Кіріспе

Корольдік флот адмиралы (1894–1968)

Корольдік флот адмиралы сэр Филип Луис Виан, & Two Bars (15 шілде 1894 – 27 мамыр 1968) – екі дүниежүзілік соғыста қызмет еткен Корольдік флот офицері. Виан Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бастап теңіздік артиллерияға маманданған, кейін бірнеше рет артиллерия офицері болып тағайындалды. 1930 жылдардың басында оған эсминецке қолбасшылық берілді, содан кейін әртүрлі эсминецтер флотилияларына жетекшілік етті. Карьерасының осы кезеңінде, 1940 жылдың басында ол бейтарап Норвегиядағы Йоссингфьордтағы неміс жабдықтау кемесі «Альтмарктан» тұтқынға алынған британдық саудагер теңізшілерін күшпен босатуға қолбасшылық етті, ал кейіннен оның флотилиясы неміс линкоры «Бисмарктің» соңғы шайқасында белсенді рөл атқарды. Вианның Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметінің көп бөлігі Жерорта теңізінде өтті, онда ол крейсерлік эскадрильяға қолбасшылық етті, бірнеше маңызды конвойларды қорғады және Сицилия мен Италияға одақтастардың шабуылына теңізден қолдау көрсетті. Соғыстағы қызметі Ұлыбританияның Тынық мұхит флотының әуе күштеріне қолбасшылық етумен аяқталды, Суматрада және Батыс Тынық мұхитында жапондықтарға қарсы сәтті әрекеттер жасады. Соғыстан кейін Виан Ұлыбританияда Бесінші теңіз лорды және Отандық флоттың бас қолбасшысы болып қызмет етті. 1952 жылы флот адмиралы шенімен зейнетке шығып, коммерциялық директорлық қызметке кірісіп, 1968 жылы өз үйінде қайтыс болды.

Ерте өмір

Alsager Richard Vian және Ada Frances Vian (құрметіне Renault) ұлы болып дүниеге келді. Виан 1907 жылдың мамыр айында Корольдік теңіз флотына офицер кадеті ретінде қабылданды және Осборн мен Дартмут Корольдік теңіз колледждерінде білім алды. 1911 жылы Дартмуттан бітіргеннен кейін Виан мен оның курстастары оқу крейсерімен Батыс Үндістанға аттанды, бірақ сапар Жаңа Шотландия жағалауындағы белгісіз рифке тіреліп тоқтатылды. 1912 жылдың 15 қаңтарында ол "дредноутқа" дейінгі броненосецте мичман болып қызметке кірді, ол отандық флотта болып табылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Виан Лорд Нельсон кемесінде қалды, ол ескірген кеме болғандықтан Портлендта қауіптен алыс сақталды. Бұл Виан үшін көңілі қалатын жайт болды, бірақ кеме Жерорта теңізіне ауыстырылатын болғанда, ол тіпті одан да нашар деп есептеген қызметке тағайындалды. 1914 жылдың қазанынан 1915 жылдың қыркүйегіне дейін Виан Шығыс Африка суларында патрульдеуге шыққан ескі бірінші класс қорғалған крейсерде қызмет етті, неміс крейсерін іздеп. Осы кемеде ол Ютландия шайқасын бақылады, онда оның кемесі ешқандай белсенді қатыспады. 1917 жылы лейтенант қызметіне көтерілуі (1916 жылдың ақпанына дейінгі өтілімен) оны екі рет жойғыштардағы бірінші лейтенант қызметіне тағайындауға әкелді (1916 жылдың қыркүйегі) және (1917 жылдың желтоқсаны).

