Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Полюске орнатылған жақын қару
Pole mounted close combat weapon
Құбық немесе сапты қару – жақын арадағы соғысқа арналған қару, онда қарудың негізгі соғыс бөлігі әдетте ағаштан жасалған ұзын саптың соңына бекітіледі, бұл пайдаланушының тиімді қашықтығы мен соққы күшін арттырады. Құбық қарулар көбінесе жақын арадағы соғысқа арналған, олардың ішінде найза тәрізді конструкциялар ұстап немесе лақтыруға жарамды. Көптеген құбық қарулар шаруашылық құралдарынан немесе басқа қолжетімді құралдардан жасалғандықтан, оларда салыстырмалы түрде аз металл болды, сондықтан оларды жасау арзан және оңай болды. Соғыстағы жауынгерлерде арнайы әскери қаруды сатып ала алмайтын кедейлер тобы болған кезде, олар көбінесе арзан қару ретінде құралдарды қолданды. Оқу құны салыстырмалы түрде төмен болды, өйткені бұл шақырылған шаруалар өз өмірінің көп бөлігін осы "қаруларды" егістікте пайдалануға жұмсады. Бұл құбық қаруды бүкіл әлемдегі шаруалардың көтерілісінің таңдаулы қаруына айналдырды. Құбық қаруларды үш негізгі санатқа бөлуге болады: ұзын қашықтықтағы және тікұшталды немесе фалангалық ұрыста қолданылатын итеру тактикасы үшін жасалғандар; сапқа қол еркін қозғалуына мүмкіндік беретін және бұрыштық күшті (айырбастау тактикасы) максималды етуге арналған рычагты арттыруға арналғандар; және шайқаста лақтыру тактикасын қолдануға арналғандар. Албард сияқты қарулардағы ілмек, әсіресе атты әскерге қарсы тартып алу немесе күресу тактикасы үшін қолданылды. Олардың әмбебаптығы, жоғары тиімділігі және төмен құнының арқасында, құбық қарулардың көптеген түрлері болды, олар соғыс алаңында кеңінен қолданылды. Бильдер, шоқтар, даниялық балталар, найзалар, шыналар, гуандаолар, пудаолар, пикалар, сапты балталар, хальбардтар, гарпундар, совнялар, үш тістілер, нагинаталар, бардишалар, соғыс орақтары және найзалар – бұл құбық қарулардың барлық түрлері. Құбық қарулар Азия мен Еуропаның соңғы классикалық соғыс алаңдарында кең таралған қару болды. Олардың қашықтығы мен соққы күші оларды атты әскерге қарсы тиімді қару етті, қарсыласты аттан түсіріп, қару-жараққа енуге мүмкіндік берді. Ренессанс дәуірінде көптеген түрлері пайда болды. Қазіргі заманда құбық қарулар көбінесе Папаның швейцарлық гвардиясы немесе Гвардияның еомендері сияқты рәсімдік әскери бөлімдерге немесе дәстүрлі жекпе-жек өнеріне шектеледі. Әсіресе қытай жекпе-жек өнерінде қарулар мен техникалардың кең ассортименті сақталған.
