлыққа толы», - деп жазылған, бірақ Глобтроттерлердің шеберлігін мақтап, «олар бізге көрсетуге арналған бірнеше әдістері бар» деп ұсынды. Америка баспасөзі, әсіресе Дрю Пирсон, Глобтроттерлерге (ойынға) 4 000 долларға (қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) төленгенін атап өтті, оны тек Мәскеуде ғана жұмсауға болады екен. Ойындар АҚШ-КСРО қарым-қатынасының жақсаруының, Мәскеудің Америкадағы нәсілдік қатынастарға сын айтудан бас тартуының және КСРО-ның капитализмге бет бұруының дәлелі ретінде пайдаланылды (Пирсон ойындар Ленин стадионына қаржы қажет болғандықтан өткізілді деп болжады). 1967 жылдың мамыр айында Нью-Йоркте орналасқан Metromedia компаниясы Глобтроттерлерді 1 миллион долларға сатып алатынын жариялады, бірақ келісім аяқталмады және команда кейіннен Джордж Н. Гиллетт-ке сатылды, ол көп ұзамай 1968 жылы Globetrotter Communications деген жаңа компания құрды. 1976 жылы компанияны сатып алуға тырысқаннан кейін тоғыз жыл өткен соң, Metromedia компаниясы Globetrotter Communications компаниясынан Глобтроттерлерді 11 миллион долларға қайта сатып алатынын мәлімдеді. Көптеген атақты баскетболшылар Глобтроттерлер сапында ойнады. «Wee» Уилли Гарднер, Конни «The Hawk» Хокинс, Уилт «the Stilt» Чемберлен және Нат «Sweetwater» Клифтон сияқты ұлы ойыншылар кейін НБА-ға қосылды. Глобтроттерлер 1985 жылы Олимпиаданың алтын медалін жеңіп алған Линетт Вудардты командаға алғашқы әйел ойыншы ретінде қабылдады. Команданың ойыншыларының басым көпшілігі қара нәсілді болғандықтан және Глобтроттерлердің көптеген комедиялық көріністеріне байланысты, олар Азаматтық құқықтар қозғалысы кезеңінде кейбір сынға ұшырады. Кейбір азаматтық құқықтар жақтастары оларды «Абе үшін Томдық жасап отыр» деп айыптады, бұл «Uncle Tom» және иесі Абе Саперштейнге сілтеме жасады. Алайда, көрнекті азаматтық құқықтар белсендісі Джесси Джексон (кейіннен құрметті Глобтроттер аталған) оларды қорғап, «Менің ойымша, олардың оңтайлы ықпалы болды. Олар қараларды еңбекқор емес екенін көрсетпеді. Керісінше, олардың жоғары деңгейде екенін көрсетті» деді. 1993 жылы бұрынғы Глобтроттерс ойыншысы Мэнни Джексон команданы банкроттық жағдайдағы International Broadcasting Corporation компаниясынан сатып алды. 1995 жылы Орландо Антигуа командадағы алғашқы испаноязық ойыншы болды. Боб Карстенс 1942-43 жылдары командамен ойнағаннан бері ол Глобтроттерлер тізіміндегі алғашқы қара емес ойыншы болды. Қазіргі кездегі көрсету ойындарының кейбір бөлімдері алдын ала жоспарланған болса да, ойындардың өзі бұрыннан дайындалған емес. Олардың қарсыластары Глобтроттерлердің қорғаныс кезіндегі әрекеттеріне араласпаса да, допты иеленген кезде ойынды қатал түрде ойнайды және ойынның шамамен 20-30 пайызы «нағыз» болып табылады. Бұл бір кезде 1971 жылы Вашингтон Генералдарынан жеңіліске әкелді, бұл көрермендерді қынжырлатты, себебі Глобтроттерлер көп ұпайлы жетекшілікті өздерінің әрекеттерімен жоғалтып, Генералдар ойынның соңында жеңіске жетті. 2005 жылдың қыркүйегінде Shamrock Holdings Глобтроттерлердің 80% үлесін сатып алды. 2013 жылдың қазанында Herschend Family Entertainment Глобтроттерлерді Shamrock Holdings компаниясынан сатып алатынын жариялады. 2021 жылдың маусымында Глобтроттерлер Ұлттық баскетбол қауымдастығына (НБА) қосылу үшін өтініш берді.

