Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жоғары жылдамдықта қолдануға арналған парашют
Parachute for high speed deployment
Дрог парашюты, сондай-ақ сүйрегіш парашют деп те аталады, бұл жоғары жылдамдықпен қозғалатын объектіден ашылуға арналған парашют. Ол жылдамдықты төмендету, басқару және тұрақтылықты қамтамасыз ету, сондай-ақ үлкен парашютты ашуға арналған пилоттық парашют ретінде немесе осылардың комбинациясы үшін қолданылуы мүмкін. Дрог парашюттерін пайдаланған көлік құралдарына көп сатылы парашюттар, ұшақтар және ғарыш кемелерін құтқару жүйелері жатады. Дрог парашютін 1912 жылы орыс профессоры және парашют маманы Глеб Котельников ойлап тапты, ол рюкзак парашютін де ойлап тапқан. Кеңес Одағы 1930 жылдардың ортасында дрог парашюттерімен жабдықталған алғашқы ұшақтарын ұсынды; технологияның қолданылуы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін кеңейді. Боинг B 52 Stratofortress стратегиялық бомбалаушысы және Eurofighter Typhoon көп мақсатты ұшағы сияқты көптеген реактивтік ұшақтар дрог парашюттерімен жабдықталды; олар сондай-ақ Меркурий және Джемини жобалары сияқты экипаждық ғарыш кемелерін құтқару бағдарламаларында кеңінен қолданылды. Дрог парашюты сонымен қатар эжекциялық креслоларда тұрақтандыру және жылдамдықты азайту құралы ретінде кеңінен қолданылады.
A drogue parachute, also called drag chute, is a parachute designed for deployment from a rapidly moving object. It can be used for various purposes, such as to decrease speed, to provide control and stability, as a pilot parachute to deploy a larger parachute or a combination of these. Vehicles that have used drogue parachutes include multistage parachutes, aircraft, and spacecraft recovery systems. The drogue parachute was invented by Russian professor and parachute specialist Gleb Kotelnikov in 1912, who also invented the knapsack parachute. The Soviet Union introduced its first aircraft fitted with drogue parachutes during the mid 1930s; use of the technology expanded during and after the Second World War. A large number of jet powered aircraft have been furnished with drogue parachutes, including the Boeing B 52 Stratofortress strategic bomber and the Eurofighter Typhoon multirole aircraft; they were also commonly used within crewed space vehicle recovery programmes, including Project Mercury and Project Gemini. The drogue parachute has also been extensively used upon ejection seats as a means of stabilisation and deceleration.
Тарих
Дрог парашюты алғаш рет 1912 жылы ұшақтардың болмауы кезінде, жердегі парашют сынағында ресейлік өнертапқыш Глеб Котельников қолданды. Ол осы сынақтан бірнеше ай бұрын қаптамаға салынған алғашқы қосалқы парашютты патенттеген болатын. Царское Село (қазіргі Санкт-Петербург) қаласына жақын жердегі жолда Котельников «Руссо Балт» автокөлігін ең жоғары жылдамдыққа дейін үдетіп, содан кейін артқы орындыққа бекітілген парашютты ашып, осындай парашюттің тежеу әсерін сәтті көрсетті. 1937 жылы КСРО өздерінің бірқатар ұшақтарында дрог парашютін алғаш рет пайдалануға шешім қабылдады, атап айтқанда, сол жылы іске қосылған «Солтүстік полюс-1» сияқты сол дәуірдегі танымал полярлық экспедицияларға логистикалық қолдау көрсету үшін Арктикада жұмыс істеуге тағайындалғандарында. Дрог парашюты ұшақтардың басқа жағдайларда қону мүмкін болмайтын кіші мұз жарықтарына қауіпсіз қонуына мүмкіндік берді. АҚШ пен КСРО арасындағы ғарыш кеңістігіне жарыс кезінде көптеген ғарыш кемелерінде дрог парашюттері қолданылды. НАСА және Кеңес Одағы басқарған барлық ғарыш бағдарламалары, соның ішінде «Меркурий» жобасы мен «Аполлон» бағдарламасы, көлік құралдарын құтқару жүйелерінде үлкен негізгі парашюттермен қатар дрог парашюттерін де пайдаланды. Сол кезде НАСА-ға бөлінген үлкен қаржы парашюттерді, соның ішінде экстремалды жағдайларда қолдануға арналған және планетаралық миссиялар үшін пайдалы болған дрог парашюттерін кеңінен дамытуға мүмкіндік берді. Ал қону жолағына қондырылатын «Space Shuttle» ғарыш кемесі де қону кезінде сүйрегіш парашютты пайдаланудан үлкен пайда көрді.
