Пошта арқылы банк қызметтері

Кіріспе

Пошта жүйесі ұсынатын банк қызметтері

Пошталық жинақ жүйелері банктерге қол жеткізе алмайтын салымдар жасаушыларға ақшаны сақтаудың қауіпсіз және ыңғайлы тәсілін ұсынады. Көптеген елдерде кедейлердің ақша жинауын қолдау мақсатында пошта бөлімшелерімен байланысты банктік жүйелер жұмыс істеп келеді.

Тарих

1861 жылы Ұлыбритания мұндай келісімді ұсынған алғашқы мемлекет болды. Оны сэр Роуленд Хилл сәтті қолдады, ол арзан поштаны табысты жақтады, ал сол кездегі қазынашылық канцлері Уильям Эварт Гладстон мемлекеттік қарызды қаржыландырудың тиімді жолы деп қарады. Ол кезде банктер көбінесе қалаларда орналасқан және негізінен бай клиенттерге қызмет көрсетті. Ауыл тұрғындары мен кедей адамдар ақшаларын үйде немесе өзімен бірге сақтаудан басқа амалдары болмады. Алғашқы Пошта жинақ банкінің депозиттері жылына 30 фунт стерлингпен шектелді, ең жоғары сомасы 150 фунт стерлинг болды. Есептегі толық фунт стерлингтерге жылдық 2,5 пайыздық мөлшермен сыйақы төленді. Кейіннен лимиттер жылына 500 фунт стерлингке дейін көтерілді, ал жалпы сомаға шектеу қойылмады. Жүйе құрылғаннан кейінгі бес жыл ішінде 600 000-нан астам шот ашылды және 8,2 миллион фунт стерлинг депозитте болды. 1927 жылы он екі миллион шот тіркелді – әр төрт британдықтан бірі, депозитте 283 миллион фунт стерлинг (1927 жылғы 283,0 фунт стерлинг бүгінгі күні шамамен миллионға жуық сомаға тең) сақталды. Британдық жүйе бастапқыда тек жинақ шоттарын ұсынды. 1880 жылы ол мемлекеттік облигацияларды сату орталығына айналды, ал 1916 жылы соғыс жинақ сертификаттарын енгізді, олар 1920 жылы Ұлттық жинақ сертификаттары деп аталды. 1956 жылы ол лотереялық облигация – Премиум облигациясын шығарды, ол оның ең танымал жинақ құралына айналды.

Бразилия

Бразилия 2002 жылы пошта арқылы банк қызметтерін ұсынатын жүйені құрды, онда ұлттық пошта қызметі (ECT) елдегі ең ірі жеке банк (Bradesco) пен серіктестікке келісіп, пошта бөлімшелерінде қаржылық қызметтер көрсетті. Қазіргі серіктестік Бразилия банкімен. Бүгінде 2019 жылдан бері банк жартылай тоқтап тұр, себебі үкімет шешімімен бөлімшесі жабылды.

Болгария

Болгарияда пошта банкі жүйесі 1991 жылға дейін Болгария поштасының еншілес компаниясы болды, содан кейін Болгария почта банкі құрылды. Келесі жылдары Болгария почта банкі жекешелендірілді және пошта бөлімшелері мен банк бөлімшелері арасындағы байланыс әлсіреп кетті. 2011 жылы пошта бөлімшелерінде пошталық банктік қызметтер тоқтатылды.

Канада

Канада Посты ел конфедерациясынан кейін бір жылдан да аз уақыт өткенде, 1868 жылдың сәуір айында Пошта қызметі туралы заңмен құрылған Пошта жинақ банкі арқылы банктік қызметтер ұсынды. Бір ғасырдан кейін, Пошта жинақ банкі 1968-1969 жылдары жабылды. 2010 жылдардың басынан бері пошталық банкинг тақырыбы мерзімімен талқыланып, зерттеліп келеді, сондай-ақ пошта одақтары бұл идеяны қолдайды. Canada Post 2022 жылдың соңында TD Bank-пен серіктестік құрып, пошталық банкинг қызметтерін енгізуді бастады.

Қытай

Қытай Халық Республикасында Қытай пошталық жинақ банкі (中国邮政储蓄银行) 2007 жылы China Post ұйымынан бөлініп, мемлекеттік меншіктегі акционерлік қоғам ретінде құрылды. Ол пошта бөлімшелерінде және жеке филиалдарда банктік қызметтер көрсетуді жалғастыруда.

Финляндия

Финляндияда 1887 жылы Postisäästöpankki ("Почталық жинақ банкі") құрылды. 1970 жылы оның атауы "Почта Банкі" деп қысқартылды. 1998 жылы ол Leonia Bank деп аталатын коммерциялық банкке айналдырылды. Кейіннен ол сақтандыру компаниясымен бірігіп, Sampo тобын құрады, ал банк Сампо банкі деп аталды. Оның бірнеше жеке кеңсесі болды, бірақ 2000 жылға дейін банк операцияларын пошта бөлімдері де жүзеге асырды. 2007 жылы Sampo Bank Данияның Danske Bank-қа сатылды.

