Кіріспе
Төсенішпен қапталған жаттығу қаруы
Көбік қару, сондай-ақ боффер, төсенішпен қапталған қару немесе латекс қару деп те аталады, бұл қолмен ұстап жаттығу үшін жасалған, нақты емес қару. Мұндай қарулар «соғыс ойыны» деп аталатын симуляциялық шайқастарда және кейбір тікелей ойынға қатысу роликтеу ойындарында (LARP) қолданылады.
Терминология
Америка Құрама Штаттарында ортағасырлық жауынгерлік спорт түрлерінде, ұрыс ойындарында және LARP-та қолданылатын көбіктен жасалған қарудың төрт негізгі түрі бар. Оларды былай анықтауға болады:
Бофер қарулары: "Бофер" термині бір ғана ПВХ құбырынан тұратын, оның үстіне бір қабат көбік жабылып, тұтқыр таспамен оралған қарудың ерекше құрылымын білдіреді. Бұл қару, қаптамасы болғанымен, қорғанышсыз күреске жарамсыз. Ол көбінесе тікелей соққы жасаудың орнына, соңғы сәтте тоқтатып, жай ғана тигізу арқылы шайқасатын ролик ойындарында қолданылады. Ауыр бофер қарулары: Бұл қарулар стандартты бофер қаруларына ұқсас, бірақ олардың негізгі құбырына қосымша таспамен нығайтылған. Олар толық күшпен күреске қолданылады, мұнда қатысушылар көптеген қауіпсіздік құралдарын (қорғаныш киімдерін) киеді. Бұл қаруды негізінен Шығармашылық Анахронизм Қоғамы (SCA) өздерінің жастар арасындағы жауынгерлік бағдарламасында қолданады. Латекс қарулары: Еуропаның көптеген елдерінде қазіргі қылышпен күресу ойындарының барлығында латекс резеңкеден жасалған көбік қылыштар қолданылады. Бұл қарулар көбінесе жылтыр латекспен боялады. Олар жеңіл қаптамамен жабдықталған және ойыншылар тек тигізу арқылы, соққы жасамас бұрын тоқтатып шабуылдаулары керек. Қарудың ұшы әлсіз тіреуге ие болғандықтан, онымен қадап соғу қиын. Бұл қарулар АҚШ-тағы LARP ойындарында қолданыла бастады. Қабатталған қарулар: Кейде "көбік қару" деп те аталатын қабатталған қару, американдық ұрыс ойындарының дамуының нәтижесі. Қабатталған қарулар әдетте дәстүрлі бофер қаруларынан кем дегенде екі есе көп қаптамаға ие. Олар сондай-ақ дәстүрлі ПВХ боферлерге қарағанда жеңіл болады, өйткені көбінесе шыны талшық немесе көміртек талшықтан жасалған негізге орнатылады. Барлық соққы алатын беттері матамен жабылады, бұл қарудың ашық теріге тиіп сызат қалдырмауын қамтамасыз етеді. Көбірек қаптама, жеңіл салмақ және матамен жабудың үйлесімі осы қаруларды американдық ұрыс ойындарының көпшілігінде (Amtgard, Belegarth Medieval Combat Society, Dagorhir, Darkon Wargaming Club және High Fantasy Society) кездесетін шексіз күрес үшін өте қолайлы етеді. Еуропа мен Ұлыбританияда "латекс қару" және "LARP үшін қауіпсіз қару" терминдері жиі қолданылады, ал күрес әдетте "LARP күресі" деп аталады. Латекс емес көбіктен жасалған қарулар негізінен Джаггерде және фин ЛАРП қауымдастығында қолданылады.
Бөлшекті қарудың құрылысы
Қалқымалы қару жасаудағы ең маңызды мәселе – қауіпсіздік. Қалқымалы қарумен жасалған соққы нысанаға ауыртпалық тудырмауы керек, ал рұқсат етілген жүйелерде тіпті толық күшпен жасалған соққы да жарақат келтірмеуі тиіс. Соққыларын үнемі тоқтатып бермейтін жауынгерлер шарадан қуылғанға дейін, кемінде қауіпсіздік үшін жекпе-жекке қатысудан шеттетілуі мүмкін. Қару берік болуы керек, жағдайдың қысымына төтеп беруге лайық болуы керек. Екінші маңызды мәселе – эстетика. Көбінесе, көбіктен жасалған қару нақты қару – мысалы, қылыш немесе балта сияқты көрінуі керек, кейде әсемдік үшін әртүрлі безендірулермен жасалады. Қарудың салмағы мен тепе-теңдігі жекпе-жекте қолданудың ыңғайлылығына әсер етеді. Әдетте, көбіктен жасалған қарудың бірнеше негізгі бөлігі болады: ішкі қаңқа, жұмсақ қабат, ұштығы, түрлі функционалды және көркемдік элементтер, сондай-ақ сыртқы қабық немесе қорғаныш қабық.