Теңіз әрекеттері

Немістер 1940 жылғы 9 сәуірде Норвегияға шабуыл жасады. Қазір «Афридиде» орналасқан Виан неміс кемелері мен әскери кемелеріне қарсы, сондай-ақ одақтас әскерлерді қолдау мақсатында бірқатар операцияларға қатысты. 1940 жылғы 9 сәуірде Вианның эсминецтері Берген маңында екі крейсерді (және) сүйемелдеп келе жатқанда, неміс авиациясының күшті шабуылына ұшырады. біреуі оқшауланып, батып кетті. 15-17 сәуір аралығында «Африди» британдық әскерлердің Намсосқа (Маурис операциясы) қонуына көмектесті және қорғады, бұл Тронхеймді басып алу үшін жоспарланған қосқанатты шабуылдың бір бөлігі болды. Кейіннен «Африди» Намсостан эвакуациялауға және француз эсминці «Бизоннан» аман қалғандарды құтқаруға көмектесті. Осы оқиға кезінде, 3 мамырда «Африди» бомбаға ұшырап, батып кетті; аман қалғандар эсминецтермен құтқарылды, ал Виан осы іс-қимылға қатысқандығы үшін Деспетчерлерде аталды. 13-14 қазан түнінде Виан, енді «Коссак» кемесінде және «Ашанти», «Маори» және «Сикх» кемелерімен бірге Эгерё маяғының жанындағы неміс конвойына шабуыл жасады. Операцияның сәттілігі шамадан тыс бағаланғанымен (тек бір кеме батып, кейін судан көтерілді), Виан DSO орденіне қосымша тағайындалды. 1941 жылғы 22 мамырда Виан, «Коссак» кемесінде бірнеше эсминецтермен бірге Глазгодан Үнді мұхитына бағыт алған WS8B әскер конвойын сүйемелдеді. 25 мамырда Вианның эсминецтері («Коссак», «Маори», «Сикх», «Зулу» және) конвойдан бөлініп, неміс линкоры «Бисмаркты» іздеуге қосылды. Ақырында Вианның флотилиясы «Бисмаркты» жоюға қатысты. Басты флот күнді күтіп тұрғанда, олар түнгі шабуылдар сериясы арқылы неміс кемесін қиын жағдайға түсірді. Олар қараңғыда соққы бере алмады, бірақ олардың әрекеттері неміс кемесінің орнын анықтады және 27 мамырғы басты шайқасқа дейін экипажға демалыс беруге мүмкіндік бермеді. Содан кейін олар Шотландияға қайтып оралды. Виан осы іс-қимылы үшін DSO орденіне екінші тағайындама алды. 1941 жылғы 8 шілдеде Виан, бірінші теңіз лорды сэр Дадли Паундтың арнайы бұйрығымен контр-адмирал болып тағайындалды. 1941 жылдың шілде және тамыз айларында Виан Кеңес теңіз күштерімен байланысқа шығып, олардың дайындығын бағалауға және Мурманск немесе оның маңында британдық теңіз күштерінің базасын құрудың практикалық аспектілерін зерттеуге қатысты. Виан бұған қарсы кеңес берді, бірақ 1941 жылдың қыркүйегінде ол Спитсберген архипелагына жасалған ағылшын-канадтық шабуыл мен бұзу операциясын басқарды (К күші). Мақсаты – кез келген неміс гарнизонын (ондай ешқайсысы болған жоқ) жою, көмір шахталарын және көмір қорын жою, сондай-ақ орыс шахтерлерін эвакуациялау болды. Әскерлер «лайнер» кемесімен, екі Корольдік теңіз күштерінің крейсерімен, үш эсминецпен және бірнеше кіші кемелермен бірге жүрді. Операция сәтті аяқталды және К күшінің оралу кезінде неміс конвойы ұсталып, неміс оқу крейсері «Бремсе» батып кетті. Мальта әлі де қиын жағдайда болды және 1942 жылдың наурыз айында тағы бір конвой (MG1) жіберілді. Бұл жолы итальяндық теңіз күштері конвойды ұстап алуға күшті күш салды, бұл екінші Сирт шайқасына әкелді. Вианның крейсерлер мен эсминецтерден тұратын күштері түтінмен жасырынып, қауіп тудыру арқылы итальяндықтарды ұстап тұрды, ал конвой қашып кетті. Теңіз шайқасы үлкен басымдыққа ие болған жауға қарсы тактикалық жеңіс ретінде көрсетілді, бірақ конвойдың жолы әуе шабуылына ұшырауға жеткілікті түрде кешіктірілді, нәтижесінде барлық төрт көлік батып, жабдықтаудың көп бөлігі жоғалды. Осыған қарамастан, Виан Уинстон Черчилльден жеке құттықтау хат алды және ол Британ империясының ең жоғары орденінің кавалер-командующийы (KBE) болып тағайындалды. 1942 жылдың маусым айында Вианның күштері Хайфа мен Порт-Саидтан келген «Жаралы операция» конвойын сүйемелдеді. Бұл бірнеше қозғалыстың бөлігі болды, бірақ күшті жер бетіндегі және әуе күштерінің қарсыласуына ұшырап, қайта оралды. Бұл сәтсіз операциядан кейін Вианның денсаулығы нашарлап, 1942 жылдың қыркүйегінде Британияға қайтарылды. Батыс Африкадағы сапар кезінде ол безгекпен ауырады және 1943 жылдың қаңтарына дейін қызметке жарамды деп танылмады. Қаңтар айында ол «өте ынталы, шыдамды және қуанышты болғаны үшін және Корольдік теңіз күштерінің жоғары дәстүрін сақтау үшін, міндетке деген толық берілгендіктің үлгісін көрсеткені үшін» Деспетчерлерде аталды. Вианның физикалық жағдайы оны одан әрі теңіз қызметінен айырды және 1943 жылдың сәуірінде ол Еуропаға шабуылды жоспарлау штабына тағайындалды. Оның бұл тағайындалуына шын қуанғаны болса керек.

