Кіріспе

Lizard - британдық прогрессивті рок-топ King Crimson тобының үшінші студиялық альбомы, ол 1970 жылдың 11 желтоқсанында Ұлыбританияда Island Records, ал 1971 жылдың қаңтарында АҚШ және Канадада Atlantic Records компанияларымен шығарылды. Бұл In the Wake of Poseidon альбомынан кейін топтың тікелей концерттерде орындалмаған, ауысып жатқан құрамымен жазылған екінші альбомы. Бұл әнші және бас-гитарист Гордон Хаскеллдің (бұрынғы альбомдағы "Cadence and Cascade" әнін орындағаннан басқа) және барабаншы Энди МакКаллохтың топтың ресми мүшелері ретінде қатысқан жалғыз альбомы болып табылады.

Өмірбаяны және өндірісі

Хаскелл бұрын Роберт Фрипппен Боурнмут маңындағы Уимборн қаласындағы Королева Елизаветаның грамматикалық мектебінде сыныптас болған, содан кейін екеуі жергілікті The League of Gentlemen тобында бірге ойнаған. Кейінірек Хаскелл Грег Лейк Emerson, Lake & Palmer тобынан шығып кеткеннен кейін In the Wake of Poseidon альбомындағы "Cadence and Cascade" атты King Crimson трекіне вокал қосты. Фрипп Хаскелден "Lizard" альбомын жазу үшін King Crimson тобының ресми мүшесі болуын сұрады. In the Wake of Poseidon альбомында тағы бір қосалқы музыкант, саксофоншы/флейташы Мел Коллинз де толық уақытты мүше болуға шақырылды, сондай-ақ Майкл Джайлсты алмастырған барабаншы Энди МакКаллох та. Содан кейін топқа сессиялық музыканттар қосылды, оның ішінде тағы бір In the Wake of Poseidon түлегі, белгілі джаз пианині Кит Типпет, Yes вокалисі Джон Андерсон және мыс/ағаш үрмелі аспаптарда ойнайтын Робин Миллер, Марк Чариг және Ник Эванс. Хаскелл мен МакКаллох "Lizard" альбомын жазған кезде жағымсыз тәжірибеге тап болды, материалмен байланысу қиын болды, әсіресе Хаскелл соул және Motown музыкасын ұнататындықтан. Альбом аяқталғаннан кейін болашақ турнеге дайындалу кезінде Хаскелл King Crimson тобынан кетіп қалды. Ол келесі 19 жыл бойы заңды жолмен құқығын қорғауға тырысты, өйткені ол альбомы үшін тиісті роялтиден алданып қалғанына сенді. Хаскелл топтан кеткеннен кейін көп ұзамай МакКаллох та солай істеді. Синфилдтің "Lizard" альбомын насихаттау үшін жазған баспасөз хабарламасында Макс Эрманның "Desiderata" поэмасынан үзінді келтірілді, онда шатасудың арасында дұрыс бағытты табу туралы кеңестер бар. Ал Коллинз Фрипп пен Синфилдпен бірге King Crimson тобында топтың келесі альбомы "Islands" альбомын жазды. Хаскеллдің орнына бас гитара мен вокалға Боз Беррелл, ал МакКаллохтың орнына оның кейдегі үйлесіп тұратын достасы Иан Уоллес келді. "Islands" құрамындағы топ ақыры "Lizard" материалдарының кейбіреулерін тікелей эфирде орындады, "Cirkus" және "Lady of the Dancing Water" King Crimson гастрольдік репертуарының бөлігіне айналды. "Cirkus" кейіннен 21st Century Schizoid Band гастрольдік репертуарының да бір бөлігіне кірді, оның құрамында Мел Коллинз және Якко Яксзик болды. 2016 жылы топтың 1974 жылдан бергі ең ірі Еуропалық турнесінде "Cirkus" репертуарына, сондай-ақ "Lizard" сюитасының бөлігі болып табылатын "Dawn Song" енгізілді және ол алғаш рет тікелей эфирде ойналды. 2017 жылы Солтүстік Америкалық турне кезінде "Dawn Song" "Battle of Glass Tears" бөліміне дейін кеңейтілді (соның ішінде "Last Skirmish" және "Prince Rupert's Lament" қосылды, олардың екеуі де ешқашан тікелей эфирде орындалмаған). "Bolero" бөлімі топтың 2018 жылғы Еуропалық турнесі үшін тікелей репертуарына қосылды.