A polearm or pole weapon is a close combat weapon in which the main fighting part of the weapon is fitted to the end of a long shaft, typically of wood, extending the user's effective range and striking power. Polearms are predominantly melee weapons, with a subclass of spear like designs fit for thrusting and/or throwing. Because many polearms were adapted from agricultural implements or other fairly abundant tools, and contained relatively little metal, they were cheap to make and readily available. When belligerents in warfare had a poorer class who could not pay for dedicated military weapons, they would often appropriate tools as cheap weapons. The cost of training was comparatively low, since these conscripted farmers had spent most of their lives using these "weapons" in the fields. This made polearms the favoured weapon of peasant levies and peasant rebellions the world over. Polearms can be divided into three broad categories: those designed for extended reach and thrusting tactics used in pike square or phalanx combat; those designed to increase leverage (due to hands moving freely on a pole) to maximize angular force (swinging tactics) against cavalry; and those designed for throwing tactics used in skirmish line combat. The hook on weapons such as the halberd was used for pulling or grappling tactics, especially against horsemen. Because of their versatility, high effectiveness and low cost, there were many variants of polearm, which were much used weapons on the battlefield. Bills, picks, dane axes, spears, glaives, guandaos, pudaos, pikes, poleaxes, halberds, harpoons, sovnyas, tridents, naginatas, bardiches, war scythes, and lances are all varieties of polearms. Polearms were common weapons on post classical battlefields of Asia and Europe. Their range and impact force made them effective weapons against armoured warriors on horseback, unhorsing the opponent and to some extent effective to penetrate armour. The Renaissance saw a plethora of varieties. Polearms in modern times are largely constrained to ceremonial military units such as the Papal Swiss Guard or Yeomen of the Guard, or traditional martial arts. Chinese martial arts in particular have preserved a wide variety of weapons and techniques.
Қарақ балта
Қарақ балта немесе гей (қытайша: 戈; пиньинь: gē; Wade–Giles: ko; кейде жаңылыстыра "албарда" деп аударылады) – Шан әулетінен бастап, кем дегенде Хан әулетінің кезіне дейін Қытайда қолданылған қару түрі. Ол қоладан (немесе кейінірек темірден) жасалған, тік ағаш тіреуге сабымен бекітілген пышақ пішіндес жапырақтан тұрады: қола дәуіріндегі кең таралған жаяу әскер қаруы, сонымен қатар соғыс арбасындағы әскерлер де қолданған. Кейбір қарақ балталарда найза ұшы болады. Сирек кездесетін түрі – екі бөліктен тұратын басы, ол әдеттегі тік жапырақ пен орақ тәрізді жапырақтан құралған. Басқа да сирек археологиялық табыстар бар, онда екі немесе кейде үш жапырақ бір қатарға тізіліп, діңгекке орнатылған, бірақ олар көбінесе салтанатты діңгек қарулары деп есептелген. Бұл қару көне Қытайда жиі қолданылса да, Цинь және Хан әулеттерінен кейін қарақ балтаның қолданылуы күрт азайды. Джи – қарақ балта мен найзаның біріктірілген түрі. Соғыс арбаларының маңыздылығы төмендеген кейінгі классикалық Қытай династияларында қарақ балтаның қолданылуы дерлік тоқтады.
The dagger axe, or gee (Chinese: 戈; pinyin: gē; Wade–Giles: ko; sometimes confusingly translated "halberd") is a type of weapon that was in use from Shang dynasty until at least Han dynasty China. It consists of a dagger shaped blade made of bronze (or later iron) mounted by the tang to a perpendicular wooden shaft: a common Bronze Age infantry weapon, also used by charioteers. Some dagger axes include a spear point. There is a (rare) variant type with a divided two part head, consisting of the usual straight blade and a scythe like blade. Other rarities include archaeology findings with two or sometimes three blades stacked in line on top of a pole, but were generally thought as ceremonial polearms. Though the weapon saw frequent use in ancient China, the use of the dagger axe decreased dramatically after the Qin and Han dynasties. The ji combines the dagger axe with a spear. By the post classical Chinese dynasties, with the decline of chariot warfare, the use of the dagger axe was almost nonexistent.
Жі
Джи (қытайша: 戟) - қылыш-айбалтаны (dagger axe) найзамен біріктіру арқылы жасалған. Бұл қару кем дегенде Шан әулеті дәуірінен бастап Солтүстік және Оңтүстік әулеттердің аяғына дейін әскери қару ретінде қолданылды.
The ji (Chinese: 戟) was created by combining the dagger axe with a spear. It was used as a military weapon at least as early as the Shang dynasty until the end of the Northern and Southern dynasties.
