Кіріспе
Noatak ұлттық қорығы – Алясканың солтүстік-батысындағы Noatak өзені бойында орналасқан АҚШ ұлттық қорығы. Noatak өзені бассейнін қорғау мақсатымен құрылған. Солтүстік поляр шеңберінен солтүстікке қарай орналасқан Noatak өзені жүйесінің адам қызметінен өзгерилмеген АҚШ-тағы толыққанды өзен жүйесі болып саналады. Жолдары жоқ бұл бассейн 1978 жылы АҚШ ұлттық ескерткіші, ал 1980 жылы Алясканың ұлттық мүдделерді қорғау заңы (ANILCA) арқылы ұлттық қорық мәртебесіне ие болды. Noatak ұлттық қорығы оңтүстікте Kobuk Valley ұлттық паркімен, ал шығыста Arctic Gate ұлттық паркімен шектеседі. Қоршаған ұлттық парктерден өзгеше, Noatak ұлттық қорығында спорттық аң аулауға рұқсат беріледі. Noatak ауылының шамамен шығысындағы бөлігін қоспағанда, қорықтың барлық аумағы Noatak даласы деп белгіленген. Бұл дала АҚШ-тағы төртінші ірі дала болып табылады, одан кейін Wrangell-St. Elias, Mollie Beattie және Arctic Gate далалары келеді.
Noatak National Preserve is a United States National Preserve in northwestern Alaska that was established to protect the Noatak River Basin. The Noatak River system, located just north of the Arctic Circle, is thought to be the last remaining complete river system in the United States that has not been altered by human activities. The roadless basin was proclaimed a United States National Monument in 1978 and a National Preserve in 1980 through the passage of the Alaska National Interest Lands Conservation Act (ANILCA). Noatak National Preserve borders Kobuk Valley National Park on the south and Gates of the Arctic National Park on the east. Unlike the national parks that it borders, sport hunting is allowed in Noatak National Preserve. All of the preserve, except for about east of the village of Noatak, has been designated the Noatak Wilderness. The wilderness is the fourth largest in the United States, following the Wrangell Saint Elias Wilderness, the Mollie Beattie Wilderness, and the Gates of the Arctic Wilderness.
Экология және геология
Қорғау аймағы қорғаудың оңтүстік шетіне жақын орналасқан боралдық орманнан тундраға өтетін аймақты қамтиды. Ноатак алабы – өсімдіктер мен жануарлар үшін Арктика және Субарктика аймақтарының арасындағы көшіс аймағы. Ноатак аңғарының төменгі бөлігінде боралдық орманның участалары бар, бірақ өсімдіктердің көп бөлігі төмен өсетін тундра түрлерінен тұрады. Альпілік тундра биік жерлерде кездеседі, ал ылғалды тундра – ең көп таралған жағдай, төменгі биіктікте мақта шөптерін, еліктерді, лабрадор шайын, тау қайыңын, жатақ қайыңын және басқа тундра түрлерін қолдайды. Батпақты жерлерде жусан, шаңғалдақ розмарині және сальмон жидесі өседі. Қорғаудың басты ерекшелігі – Ноатак өзені, ол коммерциялық маңызы бар балықтардың алуан түрлерін өсіруге қолайлы орын. Ең көп таралған лосось түрі – чавыча, сондай-ақ қызғылт, чинук және сокей лососьтары да кездеседі. Терең көлдерде әртүрлі форель түрлері табылған, мұхит шары мен арктикалық пелядь – қорықтағы ең көп таралған лосось балықтары. Бүркіт те кездеседі, сондай-ақ нельма немесе пырақ – көшіп-қоныс жасайтын балық аулау үшін маңызды түр. Ноатак өзенінде саяхаттау – қорықты көрудің танымал тәсілі. Дегенмен, Ноатак өзеніндегі көптеген саяхаттар өзеннің жоғарғы бөлігінде, Арктика Ұлттық паркінің қақпаларында, әдетте Он Екі Мильдік Сағадан Матчерак көліне дейін жүзеге асырылады. Ұзақ саяхаттар қорық арқылы жалғасуы мүмкін, бірақ өзеннің төменгі ағысы Ноатак ауылынан кейін қиындықтар туғызады. Өзенде II+ класты бірнеше тасқын бар, бірақ өзеннің көп бөлігі I немесе II класты құрайды. Саяхаттау маусымы маусым немесе шілде айында, өзен мұзы еріген кезде басталып, қыркүйекке дейін жалғасады. Қан сорғыш жәндіздер маусым мен шілде айларында ең көп кездеседі.
География
Арктикалық ұлттық паркінің Гейтс қаласындағы бастауынан Ноатак, Аляскаға дейінгі арақашықтық шамамен 570 км (354 миль) құрайды. Крузенстерн мүйісінің ұлттық ескерткіші мен Кобук аңғарының ұлттық паркі кеңселері мен келушілерге арналған қызметтер бір ғимаратта орналасқан. Бұл аймақтар Батыс Арктика ұлттық парктері ретінде біріктіріліп басқарылады және оларға Парктер қызметінің бір ғана бастығы жауапты. Ноатак аңғарының бір бөлігі 1976 жылы, қорық құрылғанға дейін Дүниежүзілік биосфералық қорық деп жарияланды және 2017 жылдың маусым айында бұл бағдарламадан алынып тасталды. ANILCA заңнамасының аясында Ноатактың бастауы Арктикалық ұлттық паркінің Гейтс қаласынан Ноатак ұлттық қорығындағы Келли өзеніне дейінгі 531 км (330 миль) ұзындығындағы бөлігі Ұлттық жабайы және көрікті өзен деп белгіленді.