Франция

Францияның почта қызметі La Poste, La Banque postale деп аталатын еншілес банк арқылы қаржылық қызметтер ұсынады.

Германия

Deutsche Postbank-тың пошта банктік жүйесі бар. Deutsche Postbank 2008 жылға дейін Deutsche Post компаниясының еншілес кәсіпорны болды, сол жылы Deutsche Post акцияларының 30 пайызы Deutsche Bank-қа сатылды. Пошта банктік қызметтері Deutsche Post және Deutsche Postbank филиалдарында бұрынғысынша қолжетімді.

Грекия

Грекияның пошталық жинақ банкі 2013 жылға дейін пошта бөлімшелері арқылы банк қызметтерін ұсынды, содан кейін Eurobank тобының еншілес компаниясы – New TT Hellenic Postbank оның орнына келді.

Венгрия

Венгрияның пошталық жинақ банкі 1886 жылдың 1 ақпанында 1885 жылғы IX Лакс жарлығымен құрылды. Бұл заң бастапқыда тек жинақ шоттарын ғана рұқсат етті, бірақ кейіннен 1889 жылғы XXXIV заңмен кеңейтілді, ол 1890 жылдың 1 қаңтарынан бастап "чектер мен клирингтік амалдарды" рұқсат етті. 1919 жылы Венгрия Кеңестік Республикасының Революциялық Үкімет Кеңесінің жарлығымен Мажар Postatakarékpénztár (Венгрия Пошталық жинақ банкі) пошталық жинақ банкі банкноттарын шығарды.

Үндістан

1882 жылы Пошталық жинақ банкі құрылғаннан бері, «Үндістан поштасы» ресми банк жүйесіне қол жеткізе алмайтын, ауылдық және қалалық азаматтардың жинақтарын басқаруға мүмкіндік беріп келеді. Уақыт өте келе, «Үндістан поштасы» ұсынатын қаржылық қызметтердің ауқымы кеңейіп, Үндістан Үкіметі тарапынан ілгерілетілген басқа да ұлттық жинақ схемаларын қамтыды. 2018 жылы «Үндістан поштасы төлемдер банкі» (IPPB) толыққанды банк қызметтерін ұсыну үшін, «Үндістан поштасының» мамандандырылған бөлімшесі ретінде құрылды. 2022 жылғы қаңтар айының мәліметтері бойынша, банк шамамен 50 миллион клиентке қызмет көрсетіп отыр.

Индонезия

Индонезияда пошталық жинақтар 1897 жылы Нидерланд Үнді пошталық жинақ банкінің (Postspaarbank) құрылуымен басталды. Голланд Шығыс Индиясын жапондықтар басып алған кезде, оның орнына Жинақ кеңсесі (貯金局) құрылды және әскери әкімшілік Ұлы Шығыс Азия соғысын қолдау үшін жинақтарды ынталандырды. Тәуелсіздік алғаннан кейін Жинақ кеңсесі қайтадан Пошта жинақ банкіне айналды, содан кейін 1963 жылы қазіргі Мемлекеттік жинақ банкі, яки Банк Табунган Негара (BTN) деп қайта аталды. 1963-1968 жылдар аралығында ол бірыңғай банк жүйесі кезінде Индонезия Ұлттық банкінің бесінші бөлімшесі болды, бұл басшылық демократияны қолдау мақсатында жасалды. Қазіргі уақытта BTN пайдаланушыларына пошта бөлімшелерінде салым салуға мүмкіндік беретін жинақ жоспарын ұсынады.

Ирландия

Ирландияда An Post почталық жинақ банкі депозиттік шот ашу мүмкіндігін ұсынады. Ол 0,15% мөлшерлемемен пайыз төлейді, ол жыл соңында шотқа есептеледі. Клиенттерге физикалық депозиттік кітапша беріледі және олар кез келген пошта бөлімшесінде депозиттік кітапша арқылы ақша салу және алу мүмкіндігіне ие. Бұл қызмет Ұлттық қазыналық басқару агенттігінің тапсыруы бойынша, Ирландия үкіметі ұсынатын басқа "Ирландия мемлекеттік жинақтары" схемаларымен, оның ішінде сыйлық облигацияларымен бірге жүзеге асырылады. An Post балаларға арналған жинақ маркаларын да ұсынады. 1980-ші жылдардан бастап маркалардың бағасы 50 пенс/50 цент болды, әр марка картаға жабыстырылды. Картаның әр жағында 10 орын болды, маркаларды кез келген пошта бөлімшесінде олардың номиналды құнына айырбастауға болады. Осыған дейін маркалар 10 пенске тұрды және балаларға 1 фунт стерлинг жинауға мүмкіндік берді. An Post жеке коммерциялық банк қызметтерін де ұсынады. 2006-2010 жылдар аралығында Fortis Bank Belgium-пен бірлескен кәсіпорын – Postbank-ты басқарды. Қазір ол An Post Money брендімен банк қызметтерін ұсынады.