Нгао
Нгао немесе нгау (ง้าว, ของ้าว) – тайлық таяқшалы қару. Бұл қару дәстүрлі түрде пілмен жүретін жаяу әскерлер қолданған және қазір де краби крабонг шеберлері қолданады. Малай тілінде "дап" деп аталатын нгао, қисайған жүзі бар ағаштан жасалған саптан тұрады және дизайны корейлік "вольдо" қаруына ұқсас. Әдетте, оның жүзі мен сабы арасында пілді басқаруға арналған ілмек (ขอ) болады. Пілшілер нгаоны шайқас кезінде пілдің немесе жылқының үстінен қылыштай қолданған.
The ngao or ngau (ง้าว,ของ้าว) is a Thai polearm that was traditionally used by elephant riding infantry and is still used by practitioners of krabi krabong. Known in Malay as a dap, it consists of a wooden shaft with a curved blade fashioned onto the end, and is similar in design to the Korean woldo. Usually, it also had a hook (ขอ) between the blade and shaft used for commanding the elephant. The elephant warrior used the ngao like a blade from atop an elephant or horse during battle.
Дана балтасы
Дания балтасы – шапқа бекітілген, ауыр, ай тәрізді басы бар қару. Бастапқыда викингтердің қаруы болған, бірақ 11 ғасырда англосаксондықтар мен нормандар да қолдана бастады, ал 12-13 ғасырларда Еуропаға кеңінен тарады. Осы қарудың түрлері Шотландия мен Ирландияда 16 ғасырға дейін пайдаланылды. Бұл – «ұзын балтаның» бір түрі.
The Dane axe is a weapon with a heavy crescent shaped head mounted on a haft in length. Originally a Viking weapon, it was adopted by the Anglo Saxons and Normans in the 11th century, spreading through Europe in the 12th and 13th centuries. Variants of this basic weapon continued in use in Scotland and Ireland into the 16th century. A form of 'long axe'.
Спарт балтасы
13 ғасырда даниялық балтаның түрлері кездеседі. Ағылшын тілінде sparth (Ескі норвег тілінен sparðr) немесе ұзын сапты балта деп сипатталатын бұл қарудың үлкен басы кең жарақпен, ал ай тәрізді бөлігінің артқы жағы сапқа дейін созылып, оған жанасып (немесе тіпті бекітіліп) тұратын. Ирландияда бұл балта "спарл балтасы" деп аталған. Батыс Шотландияда немесе Ирландияда шыққан шпарр галогластар тарапынан кеңінен қолданылған. Кейде бұл атау ирланд тіліндегі "қабырға сөресі" немесе "балка" сөздерінен туындаған десе де, шпаррдың sparth-тың бір түрі болуы ықтимал. Спаррдың ерекше пішінді басы болғанын дәлелдеуге әрекеттер жасалғанмен, қолда бар суреттер мен сақталған қарулар үлкен айырмашылықты көрсетті, ал қарудың ерекшелігі – оның ұзын сабы болды.
In the 13th century, variants on the Danish axe are seen. Described in English as a sparth (from the Old Norse sparðr) or pale axe, the weapon featured a larger head with broader blade, the rearward part of the crescent sweeping up to contact (or even be attached to) the haft. In Ireland, this axe was known as a sparr axe. Originating in either Western Scotland or Ireland, the sparr was widely used by the galloglass. Although sometimes said to derive from the Irish for a joist or beam, a more likely definition is as a variant of sparth. Although attempts have been made to suggest that the sparr had a distinctive shaped head, illustrations and surviving weapons show there was considerable variation and the distinctive feature of the weapon was its long haft.
Фошард
Фушард – 11-14 ғасырларда ортағасырлық Еуропада қолданылған таяқ қаруының бір түрі. Ол ұзын таяққа бекітілген қисық жүзді қару болатын. Жүздің өзі ұзындығы бойына орташа немесе күшті қисыққа ие болды; бірақ, айқас немесе гизармадан өзгеше, кескіш жиегі дөңгелек жағында орналасқан.
A fauchard is a type of polearm which was used in medieval Europe from the 11th through the 14th centuries. The design consisted of a curved blade put atop a pole. The blade bore a moderate to strong curve along its length; however, unlike a bill or guisarme, the cutting edge was on the convex side.