Альбомның мұқабасы

"Lizards" альбомының сыртқы мұқабасын Джини Баррис салған, оны жасауға Питер Синфилд тапсырыс берген. Ішкі мұқабасы әннің сөзінен және мәрмәрленген сурет үлгісіне басылған авторлық құқықтан тұрады, бұл суреттің авторы Барристің сол кездегі жігіті басқарған Koraz Wallpapers компаниясы. Альбомның сыртқы мұқабасы әсем ортағасырлық әріптермен жазылған «King Crimson» деген сөзден тұрады, «King» сөзі артқы мұқабада, ал «Crimson» сөзі алдыңғы мұқабада жазылған. Әр әріпте біреу немесе екеу дискретті суреттер бейнеленген. Бұл суреттер Синфилдтің альбомдағы сөздерін көрсетеді – «King» сөзіндегі суреттер 5-ші тректің әртүрлі бөлімдері мен тармақтарының сөздерін, «Lizard» трегін көрсетеді, ал «Crimson» сөзіндегі суреттер 1–4 тректердің сөздерін бейнелейді. «Lizard» трегін бейнелейтін суреттер ортағасырлық мазмұндас, онда Принц Руперт, оның төңірегі (қоса, тауыс) және Шыны Көз Жасы шайқасы бейнеленген, ал қалған төрт тректі бейнелейтін суреттер ортағасырлық және заманауи көріністерді ұштастырады. Мысалы, «Crimson» сөзіндегі «i» әрпінің айналасындағы сурет «The Beatles» тобын көрсетеді, бұл «Happy Family» әніндегі олардың псевдонимдік бейнесімен сәйкес келеді. Алдыңғы мұқабадағы «n» әрпінің айналасында сары ұшақ ұшырып бара жатқан Руперт аюының суреті бейнеленген. «n» әрпінің астында Питер Габриэль (сонда Genesis тобының жетекші вокалисі), Джинджер Бейкер (Cream тобының бұрынғы барабаншысы) және Джими Хендрикстің үштігін көрсететін тағы бір ерекше сурет бар. Өзінің «Prog Rock FAQ» кітабында Уилл Романо Барристің жұмысын «сол дәуірдегі ең әдемі және ерекше альбом мұқабаларының бірі» деп атады. Альбом 1971 жылдың қаңтарында Atlantic Records лейблы арқылы АҚШ және Канадада шығарылды (каталог нөмірі SD 8278), Billboard тізімінде 113-орынға жетті. «Lizard» альбомы Atlantic лейблында бұрынғы King Crimson мүшелері қатысқан тағы екі альбоммен бірге шығарылды: Emerson, Lake & Palmer-дің дебюттік альбомы (Грег Лейкпен бірге) және Иан Макдональд пен Майкл Джайлстің жалғыз альбомы. Альбом 1989 және 2001 жылдары CD форматында қайта шығарылды, олардың әрқайсысын сол кезде Фрипп қайта жаңартып (remastered) шығарды. Ең соңғы нұсқасы 2009 жылдың қазан айында шығарылды, онда британдық музыкант және продюсер Стивен Уилсон Фриппен бірлесіп жасаған 5.1 Surround Sound миксі DVD Audio форматында және саунд миксіне негізделген жаңа стерео нұсқасы бар.

Қабылдау

Альбом бендтің көптеген басқа жұмыстарына қарағанда джазға көбірек еліктейтін дыбысқа ие және оның көптеген тректері ерекше болғандықтан, оның жарыққа шығуынан бері альбомға деген пікірлер әртүрлі болды. Музыка сыншысы Роберт Кристагау альбомды B− деп бағалап, альбомның "джаздылығы" "белгілі бір интеллектуалды сәнді" көрсетеді десе де, Питер Синфилдтің мәтіндерін сынға алып, оларды "тынышсыз" деп сипаттады. Алайда, ол 40 жылдық мерейтойына арналған Стивен Уилсонның альбомның айналмалы дыбыс жазбасын тыңдағаннан кейін пікірін өзгертті, "Мен алғаш рет музыканың ішіндегі музыканы естідім" деп мәлімдеді. 2011 жылы PopMatters тақырыптық әнді "Барлық уақыттағы 25 үздік прогрессивті рок әні" тізімінде 13-орынға қойды.

Трек тізімі

Барлық әндер Роберт Фрипп пен Питер Синфилдтің авторлығында.