The drogue parachute was first used during 1912 in a ground based parachute test in the absence of airplanes, by Russian inventor Gleb Kotelnikov, who had patented an early canister packed knapsack parachute a few months before this test. On a road near Tsarskoye Selo (now part of St. Petersburg), Kotelnikov successfully demonstrated the braking effects of such a parachute by accelerating a Russo Balt automobile to its top speed and then opening a parachute attached to the back seat. During 1937, the Soviet Union decided to adopt the drogue parachute for the first time on a limited number of their aircraft, specifically those assigned to operate within the Arctic to provide logistical support for the famous polar expeditions of the era, such as the first drifting ice stations North Pole 1, which was launched that same year. The drogue parachute was credited with enabling airplanes to land safely on smaller ice floes that were otherwise unfeasible landing sites.]] During the space race between the United States and the Soviet Union, drogue parachutes were adopted on numerous spacecraft. All human space programs managed by NASA and the Soviets in that time, including Project Mercury and the Apollo program, employed drogue parachutes in their vehicle recovery systems alongside the larger main parachutes. The large budget granted to NASA at the time allowed for the extensive development of parachutes, also including drogues that were designed for deployment in extreme conditions and proved useful for interplanetary missions. The Space Shuttle, which landed on a runway, also found benefit in using a drag chute during landing.
Құрылымы мен сипаттамалары
Дәстүрлі парашютпен салыстырғанда, дрог парашюті созылыңқырақ келіп, бетінің ауданы едәуір кішідірек болады; осының салдарынан, ол әлдеқайда аз қарсылық күшін тудырады. Дрог парашютін дәстүрлі парашюттердің жыртылып кететін жылдамдықтарда да қолдануға болады, бірақ ол затты дәстүрлі парашюттей күшті баяулатпайды. Өте қарапайым құрылысының арқасында дрог парашютін ашу оңайырақ, соның ішінде ашылу кезінде түйіліп қалу немесе толыққанды ісіп кету қаупі де азаяды.
In comparison to a conventional parachute, the drogue parachute is more elongated and has a far smaller surface area; as a result, it provides far less drag. The drogue parachute can be deployed at speeds at which conventional parachutes would be torn apart, although it will not slow an object as much as a conventional parachute would do. Due to its simpler design, the drogue parachute is also easier to deploy, minimizing the risk of becoming tangled while unfolding or failing to inflate properly.
Парашютпен ұшу
Кейде дрог парашюттері негізгі немесе резервтік парашютті іске қосу үшін қолданылады, дрогтың тудыратын қарсылығын пайдаланып негізгі парашютті контейнерден шығару арқылы. Мұндай дрог бір пайдаланушылық (спорттық) парашют жүйесінде қолданылғанда пилоттық парашют деп аталады. Пилоттық парашют тек негізгі немесе резервтік парашютті ашу үшін қолданылады; ол жылдамдықты төмендетуге немесе тұрақтандыруға пайдаланылмайды. Тандемдік жүйелерде жағдай басқаша; еркін құлау кезінде тандемдік секірушілердің соңғы жылдамдығын азайту үшін ұшақтан шыққаннан кейін дереу дрог ашылады. Кейіннен ол жеке парашюттердегідей негізгі парашютті ашу үшін қолданылады. Осы мақсатқа арналған дрог парашюттеріне көптеген жаңалықтар мен жақсартулар енгізілді; мысалы, 1972 жылы айналуды тоқтату функциясы бойынша патент берілді, ал 2011 жылы күшті таратуды жақсартуға патент алынды.
Drogue parachutes are sometimes used to deploy a main or reserve parachute by using the drag generated by the drogue to pull the main parachute out of its container. Such a drogue is referred to as a pilot chute when used in a single user (sports) parachute system. The pilot chute is only used to deploy the main or reserve parachute; it is not used for slowing down or for stability. Tandem systems are different; a drogue is deployed shortly after exiting the aircraft to reduce the terminal velocity of the pair of tandem jumpers during freefall. It is later used to deploy the main parachute as on single person parachutes. Numerous innovations and improvements have been made to drogue parachutes intended for this purpose; examples include a patent for an antispinning feature granted during 1972, and improved force distribution granted in 2011.