Гизарме
Гизарм (кейде гисарме, гизерне немесе бисарме) – Еуропада шамамен 1000 және 1400 жылдар аралығында қолданылған таяққа орнатылған қару. Ол негізінен атты әскерлерді және рыцарьларды аттан түсіру үшін пайдаланылды. Басқа көптеген таяқ қарулары сияқты, оны да шаруалар қол құралдарын ұзын таяқтармен біріктіріп жасады, осы жағдайда найзаның сабына бау-тарау ілмегін бекітті. Ілмектер аттыларды аттан түсіруге қолайлы болғанымен, олар, әсіресе тұрған қарсыластармен күрескенде, найзаның тоқтату күшіне жете алмады. Алғашқы үлгілерде ұзын таяқтың ұшына жай ғана ілмек орнатылса, кейінгі үлгілерде пышақтың арт жағына кері тікен қосылды. Соңында қару жасаушылар ілмектің тиімділігін түрлі таяқ қаруларына енгізіп, гизарм – пышағында ілмегі бар кез келген қаруды білдіретін жалпы атауға айналды. Эварт Оукшотт бұл қаруды ай тәрізді ұялы балта деп сипаттауды ұсынды.
A guisarme (sometimes gisarme, giserne or bisarme) was a polearm used in Europe primarily between 1000 and 1400. It was used primarily to dismount knights and horsemen. Like most polearms it was developed by peasants by combining hand tools with long poles, in this case by putting a pruning hook onto a spear shaft. While hooks are fine for dismounting horsemen from mounts, they lack the stopping power of a spear especially when dealing with static opponents. While early designs were simply a hook on the end of a long pole, later designs implemented a small reverse spike on the back of the blade. Eventually weapon makers incorporated the usefulness of the hook in a variety of different polearms and guisarme became a catch all for any weapon that included a hook on the blade. Ewart Oakeshott has proposed an alternative description of the weapon as a crescent shaped socketed axe.
Глейв
Гла́йв – бір қырлы, пішінімен қазіргі ас үй пышағына ұқсас, біртіндеп ұшталған жапырақтың таяққа бекітілген қаруы. Жапырағы шамамен алғанда ұзын, ал таяғы – ұзын болатын. Бірақ, қылыш немесе нагината сияқты тістеудің орнына, жапырақ балта басы сияқты ұялы конструкцияда бекітіледі, жапырағы мен таяғының ұзындығы әртүрлі болуы мүмкін. 13 ғасырдағы Матей Киелі кітабындағы суреттерде жаяу және атты әскер қолданған ұзын жапырақты, қысқа таяқты қару бейнеленген. Кейде гла́йв жапырақтарының артқы жағында кішкентай ілгек немесе тікенек болады. Мұндай гла́йвтер гла́йв-гизарма деп аталады.
A glaive is a polearm consisting of a single edged tapering blade similar in shape to a modern kitchen knife on the end of a pole. The blade was around long, on the end of a pole long. However, instead of having a tang like a sword or naginata, the blade is affixed in a socket shaft configuration similar to an axe head, both the blade and shaft varying in length. Illustrations in the 13th century Maciejowski Bible show a short staffed weapon with a long blade used by both infantry and cavalry. Occasionally glaive blades were created with a small hook or spike on the reverse side. Such glaives are named glaive guisarme.
Қателік
Воулж (кейде полюс кескіші деп те аталады) - иісті жүзді пышақ, оның жүздігінің төменгі екі бөлігі полюске байланып, бір түрі балтаға айналады. Семсерге өте ұқсас көрінеді.
A voulge (occasionally called a pole cleaver) is a curved blade attached to a pole by binding the lower two thirds of the blade to the side of the pole, to form a sort of axe. Looks very similar to a glaive.