Израиль

Израильдің пошта қызметі Israel Postal Company барлық пошта бөлімдерінен коммуналдық төлемдерді қабылдау, жинақ және есептік шоттарды ашу, сондай-ақ шетел валютасын айырбастау қызметтерін ұсынады.

Италия

Италияда почталық үнемдеу жүйесін Poste italiane, итальяндық почта қызметі компаниясы басқарады. Poste italiane бұл қызметті Cassa Depositi e Prestiti компаниясымен бірлесіп жүргізеді.

Жапония

Жапония поштасының бір бөлігі болып табылатын Жапония почта банкі 2006 жылы 198 триллион иен (1,7 триллион АҚШ доллары) салымдары бар әлемдегі ең ірі жинақ банкі болды, оның көп бөлігі консервативті және тәуекелден қашқын азаматтардан жиналған. Жапония поштасының мемлекеттік меншіктегі Japan Post Bank бизнес-бірлігі 2007 жылы он жылдық жекешелендіру бағдарламасы аясында құрылды, мақсаты – 2017 жылға дейін пошта жүйесін толық жекешелендіру еді.

Қазақстан

Қазақстандағы ұлттық пошта операторы «Қазпошта» банктік лицензияға ие және елдің барлық филиалдарында банк қызметтерін ұсынады.

Нидерланды

1881 жылы Нидерланд үкіметі Rijkspostspaarbank (Ұлттық пошталық жинақ банкі) банкін құрды. 1986 жылы ол Postgiro қызметімен бірге жекешелендіріліп, Postbank N. V. болып қайта құрылды. Postbank ақырында ING Bank-ке айналған коммерциялық банкпен бірікті.

Жаңа Зеландия

Пошталық жинақ банкі 1867 жылы Жаңа Зеландия үкіметі Жаңа Зеландия инвесторларына ақшаларын сақтауға мүмкіндік беру үшін құрылды. Бұл балаларға арналған, Post Office Squirrel жинақ шоты деп аталатын жинақ шоттарын ашуды да қамтыды. 1987 жылы Пошталық жинақ банкі PostBank болып бөлінді және екі жылдан кейін ANZ Bank New Zealand оны сатып алды, осылайша банктың жұмысы тоқтатылды. 2002 жылы Жаңа Зеландия үкіметі Жаңа Зеландия поштасының құрамында Kiwibank деп аталатын жаңа мемлекеттік пошталық банкті құрды, осы арқылы пошта арқылы жинақ жүйесі қайтадан іске қосылды.

Норвегия

Postbanken 1948 жылы үлкен саяси күрестен кейін Norges Postsparebank ретінде құрылды, бірақ бір адамға жинауға рұқсат етілген ең жоғары сома 10 000 Норвег кронасы болды. 1948 жылы банк 3600 пошта бөлімшесінде және пошта пунктінде қызмет көрсетті. 1999 жылы ол сатылып, DNB ASA коммерциялық банкінің құрамына кірді.

Филиппин

Филиппин пошталық жинақ банкі (PPSB), сонымен қатар PostalBank деп те аталады, Филиппиндегі мемлекеттік пошта жинақ жүйесі болып табылады. Бұл Филиппиннің үш мемлекеттік банкінің ең кішісі және PhilPost-тан тәуелсіз басқарылады. 2017 жылдың соңында мемлекеттік Land Bank Филиппин банкі PPSB-ді құнсызға сатып алып, оны өзінің еншілес компаниясына айналдырды. Қазір ол Overseas Filipino Bank деп белгілі.

Португалия

Португалияда CTT 100% Banco CTT-ге тиесілі, ол 2015 жылдан бері Португалияның барлық аймақтарында қызмет көрсетуде.

Сингапур

Сингапурда POSB банкі 1877 жылы Пошта үнем банкі ретінде құрылды. Бүгінде ол 1998 жылғы 16 қарашада DBS Bank-ке қосылғаннан кейін, DBS Bank-тің бөлігі ретінде жұмыс істейді.

Оңтүстік Африка

Postbank (Оңтүстік Африка), Оңтүстік Африка почтасы (SAPO) басқарады. Төлемдер, жинақ, инвестициялар, сақтандыру және зейнетақы банктік қызметтерін ұсынады.