Жобалық

2007 жылдан бастап «Глобтроттерлер» командасы жыл сайын НБА драфтынан бірнеше күн бұрын өз «драфтын» өткізеді, онда олар «Глобтроттер» стиліне сай келетін ойыншыларды іріктейді. «Глобтроттерлер» командасының драфтына іліккенің өзі командаға орын беруге кепілдік бермейді, алайда бірнеше драфтталған ойыншылар «Глобтроттерлер» қатарына қосылды: Энтони «Ант» Аткинсон (2007), Брент Петвей (2007), Уильям «Булл» Буллард (2008), Тай «Файрфлай» Фишер (2008), Чарли Коли III (2009), Пол «Тайни» Стерджесс (2011), Джейкоб «Хопс» Таккер (2011), Дарнелл «Спайдер» Уилкс (2011), Брайан «B Nice» Нарцисс (2012), Тайрон Дэвис (2013), Кори «Тундер» Лоу (2013), Тайлер «Айсмен» Инман (2014), Деван «Бист» Дуглас (2016) және А.Ж. «Мани» Мерривезер. «Глобтроттерлер» командасының танымал драфттарының арасында: Сунь Минмин (2007), Патрик Юинг-кіші (2008), Сонни Уимс (2008), Тейлор Гриффин (2009), Тим Говард (2009), Марк Титус (2010), Лионель Месси (2011), 12 жасар Джордан МакКейб (2011), Эндрю Годлок (2011), Усаин Болт (2012), Мариано Ривера (2013), Бриттни Гриннер (2013), Джонни Манзиль (2014), Лэндон Донован (2014), Мо’не Дэвис (2015), Dude Perfect (2015), Кевин Харт (2016), Неймар (2016), Мисси Франклин (2016), Джордан Спит (2016), Крейг Сагер (2016), Гал Гадот (2017), Аарон Джадж (2017), Тим Тебоу (2017), Пол Погба (2018), Джозеф Килгор (2018), Хафтор Юлиус Бьорнссон (2018), Махершала Али (2019), Муки Беттс (2020) және Чэдвик Босман (2020).

Көрнекті

Гарлем глобтроттерлері, 1951 жылы түсірілген фильм, Маркус Хейнс және басқа да глобтроттерлердің қатысуымен, сонымен қатар Томас Гомес, Дороти Дэндридж, Билл Уокер және Анжела Кларк ойнаған. Жас Билл Таунсенд колледжді тастап, әйгілі тәуелсіз Trotter командасына қосылады. Ол жолда романтиканы да табады. "Гуз" Татум және шебер дриблингші Хейнс сол кезде Глобтроттердің жұлдызды ойыншылары болды, ал Саперштейн команданың иесі болды. Татум, Хейнс, Бейб Пресли, Эрмер Робинсон, Дюк Камберленд, Кларенс Уилсон, Поп Гейтс, Фрэнк Вашингтон, Тед Стронг және басқа да команда мүшелері фильмде өздерінің ролінде көрінеді. Сонымен қатар, нақты ойын кадрлары көптеп көрсетілген (Тони Лавелли мен Биг Боб Ханмен Селтиктерге қарсы үш рет), оның ішінде "Sweet Georgia Brown" әнімен ойынға дайындалу рәсімі. (Фильм түсірумен қатар, сол жылы команда баскетбол лигасының стадиондарына гастрольдік сапарға шығып, Оңтүстік Америкаға алғашқы турнесін жасады.) "Жүгіріңіз, жігіт, жүгіріңіз!" – 1954 жылы шыққан фильм, онда Дейн Кларк Аби Саперштейн рөлінде, ал Сидни Пуатье Инман Джексон рөлінде ойнаған. "Harlem Globetrotters: The Team that Changed the World" – 2005 жылғы деректі фильмде глобтроттерлермен, NBA жаттықтырушыларымен және Сэмюэл Л. Джексон, Барак Обама, Фил Джексон және Генри Киссинджер сияқты жанкүйерлермен сұхбаттар ұсынылған. Киссинджердің өзі де құрметті глобтроттер саналады, сонымен қатар глобтроттерлердің Рим Папасы Иоанн Павел II-мен суреті де көрсетілген, ол да құрметті глобтроттер атанған.

Камео

Глобтроттерлер 2000 жылы Адам Сэндлермен бірге түсірілген "Little Nicky" комедиясында пайда болды, онда олар Вашингтон генералдарынан жеңіліске ұшырайды, бұл Никкидің шайтан туыстарының бірінің іс-әрекетінен болады.

