Кіріспе
Ағылшын шаруасы Роберт Бэйкуэлл (23 мамыр 1725 - 1 қазан 1795) – ағылшын шаруасы, қазір британдық Ауылшаруашылық революциясының ең маңызды тұлғаларының бірі ретінде танылған. Егіншілік саласындағы жұмысынан басқа, Бэйкуэлл малдың жүйелі селекциялық өсірілуін алғаш рет енгізгенімен ерекше көзге түседі. Оның жетістіктері қой, ірі қара және жылқының нақты жетістіктеріне ғана емес, сонымен қатар жасанды таңдау туралы жалпы білімді дамытуға да үлкен үлес қосты.
Robert Bakewell (23 May 1725 – 1 October 1795) was an English agriculturalist, now recognized as one of the most important figures in the British Agricultural Revolution. In addition to work in agronomy, Bakewell is particularly notable as the first to implement systematic selective breeding of livestock. His advancements not only led to specific improvements in sheep, cattle and horses, but contributed to general knowledge of artificial selection.
Ерте өмір
Роберт Бейкуэлл, екінші баласы, 1725 жылдың 23 мамырында Лестерширдегі Лафборо қаласына жақын Дишли Грейндж шаруашылығында дүниеге келді. Жастығында ол Еуропа мен Ұлыбританияда кеңінен саяхаттап, басқа шаруашылық тәсілдерін зерттеді. Оның еңбектеріне Григорий Потемкин және Франсуа де ла Рошфуко (1765–1848) сияқты адамдар қызығушылық танытты. Ол өзінің революциялық селекциялық әдістерін шөптесін суару, жайылымдарды су басу және тыңайту арқылы мал жаю жағдайын жақсартумен толықтырды. Ол осы тәжірибелерді көптеген шаруаларға үйретті және 1783 жылы оларды насихаттау және мал өсірушілердің мүдделерін қорғау үшін Дишли қоғамын құрды. Оның шәкірттері мен замандастары, әсіресе Томас Коук, 1-ші Лестер графы, оның әдістерін қолданып, 1795 жылдың қазан айында қайтыс болғаннан кейін де британдық мал шаруашылығын жақсартуды жалғастырды.
Қойлар
Бэйкуэллдің ең ықпалды селекциялық бағдарламасы қой шаруашылығы болды. Ол жергілікті малдан ірі, бірақ нәзік сүйекті, ұзын, жылтыр жүнді қойларды жылдам іріктеуге қол жеткізді. Бэйкуэлл Линкольн лонгволын жақсартты, ал Линкольн өз кезегінде Жаңа (немесе Дишли) Лестер деп аталған келесі тұқымды дамытуға пайдаланылды. Бұл қойлар мүйізсіз, төртбұрышты, етті денелі және тік сызықты болды. Бұл қойлар, Австралия мен Солтүстік Американы қоса алғанда, кеңінен экспортталды және ет пен тоқыма талғаптары өзгергеніне қарамастан, көптеген қазіргі заманғы тұқымдардың қалыптасуына үлкен үлес қосты. Бұл алғашқы Жаңа Лестерлердің тұқымдық желісі бүгінде ағылшын Лестері (немесе Лестер ұзын жүн) ретінде сақталған, ол негізінен жүн өндірісі үшін өсіріледі.
Ірі қара мал
Ол ұзын мүйізді сиырлар мен Вестморленд бұқасын шағылыстырып, нәтижеде Дишли ұзын мүйізді бұқасын жасады. Көптеген шаруалар оның жолын ұстанған сайын, шаруашылық малдың мөлшері мен сапасы едәуір артты. 1700 жылы союға сатылатын бұқаның орташа салмағы 168 кг (370 фунт) болды. 1786 жылға қарай бұл салмақ екі еседен асып, 381 кг (840 фунт) құрады. Бірақ, оның қайтысынан кейін Дишли ұзын мүйізді бұқасы қысқа мүйізді түрлерімен ауыстырылды.
Жылқылар
Роберт Бейкуэлл жақсартылған қара жұмысшы атты өсірді, ол кейіннен шайыр ат деп аталды.
Мұра
Лафборо қаласындағы бірнеше ғимарат Бэкуэллдің атымен аталыпты, оның ішінде Лафборо университетінің жатақханасы және қаладағы бастауыш мектеп бар.
Дарвинге әсері
Шарльз Дарвин қолдан жасалған таңдау деп атаған селекция оның табиғи таңдау теориясына түрткі болды. "Түрлердің шығу тегі" еңбегінде ол Бэйкуэллдің жұмысын үйретілген жағдайдағы өзгергіштікті көрсету мысалы ретінде келтірді, онда Бэйкуэллдің өмірінде жүйелі шаралар арқасында оның малдарының пішіндері мен қасиеттері айтарлықтай өзгерді, ал мырза Бакли мен мырза Берджесс ұстаған Лестер қойларының екі тобынан екі ерекше тұқымның кездейсоқ пайда болуына әкелді, олар "Бейкуэлл мырзаның бастапқы малдарынан елу жылдан астам уақыт бойы таза өсірілді", соның салдарынан "осы екі мырзаның қолындағы қойлардың арасындағы айырмашылық соншалық, олар мүлдем басқа түрлер сияқты көрінеді".
Жаңа Дишли қоғамы
"Нью Дишли" қоғамы Роберт Бейкуэллдің және оның замандастарының, сондай-ақ оның әдістерін оқыған шәкірттерінің есін сақтау мақсатымен құрылды. Қоғамның басты міндеті – оның еңбектерін тарату, оның мал шаруашылығын және егін өндірісін жақсарту саласындағы новаторлық мұрасын құрметтеу. Ол XVIII және XIX ғасырлардың басындағы революциялық аграрлық техникаларды, осы техникаларды дамытқан ғалымдарды зерттеуге қолдау көрсетеді.
Дау
Бэйкуэллдің жаңашылдық және өте шабуылдық селекциялық жұмысы, туыстас малдарды шағылыстыру арқылы, аймақтағы мал арасында скрейпи сияқты приондық аурулардың таралуына себеп болуы мүмкін.