Қаттылық
Svärdstav (сөзбе-сөз қылыш таяғы) – ортағасырлық шведтің таяққа бекітілген, екі қырлы семсерден тұратын қаруы. Суреттерде қарудың қылыш сияқты қорғағыштарымен жабдықталғаны жиі көрсетіледі. Кейбір суреттерде ұялы бекіткіштер мен нығайтушы тілшелер қолданылғаны байқалады, бірақ кейде олар жоқ; мүмкін, бұл қару кейде ескі семсердің жалпағын тірегі арқылы ұзын таяққа тікелей бекіту арқылы жасалған, бұл naginata-дан айырмашылығы жоқ.
A svärdstav (literally sword staff) is a Swedish medieval polearm that consists of a two edged sword blade attached to a staff. The illustrations often show the weapon being equipped with sword like quillons. The illustrations sometimes show a socket mount and reinforcing langets being used, but sometimes they are missing; it is possible this weapon was sometimes manufactured by simply attaching an old sword blade onto a long pole on its tang, not unlike the naginata.
Нагината
Нагината (なぎната немесе 薙刀) – самурайлар дәстүрлі түрде қолданған жапондық таяқ қаруы. Нагината – қисайған жүзі бар ағаштан жасалған білік. Әдетте, жүзі мен білігі арасында семсердей сақшы (цуба) болады. Ол тігізгіш арқылы бекітіліп, білікке енгізіліп, саңылау арқылы емес, штырғымен ұсталады. Нагината біздің заманымыздың 1-мыңжылдығындағы хоко яри немесе кейінгі Хэйан дәуірінде (794–1185) пайда болған тачи негізінде дамытылды. Жақын арадағы шайқаста жаудан оңтайлы қашықтықты сақтау үшін жаяу соғысқан самурайлар бұл қаруды жоғары бағалаған. Бірақ 15 ғасырдағы Онин соғысынан кейін асигару деп аталатын көптеген жаяу әскерлер яри (найза), юми (ұзын садақ) және танегасима (оқпана) қаруларымен жарақтанды, нәтижесінде нагината мен тачи (ұзын семсер) жауынгерлік майданда қолданыстан шығып, көбінесе нагамаки мен катанамен алмастырылды. Эдо дәуірінен бастап нагината самурайлар тобындағы әйелдердің үйренетін жекпе-жегі ретінде танылды.
A naginata (なぎなた or 薙刀) is a Japanese polearm that was traditionally used by members of the samurai class. A naginata consists of a wood shaft with a curved blade on the end. Usually it also had a sword like guard (tsuba) between the blade and shaft. It was mounted with a tang and held in place with a pin or pins, rather than going over the shaft using a socket. The naginata was developed based on the hoko yari from the 1st millennium AD or the tachi from the late Heian period (794ー1185). It was appreciated by samurai who fought on foot as a weapon to maintain optimal distance from the enemy in close combat, but after the Onin War in the 15th century, large groups of mobilized infantry called asigaru began to equip themselves with yari (spear) yumi (longbow) and tanegashima (gun), making naginata and tachi (long sword) obsolete on the battlefield and often replaced with nagamaki and katana. From the Edo period, naginata has been recognized as a martial art practiced by women in the samurai class.
Вольдо
Кореялық вольдо – қытайлық гуан-даоның бір түрі болатын. Оны кейінгі классикалық Шилла жауынгерлері қолданды. Вольдоның салмағы зор болғандықтан оны қолдануға уақыт кеткенімен, жаттығудан өткен сарбаздың қолында ол қорқынышты, епті қаруға айналып, бір сарбаздың жаяу әскер қатарын қиюына мүмкіндік берді. Вольдо Корея армиясында ондаған жылдар бойы түрлі өзгерістермен қолданылып келді. Қытайлықтар гуан-даоды атқа мінгенде қолданғаннан өзгеше, корейлер вольдоны ат үстінде қолдану қиын деп тапты, сондықтан ол жаяу әскердің қажеттіліктеріне қарай жасалған. Жосон үкіметі қылышпен шеберлікке және вольдо қолдануға талап қоятын қатаң жаттығу жүйесін енгізді. Ол ешқашан кеңінен стандартты қару ретінде қолданылмаса да, вольдо көптеген майданда қолға алынып, көптеген корей сарбаздары оны әмбебап қару деп санайтын. Соңғы кезде Кореядағы әртүрлі жекпе-жек өнерлерінің қайта жандануы вольдоның қолданылуы мен тарихына деген қызығушылықты арттырды.
