Кіріспе

Геометриялық сурет салу құрылғысы

Спирограф – гипотрохоидтар мен эпитрохоидтар деп аталатын математикалық рулетка қисықтарын жасайтын геометриялық сурет салу құрылғысы. Бұл ойыншықтың кең танымал нұсқасын британдық инженер Денис Фишер әзірлеген және ол алғаш рет 1965 жылы сатылымға шығарылған. 1998 жылдан бастап, «Spirograph» атауы Denys Fisher компаниясын сатып алған компанияны Hasbro Inc. сатып алғаннан кейін, олардың тіркелген тауарлық белгісі болып табылады. Spirograph бренді 2013 жылы Kahootz Toys компаниясы арқылы бастапқы өнімдік жиынтықтарымен қайта іске қосылды.

Тарих

1827 жылы грек тегін англиялық сәулетші және инженер Питер Хуберт Дезвиньес күрделі спиральді суреттер жасауға арналған "Спираграфты" әзірледі және жарнамалады. Біраз уақыттан кейін Дж. Джоплинг есімді адам осыған ұқсас әдістерді бұрын өзі ойлап тапқанын мәлімдеді. 1845 және 1848 жылдар аралығында Венада жұмыс істеген кезде Дезвиньес банкноттардың жалғандалуын болдырмауға көмектесетін машинаның нұсқасын жасады, себебі ол шығара алатын рулетка үлгілерінің сансыз вариацияларын кері инженериялау өте қиын болды. Математик Бруно Абаканович 1881-1900 жылдар аралығында жаңа спирограф құрылғысын ойлап тапты. Ол қисық сызықтармен шектелген аумақты есептеу үшін қолданылды. Тісті дөңгелектерге негізделген сурет салу ойыншықтары кемінде 1908 жылдан бері бар, осы жылы "The Marvelous Wondergraph" Sears каталогында жарияланды. 1913 жылы Boys Mechanic журналында Wondergraph сурет салу машинасының қалай жасауға болатыны туралы мақала жарық көрді. Спирограф ойыншығын 1962-1964 жылдары британдық инженер Денис Фишер Meccano бөлшектерін пайдаланып сурет салу машиналарын жасау арқылы дамытты. Фишер өзінің спирографымен 1965 жылы Нюрнберг халықаралық ойыншық жәрмеңкесінде өнер көрсетті. Кейіннен оны оның компаниясы шығарды. АҚШ-тағы тарату құқығын Kenner, Inc. сатып алды, ол оны 1966 жылы АҚШ нарығына енгізіп, шығармашылық балалар ойыншығы ретінде насихаттады. Kenner кейіннен Spirotot, Магниттік спирограф, Спироман және түрлі қосымша жиынтықтарды ұсынды. 2013 жылы Kahootz Toys компаниясы Spirograph брендін әлемдік деңгейде бастапқы тісті дөңгелектерімен және доңғалақтарымен қайта іске қосты. Қазіргі заманғы өнімдерде стационарлық бөліктерді бекіту үшін штифттердің орнына алынып орналастырылатын пластилин қолданылады. Spirograph 1967 жылы "Жыл ойыншығы" атағын алды, ал 2014 жылы екі санатта "Жыл ойыншығы" финалисі болды. Kahootz Toys компаниясы 2019 жылы PlayMonster LLC компаниясымен сатып алынды.

Операция

АҚШ-та шығарылған Spirograph бастапқыда екі түрлі өлшемді пластик сақинадан (немесе статордан) тұратын, олардың шеңберінің ішкі және сыртқы жағында тістері бар. Осы сақиналардың кез келгенін орнында ұстағаннан кейін (шұғалармен, желіммен немесе қолмен) берілген бірнеше беріліс дөңгелектерінің (немесе роторлардың) кез келгенін – әрқайсысында ручка үшін тесіктер бар – геометриялық пішіндер салу үшін сақинаның айналасын айналдыруға болады. Кейіннен "Суперспирограф" сақиналар, үшбұрыштар және түзу сызықтар сияқты қосымша пішіндерді енгізді. Әрбір бөліктің барлық жиектерінде басқа бөліктермен байланысу үшін тістер бар; кішірек дөңгелектер үлкен сақиналардың ішіне сыяды, бірақ олар сақиналардың сыртқы жиегі бойымен немесе тіпті бір-бірінің айналасын да айнала алады. Дөңгелектерді көптеген әртүрлі комбинацияларда біріктіруге болады. Жиынтыққа көбінесе түрлі-түрлі түсті ручкалар кіретін, олар осы жерде көрсетілген мысалдардағыдай, түстерді ауыстыру арқылы дизайнды жақсарта алады. Жаңадан бастаушылар көбінесе дөңгелектерді сырғытып алады, әсіресе үлкен дөңгелектердің жиегіндегі тесіктерді пайдаланғанда, нәтижесінде сынған немесе бұрмаланған сызықтар пайда болады. Тәжірибелі пайдаланушылар бір-біріне қатысты бірнеше бөлікті жылжытуға үйрене алады (мысалы, үшбұрышты сақинаның айналасында, ал шеңбер сақинадан үшбұрышқа "көтерілуі").