Қонақ

1956 жылдың 19 желтоқсанында Globetrotters командасының он екі мүшесі What's My Line телешоуында қонақ ретінде пайда болды. Кларенс Уилсон бас сөйлеуші ретінде әрекет етті, ал оны Джордж "Медоуларк" Лемон, Чарли Хокси, Роман Турмон, Энди Джонсон, Вудроу "Вуди" Солдсбери, Карл Грин, Леон Хиллард, Вилли Гарднер және басқалары сүйреп жүрді. 1979 жылы "Ақ көлеңке" эпизодында Globetrotters командасы пайда болады, онда жаттықтырушы Ривз команданы жеңіс сериясы салдарынан қарсыластарын бағаламау және артық сенімділік туралы шындықты сезінуге көндіреді. Globetrotters үшінші маусымда (1980) қайта оралды, онда жұлдыз ойыншы Уоррен Кулидж баскетбол өнерінің арқасында жоғары мектепті бітірудің қажеті жоқ деп ойлады, мектепті тастап, Globetrotters қатарына қосылуға тырысуды жоспарлады. Іріктеу сынағынан сәтсіз өткеннен кейін Кулидж баскетбол карьерасы туралы ойлаудан бұрын білімін аяқтауға көнді. "Хупла" (1984) телесериалының "Мұхаббат кемесі" эпизодында Globetrotters круизге шығып, кеме экипажына асханада ойынға шақырады. Hell’s Kitchen 5-ші маусымының 6-шы эпизодында Globetrotters арнайы қонақ ретінде пайда болып, жас балаға бар мицва кешінде бірнеше баскетбол трюктерін үйретті. The Amazing Race: 15-ші маусымда (2009) Герберт "Flight Time" Ланг пен Натаниел "Big Easy" Лофтон қатысып, төртінші орынды иеленді. Олар 18-ші маусымға (2011) "Аяқталмаған істер" деген тақырыппен оралды, онда әртүрлі жағдайларға байланысты жарыстан шығып қалған жанкүйерлердің сүйікті командалары баяндалды. Екеуі жалпы есепте екінші орынды алды. Олар 24-ші маусымда (2014) "Жұлдыздар командасы" деп аталған маусымға оралды, онда шоудың сүйіктілері болды және алтыншы орынды иеленді. The Amazing Race жарнамалық шарасының аясында Лэнг пен Лофтон CBS Daytime арнасының The Price Is Right ойын-шоуында жүлделерді (Sport Court баскетбол алаңы) көрсету үшін пайда болды және шоу-кейс тарту етті. 2009 және 2010 жылдары Гарлем Globetrotters командасының мүшелері Чикагодағы ұлттық телеарнадағы McDonald's Алғыс айту күні шеруіне қатысты. 2010 жылы Globetrotters командасының бес мүшесі "Сіз бесінші сынып оқушысынан ақылдысыз ба?" бағдарламасында пайда болып, қайырымдылыққа ақша жинады. Globetrotters командасының үш мүшесі "Адам және тағам" телешоуының "Харлем, Нью-Йорк" (2011) эпизодында пайда болып, 15 минут ішінде екі фунттық дәмді барбекю сэндвичін жеңуге тиіс болды. Globetrotters командасынан Special K Daley, Ant Atkinson және Blenda Rodriguez 2011 жылдың 18 қазанында Сезам көшесі эпизодында қонақ ретінде пайда болып, Эльмомен 3 саны туралы әңгімелесті. 2012 жылы Globetrotters Disney XD арнасының "Kickin' It" бағдарламасында "Эдди ағасынан кешірім сұрайды" эпизодында арнайы қонақ ретінде пайда болды. Globetrotters ойыншысы Bull Bullard American Ninja Warrior бағдарламасының төртінші, бесінші және алтыншы маусымдарында өнер көрсетті. Төртінші маусымда ол финалға өтті, бірақ финалдың бірінші кезеңінде уақыт бітті. Баллард тағы екі маусымға қатысты. 2013 жылы Гарлем Globetrotters командасының үш мүшесі Деннис Родманмен бірге Солтүстік Кореяға сапар шекті, бұл HBO арнасының Vice бағдарламасында көрсетілді, осылайша Солтүстік Корея басшысы Ким Чен Ынмен кездескен алғашқы американдықтардың бірі болды. 2015 жылдың 26 мамырында Globetrotters I Can Do That телешоуының премьерасында пайда болды. Гарлем Globetrotters командасының үш мүшесі "Блогтағы иті" эпизодында пайда болды. 2016 жылдың 7 желтоқсанында Globetrotters The Goldbergs бағдарламасында пайда болды.