Оңтүстік Корея

Оңтүстік Корея үкіметі басқаратын Korea Post 1982 жылдан бері пошталық банктік және пошталық сақтандыру бизнесін жүзеге асырып келеді. Пошта агенттіктері мен тасымалдау орталықтарын қоспағанда, барлық пошта бөлімшелерінде банктік кассалар мен банкоматтар қолжетімді. Korea Post банкоматы KFTC арқылы еліміздің барлық ұлттық және аймақтық банктерімен байланыстырылған. Банктік кассалар Корея Даму Банкінің, Индустриалдық Банктің, Citibank Korea және Jeonbuk Bank клиенттері үшін де ашық.

Шри-Ланка

Шри-Ланкада Ұлттық жинақ банкі мен Шри-Ланка поштасы пошта бөлімшелері арқылы банк қызметтерін ұсынады.

Тайвань

Тайваньда Chunghwa Post компаниясы Қытай Республикасының еркін аймағында жинақ шоттары мен Visa дебеттік карта қызметтерін ұсынады.

Ұлыбритания

Пошта кеңсесі Ltd өзінің тауарлық белгісімен жинақ шоттарын ұсынады, оны коммерциялық банк – Ирландия банкі және достастық қоғамы – Family Investments басқарады. Пошта кеңсесі тауарлық белгісімен ұсынылатын қызметтер Ұлттық жинақтар мен инвестициялардың кейбір қызметтеріне ұқсас, және оларға дереу жинақ, жеке жинақ шоттары, маусымдық жинақтар және жинақ облигациялары кіреді. Post Office Ltd сонымен қатар Post Office карталық шотын ұсынады, ол тек белгілі бір мемлекеттік зейнетақы және әлеуметтік төлемдерді тікелей аударымдар арқылы қабылдайды, сондай-ақ кассадан қолма-қол ақша алуға мүмкіндік береді. Бұл соңғы шот 2010 жылға дейін Еңбек және зейнетақы министрлігімен серіктестік аясында инвестициялық банк және активтерді басқару компаниясы JP Morgan арқылы ұсынылды. (Бұл келісімшарт жақында JP Morgan-ға 2015 жылға дейін жүргізу үшін берілді.)

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та АҚШ пошталық жинақ жүйесі 1910 жылғы 25 маусымдағы заң бойынша 1911 жылы құрылды. 1966 жылғы 28 наурыздағы заңмен тоқтатылды.

Елу жыл өткен соң, Вермонт штатының сенаторы Берни Сандерстің 2016 жылғы президенттік науқаны бағдарламасында пошта арқылы банк қызметтерін ұсыну жоспары болды. 2018 жылы Массачусетс штатының сенаторы Элизабет Уоррен және Нью-Йорк штатының сенаторы Кирстен Гиллибранд мұндай бағдарламаны қолдады. 2018 жылдың сәуірінде Гиллибранд S.2755 – «Пошталық банктік заң» жобасын ұсынды, бұл Трамп әкімшілігінің Обама әкімшілігі кезінде енгізілген, шұғыл қарыз беру ережесін тоқтатқан жауабы болды. 2020 жылы Джо Байден 2020 жылғы Демократиялық партияның президенттік праймеризінде сенатор Берни Сандерсті жеңгеннен кейін, шілдеде жарияланған Байден-Сандерс «Бірлік жұмыс тобының» Байден әкімшілігіне ұсыныс саясатында пошта арқылы банк қызметтерін ұсыну көзделді. 2020 жылдың қыркүйегінде Гиллибранд пен Сандерс жаңа «Пошталық банктік заң» жобасын жариялады. Ол Пошта қызметінің қаржылық жағдайын нығайтуға және банк шоттары жоқ немесе жеткіліксіз қамтылған адамдарға жинақ және ағымдық шоттар, дебеттік карталар және кішкентай сомадағы несиелер беруге көмектеседі, оларды әйтпесе жоғары пайыздық ставкамен шұғыл қарыз берушілерден алуға мәжбүр болуы мүмкін.

Вьетнам

Lien Viet Post Joint Stock Commercial Bank немесе LienVietPostBank (LPB), бұрын LienVietBank деп аталған, Вьетнамның бөлшек сауда банкі болып табылады. Ол 42 қала мен облыстағы өзінің транзакциялық пункттері және бүкіл ел бойынша 1031 пошта транзакциялық кеңсесі арқылы банк өнімдері мен қызметтерін ұсынады. LPB активтері мен өзіндік капиталы бойынша ең ірі 10 банктың қатарына кіреді [2] және 2013 жылы Вьетнамның ең ірі 500 жеке компаниясы тізімінде 36-шы орынды иеленді. Банк Вьетнамдағы әрбір адам үшін банк болуға ұмтылады, оның назарында жеке тұлғалар мен шағын және орта кәсіпкерлікке арналған банк өнімдері, әсіресе ауыл шаруашылығы саласында, және пошта арқылы ауылдық және шалғай аймақтардағы қызметін кеңейту тұр.