Негізгі
Көпірден жасалған қарудың ең маңызды бөлігі – оның өзегі, ол қарудың сабы ретінде қызмет етеді және оған бастапқы нысан береді. Өзектің ПВХ, графит, шыны талшық, көміртек талшық, бамбук немесе алюминийден жасалған түрлері қолданылады, ал стандарттар түрлі топтар мен елдерде әртүрлі болады. Қазіргі уақытта АҚШ-та графиттен жасалған гольф клубының сабы мен ПВХ құбырлары ең көп қолданылады, ал Еуропада қатты шыны талшықтан немесе көміртек талшықтан жасалған таяқшалар жиі қолданылады. Кейбір өзектік материалдарды қаруға әртүрлілік пен ерекшелік беру үшін түрлі пішінге иіп алуға болады. ПВХ өзегін иілудің ең көп таралған тәсілі – ыстық үрлегіш немесе ас үй пеші; алайда, кейбір адамдар жылу тапаншаларын немесе қайнаған суды артық көреді, себебі бұл әдістер өзектің күйіп немесе әлсіреуін болдырмау үшін біркелкі жылуды қамтамасыз етеді. Ратанды әдетте суға малып, содан кейін қалыпқа келтіреді. Кейбір топтар өзекті нығайту және өзегі сынған жағдайда зақымды азайту үшін таспамен орайды. Мұндай шара қолданылмаса да, төсенішпен жабдықталған тұтқа – қауіпсіздікті қамтамасыз етудің кең таралған шарасы, себебі ол жазатайым оқиғалардан қосымша қорғаныс береді.
Өсіп-өніп
Қарудың өзегіне төсеніш пен ұшқыш ұштар бекітілгеннен кейін, қарудың сыртқы пішінін әдемілеу және қолдануға ыңғайлы ету үшін қосымша безендірулер жасалуы жиі кездеседі. Егер көбіктен жасалған қару балта болса, онда ашық ұялы көбіктен қиылған басы бекітілуі мүмкін. Жабық ұялы көбіктің қосымша қабаттары семсердің жүзін, пышақтың сабын немесе тоқмақтың жұмсақ көбіктен жасалған "тікендерін" анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Электр таспасына қарағанда көбіктік тығыздағыш "кесу жиегін" жақсырақ көрсетуге көмектеседі. Бұл безендірулер шеберге өзінің шығармашылығын танытуға кең мүмкіндік береді.
Қаптама немесе қабық
Қару содан кейін таспамен (мысалы, желкен таспасы, гаффер таспасы сияқты) жабылады.
Қаптама
Боферлік қарулардан өзгеше, жұмсақ қарулар толық күшпен соққы беру үшін қолданылады, демек, оларға көбірек жұмсарту қажет. Көптеген американдық жауынгерлік ойындар ұйымдарының ережелерінде салмағы 24 унциядан аз қарудың соққы беретін бетіне шамамен бір дюйм жұмсарту талап етіледі. Салмағы 24 унциядан асатын қарулар үшін жұмсарту талабы әдетте шамамен бір жарым дюймға дейін арттырылады. Қарудың негізгі бөлігінің ұшы жыртылуға төзімді материалмен жабылуы немесе қоршалуы керек, мысалы, тығыз оралған кішкентай көбік қорапшасы, берік тор лентасының қабаты немесе ядроның (қозғалып тұрып) соққыдан қорғағыштың ішінде жылжып кетпеуін қамтамасыз ететін йога төсеніші.
Өсіп-өніп
Қауіпсіздік үшін қарудың тұтқасының барлық бөліктері (бастары мен қорғағышы да қоса) екі дюймдік тесікке оңай сыймауы тиіс. Бұл қаруды бас киімсіз жағдайда қолданғанда көзге ауыр зақым келтіру қаупін азайтуға мүмкіндік береді.
Қаптау
Терінің толық соққыдан зақымдануын болдырмау үшін, барлық жұмсақ қарулардың соққыға түсетін барлық беттері матамен жабылуы керек.
Вариациялар
Көбіктен жасалған қару жасау ережелері топтан топқа өте көп өзгеріп отырады, себебі көбікті қарумен шайқасатын топтар көбінесе шағын болады және бір-бірінен тәуелсіз жұмыс істеуге бейім. Көбікті қарумен шайқасатын топтар рұқсат етілген салмақ, мөлшер, икемділік, көбіктің қалыңдығы, ұштың ұзындығы және негіз ретінде қолданылатын материалдардың түрі жағынан да әртүрлі келеді. Сондықтан, осы спортпен айналысатындар, еркін күрес өнері түрі ретінде немесе LARP іс-шараларында қатысқысы келгендер, қатысатын тобының ережелерін міндетті түрде тексеруге кеңес беріледі, осылайша қаруды жергілікті стандарттарға сәйкес ету үшін бөлшектеп, қайта құрастыру қиындығынан сақтануға болады.
LARP тіректері
Бофер қарулары көбінесе тікелей ойынға қатысатын рөлдік ойындарда реквизит ретінде қолданылады. Қауіпсіздікпен жасалған болса да, бұл қарулар көбінесе қатаң қауіпсіздік тексерулерінен өте бермейді, себебі жауынгерлердің толық күшпен соққы беруі күтілмейді.
Ортағасырлық жауынгерлік спорт түрлері
Көпір қарулары жекпе-жек өнері турнирлеріне ұқсас айқастарда да қолданылуы мүмкін, олар тарихи реконструкция шайқастарын еске түсіреді, бірақ аз қорғаныш жабдығын талап етеді. Мұндай турнирлердің масштабы жеке дуэльдерден бастап жүздеген қатысушы бар шайқастарға дейін ауысуы мүмкін. Көпір қарулары кейбір спорт түрлерінде де қолданылады, мысалы, Джаггер сияқты ұрыс ойындарында.
Үй пайдалануы
Боферлерді жеке адамдар да үйде, достары мен туыстары арасында жауынгерлік ойындар үшін жасайды. Мұндай боферлер әдетте ешқандай LARP тобының талаптарына сәйкес жасалмайды.