The Korean woldo was a variation of the Chinese guan dao. It was originally used by the post classical Shilla warriors. Wielding the woldo took time due to its weight, but in the hands of a trained soldier, the woldo was a fearsome, agile weapon famous for enabling a single soldier to cut down ranks of infantrymen. The woldo was continually in use for the military in Korea with various modifications made over the decades. Unlike the Chinese with the guan dao, the Koreans found the woldo unwieldy on horseback, and thus, it was specifically tailored to the needs of infantrymen. The Joseon government implemented rigorous training regimens requiring soldiers to be proficient with swordsmanship, and the use of the woldo. Though it was never widely used as a standard weapon, the woldo saw action on many fronts and was considered by many Korean troops to be a versatile weapon. Recently, a contemporary revival in various martial arts in Korea has brought interest into the application of the woldo and its history.
Гуандао
Гуандао немесе кван-тоу – қытайлық таяқпен соғысатын қарудың бір түрі. Қытай тілінде ол дұрысымен яньюэ дао (偃月刀), яғни «жатқан ай қылышы» деп аталады. Кейбіреулер оның Кеш Хань дәуірінде пайда болғанын және Шығыс Хань әулетінің соңғы генералы Гуан Ю қолданғанын айтады, бірақ археологиялық жағдайлар көрсеткендей, Хань әулетінің әскерлері көбінесе түзу, бір жақты қылыштарды қолданған, ал қисық қылыштар бірнеше ғасырдан кейін пайда болды. Олардың таяқтарында қисық қылыштар болған дегенге сенудің қажеті жоқ. Сонымен қатар, Үш Патшалық дәуіріндегі тарихи жазбаларда Гуан Ю қарсыластарын төмен қарай итеруін (вероятно, найза тәрізді таяқпен) сипаттайды, оларды қисық қылышпен кесіп тастағанын емес. Гуандао сонымен қатар чуньцю дао («көктем-күздің үлкен пышағы») деп те аталады, бұл да, әдетте, Мин әулетінің «Үш Патшалықтың романсы» романындағы Гуан Ю бейнесімен байланысты, бірақ бұл Мин авторларының ойлап табуы болуы мүмкін. Ол ағаш немесе металл таяққа бекітілген ауыр қылыштан тұрады, ал қарсы басында соққы беру және шаншу үшін өткір металл салмақ орналасқан. Қылышы беті терең қисық және қытай семсеріне, яғни даоға ұқсайды. Әртүрлі дизайндар бар, мысалы, тоғыз сақиналы гуандаодағыдай, тік артқы жиегінің бойында сақиналар орналасқан. «Піл» гуандаосының ұшы дөңгелек спиральға иіледі, ал айдаһар басты гуандао әшекейлі дизайнмен ерекшеленеді.
A guandao or kwan tou is a type of Chinese polearm. In Chinese, it is properly called a yanyue dao (偃月刀), 'reclining moon blade'. Some believed it comes from the late Han Era and was supposedly used by the late Eastern Han dynasty general Guan Yu, but archaeological findings have shown that Han dynasty armies generally used straight, single edged blades, and curved blades came several centuries later. There is no reason to believe their polearms had curved blades on them. Besides, historical accounts of the Three Kingdoms era describe Guan Yu thrusting his opponents down (probably with a spear like polearm) in battle, not cutting them down with a curved blade. The guandao is also known as the chun qiu da dao ('spring autumn great knife'), again probably related to the depiction of Guan Yu in the Ming dynasty novel Romance of the Three Kingdoms, but possibly a Ming author's invention. It consists of a heavy blade mounted atop a wooden or metal pole with a pointed metal counter weight used for striking and stabbing on the opposite end. The blade is very deep and curved on its face, resembling a Chinese saber, or dao. Variant designs include rings along the length of the straight back edge, as found in the nine ring guandao. The "elephant" guandao's tip curls into a rounded spiral, while the dragon head guandao features a more ornate design.