Ауыспау
Ұшақтың қону қашықтығын қысқарту үшін қолданылатын тежеу парашюты немесе соқтыру парашюты деп атайды. Олар ылғалды немесе мұзды ұшу-қону жолақтарында және жоғары жылдамдықтағы төтенше жағдайларда қону кезінде тиімділігін сақтайды. Тежеу парашюттары автокөліктерді жүгіру жарысында тоқтату үшін де қолданылады; Ұлттық жылдамдық жарысы ассоциациясы сағатына 150 миль немесе одан да жоғары жылдамдыққа жете алатын барлық көліктерге оларды орнатуды міндеттейді. Сондай-ақ, олар жердегі жылдамдық рекордтарын жасауға бағытталған бірнеше тәжірибелік көліктерге орнатылды.
When used to shorten an aircraft's landing distance, a drogue chute is called a drag parachute or braking parachute. They remain effective for landings on wet or icy runways and for high speed emergency landings. Braking parachutes are also employed to slow down cars during drag racing; the National Hot Rod Association requires their installation on all vehicles able to attain speeds of 150 miles per hour or greater. They have also been installed on multiple experimental vehicles intended to conduct land speed record attempts.
Тұрақтылық
Дрог парашюттері ұшу кезіндегі нысандардың бағытын тұрақтандыруға көмектеседі, мысалы, RKG 3 танкіге қарсы гранаталары немесе әуеден тасталған бомбалар сияқты. Ұшу қабілетін тексеру кезінде бақылаусыз айналу қаупін азайту үшін тоқтау парашюттері қолданылады. Бұл мақсатта бірнеше ядролық бомбаларда да қолданылған, мысалы B61 және B83, олардың құлауын баяулату арқылы, оларды тастаған ұшаққа ядролық жарылыстан қашуға жеткілікті уақыт беруге мүмкіндік берді. Дрог парашюттері ұшып шығу орындықтарында тұрақтандыру және құрылғы жұмыс іске қосылғаннан кейін дереу жылдамдықты азайту үшін де қолданылады, мысалы ACES II жеке құтқару жүйесінде. Сол сияқты, жоғары жылдамдықты ұшақтар мен ғарыш кемелерінде қолданылатын көптеген құтқару капсулалары тұрақтылықты қамтамасыз ету және жылдамдықты азайту үшін дрог парашюттерін пайдаланады, бұл негізгі парашютті ашуға немесе ұшқыштың капсуладан шығып, жеке парашютті пайдалануына мүмкіндік береді. SpaceX Dragon капсулалары мен корпустарының жартылары, Rocket Lab Electron бірінші сатылары, ISRO-ның Gaganyaan модульдері және Chang'e 5 қайта кіру аппараты. Stardust және OSIRIS REx үлгілерін қайтару капсулалары, сондай-ақ 2024 жылғы қаңтарға дейін Марсқа сәтті қонған барлық миссияларда үстірткі парашюттер қолданылды. Кейбір жоғары биіктіктегі зымырандар да екі сатылы жүйе ретінде дрог парашюттерін пайдаланады, содан кейін олардың құлауын бақылау және азайту үшін негізгі парашют ашылады.
Drogue parachutes may also be used to help stabilise direction of objects in flight, such as thrown RKG 3 anti tank grenades or air dropped bombs. Stall recovery parachutes are used to mitigate risk of uncontrollable spins during airworthiness flight testing. It has been used for similar purposes when applied to several nuclear bombs, such as the B61 and B83, slowing the weapon's descent to provide the aircraft that dropped it enough time to escape the nuclear blast. Drogue parachutes have found use on ejection seats to both stabilise and to slow down almost immediately following deployment, examples include the ACES II personal escape system. Similarly, a number of escape capsules, used on both supersonic aircraft and spacecraft, have employed drogue parachutes both for stability and braking, allowing either a main chute to be deployed or for the pilot to exit the capsule and use a personal parachute. SpaceX Dragon capsules and fairing halves, Rocket Lab Electron first stages, ISRO's Gaganyaan modules and the Chang'e 5 re entry craft. The Stardust and OSIRIS REx sample return capsules and all successful Mars landing missions as of January 2024 used supersonic drogue parachutes. Some high altitude rockets have also used drogue chutes as part of a dual deployment system, subsequently deploying a main parachute to control and slow their descent.