Кіріспе

Алясканың батыс жағалауындағы түбек. Кенай түбегіндегі қала. Сьюард түбегі – АҚШ-тың Аляска штатының батыс жағалауындағы ірі түбек, оның батыс ұшы Уэльс принці мүйісі. Түбек Нортон шығанағы, Беринг бұғазы, Чукчи теңізі және Коцебуе шығанағы арасындағы Беринг теңізіне қарай созылып жатыр. Түбектің ұзындығы және ені шамамен бірдей. Аляскадағы Севард қаласы сияқты, ол Алясканы АҚШ сатып алу үшін күрескен АҚШ Мемлекеттік хатшысы Уильям Х. Севардтың құрметіне аталған. Сьюард түбегі – Плейстоцен мұз дәуірінде Сібірді Аляскамен байланыстырған, шамамен мың мильге жуық кеңдіктегі Беринг құрлық көпірінің қалдығы. Бұл құрлық көпірі адамдардың, сондай-ақ өсімдіктер мен жануарлар түрлерінің Азиядан Солтүстік Америкаға көшіп-қонуына көмектескен. Беринг жер көпірі ұлттық паркіндегі Трейл Крик үңгірлері мен Эспенберг мүйісі және оңтүстікке қарайғы Денбиг мүйісі сияқты жерлердегі қазба жұмыстары Азиядан Сьюард түбегіне дейінгі ежелгі көші-қондардың уақыт кезеңін анықтауға мүмкіндік берді.

География және экология

Севард түбегінің бірнеше геологиялық ерекшеліктері бар. Жарым аралдың солтүстік бөлігіндегі Devil Mountain көлдері әлемдегі ең үлкен maar көлдері және Эспенберг жанартау алабының бөлігі болып табылады. Олар 21 мың жыл бұрын жер асты буының жарылуы нәтижесінде пайда болды. Killeak көлдері мен White Fish көлі – Севард түбегінің солтүстігіндегі маңызды өлшемдері бар жанартаулық көлдер. Төрт тау тізбегі жарым аралдың оңтүстік жағын бойлай орналасқан, олардың ең көрнектісі – Kigluaik (немесе Sawtooth) таулары. Бұл тізбектегі және жарым аралдағы ең биік нүкте – 1437 м (4714 фут) биіктіктегі Mount Osborn шыңы. Севард түбегіндегі басқа тау жоталарына Bendeleben, Darby және York таулары жатады. Bendeleben таулары Жаңа кайнозой дәуіріндегі жақындағы тектоникалық жарылыстардың белгілерін көрсетеді, ал тектоникалық деформация мен тау түзілуінің көп бөлігі креда дәуірінде болды, бұл Арктикадағы Беринг тақтасының аймақтық тектоникалық блогының айналуымен байланысты. Kuzitrin көлінің солтүстігіндегі Lost Jim Lava Flow шамамен 1000-2000 жыл бұрын пайда болған лава алаңы, оның ауданы шамамен 228 км² (88 шаршы миль) құрайды. Жарым аралдың барлық жерінде, соның ішінде Serpentine Hot Springs, Pilgrim Hot Springs, Granite Mountain, Elim, Clear Creek және Lava Creek сияқты бірнеше геотермальдық ыстық бұлақтар орналасқан. Севард түбегінде көптеген өзендер бар. Ең ірілері – Koyuk, Kuzitrin, Niukluk, Fish, Tubuktilik, Kiwalik, Buckland және Agiupuk өзендері. Бұл өзендер жарым арал тұрғындарының күн көрісіне маңызды рөл атқарады және саяхаттау, аң аулау және балық аулауды жеңілдетеді. Жарым аралдағы өзендердің көпшілігінде әртүрлі лосось түрлері, сондай-ақ Dolly Varden trout, Arctic grayling, әртүрлі ақ балық түрлері, northern pike және burbot кездеседі. Севард түбегіндегі өзендердің көпшілігі қазан айының ортасында мұзға тоңазып, көктемде мамыр айының ортасынан соңына дейін мұз кетеді. Севард түбегі – Picea mariana (қара қарағай) таралу шегінің батыс бөлігі болып табылады, ол аймақтың басым ағаш түрі. Аляскадағы бұғы шаруашылығы 1892 жылы Сибирьдің шығысынан алғашқы бұғы партиясы әкелінгеннен бастап Севард түбегінде шоғырландырылды. Алайда, 1997 жылы үйретілген бұғылар жазғы көші-қон кезінде Батыс Арктика карибуларының тобына қосылып, жоғалып кетті. Cape Prince of Wales – Америка материгінің ең батыс нүктесі, ол батыс жағалауда орналасқан. Бұл мүйіс Ресей материгінің ең жақын нүктесі – Cape Dezhnev-тен 82 км қашықтықта жатыр. 2011 жылдың тамызында Ресей Аляскадағы Севард түбегін Ресейдегі Чукчи түбегімен байланыстыратын Беринг бұғазының астындағы теміржол туннелін салу жобасын жариялады. Егер жоба аяқталса, оның құны шамамен 65 миллиард АҚШ долларын құрап, әлемдегі ең ұзын туннель болады. Жарым арал Алясканы Ресейден сатып алу туралы келіссөздер жүргізген АҚШ Мемлекеттік хатшысы Уильям Г. Сьюардтың құрметіне аталған.