Подао
Подао, 'ұзын сапты қылыш', – қытайлық соқпақ қару, сондай-ақ zhan ma dao ('ат кескіш қылыш') деп те аталады, оның жеңіл жүзі және сабының ұшында сақина болады. Подао – жаяу әскердің қаруы, көбінесе қарсы шабуылдап келе жатқан жылқылардың аяқтарын кесіп, мінгендерін құлату үшін қолданылады.
A podao, 'long handled sabre', is a Chinese polearm, also known as the zhan ma dao ('horsecutter sabre'), which has a lighter blade and a ring at the end. A podao is an infantryman's weapon, mainly used for cutting the legs off oncoming charging horses to bring down the riders.
Фантиан мырза
Сунь дәуірінде бірнеше қару "джи" деп аталған, бірақ олар ежелгі "джи" емес, найзадан дамыған. Олардың бір түрі – қыңлаң-джи, оның найза ұшының бір жағында жарты ай тәрізді пышақ болған. Тағы бір түрі – фантиан-джи, оның найза ұшы екі жағында да жарты ай тәрізді пышақтармен жабдықталған. Олармен шабуылдаудың әртүрлі тәсілдері болған: бүйірлік пышақ немесе пышақтар, найза ұшы, сондай-ақ қарсыласты соққыға түсіруге арналған артқы салмақ. Бүйірлік пышақтардың сапқа бекітілу әдісі әртүрлі болған, бірақ көбінесе сап пен пышақ арасында бос кеңістік болған. Оны қолданушы қаруды артқа тартып, бүйірлік пышақпен ілмектей алатын, немесе қарсыласын аттан түсіру үшін пышақтың жалпақ жағымен соққы бере алатын.
In the Song dynasty, several weapons were referred to as ji, but they were developed from spears, not from ancient ji. One variety was called the qinglong ji , and had a spear tip with a crescent blade on one side. Another type was the fangtian ji , which had a spear tip with crescent blades on both sides. They had multiple means of attack: the side blade or blades, the spear tip, plus often a rear counterweight that could be used to strike the opponent. The way the side blades were fixed to the shaft differs, but usually there were empty spaces between the pole and the side blade. The wielder could strike with the shaft, with the option of then pulling the weapon back to hook with a side blade; or, he could slap his opponent with the flat side of the blade to knock him off his horse.
Барша мен Баллам
Барша – ағаш тұтқасы бар найза түрі, 16 ғасырда Оңтүстік Азияда кең таралған және Маратха империясында танымал қару болған. Баршаның түрлері – Карпа Барша сияқты қолға ұсталатын және Нагни Барша сияқты жылан тәрізді. Тағы бір нұсқасы – "Баллам" атты сүмбіле, ол жаяу және атты әскерді алыстан жеңуге тиімді болған. Нагни Барша сикх жауынгері Бхай Бачиттар Сингхтің Лохгард қоршауында мас моғол соғыс пілін өлтіру үшін қолданған қару ретінде белгілі.
The Barcha is a type of lance with a wooden handle, once common in South Asia in the 16th century and was popular weapon of choice in the Maratha Empire. Variations of the barcha is the hand like Karpa Barcha and the serpent like Nagni Barcha. Another variant included the Ballam, a javelin effective at bringing down infantry and cavalry at a distance. Nagni Barcha is identified as the weapon used by the Sikh warrior Bhai Bachittar Singh to kill a drunken Mughal war elephant at the Siege of Lohgarh.