Нормандиядағы қонулар

1943 жылдың қарашасында Виан "Д күні" дайындықтарына байланысты Ұлыбританияға "J күшінің" командирі ретінде оралды. 1944 жылдың қаңтар айында ол Нормандияға түсуге қолдау көрсеткен "Шығыс міндеттік күшінің" командирі болып тағайындалды. Ол патшаның туған күні құрметіне Бат орденінің серігі (CB) болып тағайындалды, бұл шабуылдың бастапқы кезеңдерімен сәйкес келді. Қонулардың сәтті аяқталуынан кейін, ол "сәтті түсулерді жоспарлау және орындаудағы ерекше қызметтері үшін" Бат орденінің кавалер-командоры (KCB) болып тағайындалды.

Британдық Тынық мұхит флоты

1944 жылдың қарашасында Виан Британдық Тынық мұхиты флотының әуе операцияларына жауапты командирі болды (флот адмиралы, 1-ші әуе кемелер эскадрильясының командирі, Британдық Тынық мұхиты флоты және Британдық Тынық мұхиты флотының бас штаб офицері). Вианның жаңа командасының алғашқы операциялары Суматрадағы жапондық мұнай және порттық нысандарға қарсы бағытталды (Какпит, Трансом, Лентель және Меридиан операциялары). Бұл операциялар жаудың қабілетін әлсіретуге, оның назарын басқа оқиғалардан аударуға және батыс Тынық мұхитында американдықтармен жұмыс істеу кезінде британдық және доминиондық экипаждарға қажетті тәжірибе алуға мүмкіндік берді. АҚШ-тың «Саратога» әуе кемесі оқу жаттығуларына және алғашқы екі операцияға қатысты. Виан «батырлығы, шеберлігі және қызмет адалдығы» үшін тағы бір рет құрметті мақтау қағазында аталды. Тынық мұхитына келгеннен кейін, BPF 1945 жылдың наурызынан бастап 57-ші жедел әскер тобы ретінде Окинаваға американдық шабуылға әуеден қолдау көрсетті (Айсберг операциясы). Олардың міндеті – Сакисима аралдарын басып алып, жапондық әуе операцияларын тоқтату болды. Вианның әуе кемелері жанкешті шабуылдарға қарсы тұра алды және бірнеше сағаттың ішінде қайтадан активті қызметке кірісті. 1945 жылдың 8 мамырында вице-адмирал, ал кейін адмирал атағына ие болды. Оның соңғы лауазымы – 1952 жылы зейнетке шыққанға дейін «Үй флотының» бас қолбасшысы болды. 1952 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету кезінде Бати орденінің үлкен кресімен (GCB) марапатталды. 1952 жылдың 1 маусымында флот адмиралы атағына көтерілді. Виан бес рет құрметті мақтау қағазында аталды және бірнеше шетелдік награда алды. Зейнетке шыққаннан кейін Виан Мидленд банкінің және Солтүстік Британдық және Саудалық сақтандыру компаниясының директоры болды. Сондай-ақ ол 1960 жылы «Бұл күні әрекет» атты естеліктерін жариялады. 1968 жылдың 27 мамырында Ньюбери, Беркширдің жанындағы Гэмпширдегі Эшфорд Хиллдегі үйінде қайтыс болды.

Отбасы

Виан 1929 жылдың 2 желтоқсанында Сюссекстегі Уитхэмде тұратын, ОБЕ орденімен марапатталған полковник Дэвид Прайс Хейгтің қызы Марджориге үйленді; олардың екі қызы болды.