Корсека
Корсектің үш қырлы басы бар, ол партизан сияқты, кейінгі орта ғасырлардағы қанатты найзаға немесе спектумға ұқсас. Бұл қару Еуропада 16-шы және 17-ші ғасырларда танымал болды. Сақталған мысалдардың бас пішіндері әртүрлі, бірақ екі негізгі түрі бар: біреуі 45 градус бұрышпен орталық қылыштың мойнынан тармақталатын бүйірлік қанаттарымен (флюк немесе қанаттар деп аталады), екіншісі – сапқа қарай иілген икемді қанаттарымен. Корсек көбінесе раукон, рансер және рункамен байланыстырылады. Тағы бір мүмкін байланыс – 1547 жылы Генри VIII-нің қару-жарақ қоймасында тізімделген «үш тісті таяқпен». (Дегенмен, сол тізімде 84 раукон да бар, бұл қарулар 16-шы ғасырдағы ағылшын көзінде бірдей болмағанын көрсетеді). Әсіресе әсем безендірілген корсектерді атау үшін қолданылатын тағы бір қазіргі термин – шов сурис.
A corseque has a three bladed head on a haft which, like the partisan, is similar to the winged spear or spetum in the later Middle Ages. It was popular in Europe in the 16th and 17th centuries. Surviving examples have a variety of head forms but there are two main variants, one with the side blades (known as flukes or wings) branching from the neck of the central blade at 45 degrees, the other with hooked blades curving back towards the haft. The corseque is usually associated with the rawcon, ranseur and runka. Another possible association is with the "three grayned staff" listed as being in the armoury of Henry VIII in 1547 (though the same list also features 84 rawcons, suggesting the weapons were not identical in 16th century English eyes). Another modern term used for particularly ornate bladed corseques is the chauve souris.
Аңғар
Алберда (немесе швейцарлық воулге) – 14-15 ғасырларда кеңінен қолданылған, бірақ қазірге дейін рәсімдік қару ретінде қолданылып келе жатқан екі қолмен ұсталатын таяқ қару. Алғаш рет 1279 жылы "hellembart" деп тіркелген, "halberd" сөзі неміс тіліндегі Halm (сап) немесе Helm (қалқан) және Barte (балта) сөздерінен шыққан болуы мүмкін. Алберда – ұзын сабына бекітілген, үшкір ұшы бар балтадан тұрады. Балтаның артқы жағында мінген әскерге қарсы күресу үшін әрқашан ілгек немесе тікен болады. Алғашқы түрлері кейбір воулге түрлеріне өте ұқсас, ал 16 ғасырдан бастап жасалғандары полаксқа ұқсайды. Швейцариялықтар орта ғасыр мен Ренессанс дәуірлерінде алберданы шебер қолданған, әртүрлі кантондар негізгі үлгінің өңірлік нұсқаларын жасады.
A halberd (or Swiss voulge) is a two handed polearm that came to prominent use during the 14th and 15th centuries but has continued in use as a ceremonial weapon to the present day. First recorded as "hellembart" in 1279, the word halberd possibly comes from the German words Halm (staff) or Helm (helmet), and Barte (axe). The halberd consists of an axe blade topped with a spike mounted on a long shaft. It always has a hook or thorn on the back side of the axe blade for grappling mounted combatants. Early forms are very similar in many ways to certain forms of voulge, while 16th century and later forms are similar to the pollaxe. The Swiss were famous users of the halberd in the medieval and renaissance eras, with various cantons evolving regional variations of the basic form.
Полиекс
14 ғасырда негізгі ұзын балтаның арт жағында зәрлі қаруды тесуге арналған тікенек, ал сабының ұшында итеруге арналған тікенек пайда болды. Бұл 15 ғасырдың поликс балтасына ұқсас. Полякса – толық қаруды тесіп өту қажеттілігіне жауап ретінде пайда болды және балта жапырағы, артқы тікенек және балғаның әртүрлі комбинацияларын қамтыды. Ол 16 ғасырға дейін жаяу шайқасқан қарулы күштердің басты қаруы болды.
In the 14th century, the basic long axe gained an armour piercing spike on the back and another on the end of the haft for thrusting. This is similar to the pollaxe of 15th century. The poleaxe emerged in response to the need for a weapon that could penetrate plate armour and featured various combinations of an axe blade, a back spike and a hammer. It was the favoured weapon for men at arms fighting on foot into the sixteenth century.