Финн сазгері, өлеңші және педагог Жуха Вайноның өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Финн әнші-әндер авторы, лирик және мұғалім Юха Харри "Юнну" Вайнио, сондай-ақ Юха "Ватт" Вайнио (10 мамыр 1938, Финляндияның Котка қаласы – 29 қазан 1990, Грион, Швейцария) – финн лирики, әнші, композитор және мұғалім. 2400-ден астам әннің сөзін және музыкасын жазған Вайнио, Сауво Пухтила, Рейно Хелисмаа және Векси Салмимен қатар Финляндияның ең өнімді лириктерінің бірі болып саналады. Вайнио Кименранта бастауыш мектебінде мұғалім ретінде қысқа кәсіби мансапқа ие болды. Вайнио 1960 жылдардың басында әндер жазуды бастады және өмірінің соңына дейін осымен айналысты. Туған қаласы Коткадан басқа, ол бірнеше жыл Хельсинки мен Эспоода тұрды. Өмірінің соңғы жылдары Вайнио Швейцарияның Грьон қаласында тұрды, қазан айында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол Хельсинкидегі отбасылық қабірге жерленген. 1964 жылы шыққан "Paras rautalankayhtye" ("Ең үздік Rautalanka тобы") атты алғашқы жеке альбомындағы әнінің құрметіне "Ватт" деген лақап аты берілді. Лақап аты ешқашан жеке қолданылмады, ол әрқашан "Juha Watt Vainio" деп айтылды.

Отбасы және балалық шағы

Хуха Харри Вайнио 1938 жылғы 10 мамырда Котка қаласында дүниеге келді. Тауно мен Каарина Вайнионың алғашқы баласы болды. Балалық шағының көп бөлігін Вуоксеннискада (Иматра) өткізді. Оның екі бауырласы болды: Марья (1944 жылы туған) және Маркку (1946 жылы туған). Вайнионың әкесінің әкесі, Эмиль Алажеески (1881 жылы туған), ғасыр басында тез арада өзінің тегін Вайнио деп өзгертті. Вайнионың әкесінің туыстарының арасында көптеген спортшылар болған, ал Каарина Вайнионың өзі де спортпен айналысқан. 1937 жылы Кааринаға ұсыныс жасағаннан кейін Тауно Вайнио Вуоксеннискада Ақ гвардияның аймақтық басшысы болып жұмыс істеді және қағидалы адам ретінде танымал болды. 1939 жылы Қысқы соғыс басталғанда, Юха оқиғаларды түсінуге тым жас еді. Әкесі әскери резервтегі капитан болып соғысқа кеткеннен кейін, Юха анасымен бірге Коткадағы Метсолаға көшіп келді. Есейген соң, Юха Вайнио соғыстан тек әуе шабуылының дабылын және адамдардың алаңдауын ғана есіне алды. Кейде эвакуация кезінде анасының туыстарының үйіне барып тұратын, сол жерде Юха анасының туысы Олли Миеттиненмен дос болады. Олардың арасында алты жылдық айырмашылық болды. Каарина Вайнионың жалғыз ағасы Мауно соғыста қаза тапты. 1945 жылы Вайниолар Метсоладағы жеке үйге көшіп, 1950 жылға дейін онда тұрды, содан кейін Котка қаласының орталығындағы Коткансаариге көшті. Юха Вайнио балалық шағының ең жақсы жылдарын Метсолада өткізгенін еске алды. Сол жерде ол өзінен төрт жас үлкен Нестори Мииккуляйненмен танысты, ол кейін Вайнионың «Ванхояпоика виисеккейта» («Мұртты шалдар») әнінде пайда болды. Вайнио достарымен бірге Котка портында көп уақыт өткізетін. Ол өмірі бойы теңізге құштар болды. Юха Вайнио бала кезінде туа біткен жүрек ауруымен ауыратын, оның еріндері көгілдірленіп, демі жетпейтін жағдайлар туатын. 1949 жылдың басында жүрек операциясы жасалды, сол кезде анасы туберкулезге шалдықты, бірақ кейін жазылып кетті. Операцияның күрделілігіне байланысты Юха алдымен ересектер бөліміне жатқызылды, бірақ кейін сауығу үшін балалар бөліміне ауыстырылды. Біраз уақыттан кейін ол үйге қайтып, жағдайы жақсара бастады.

Juha Harri Vainio was born on May 10, 1938, in Kotka, the first child of Tauno and Kaarina Vainio. He spent much of his early childhood in Vuoksenniska, Imatra. his two siblings were Marja (born 1944) and Markku (born 1946). Vainio's grandfather, Emil Alajääski (born 1881), changed his name to Vainio soon after the turn of the century. Vainio's family on his father's side boasted many athletes whilst Kaarina Vainio had some athletic background. After becoming engaged to Kaarina in 1937, Tauno Vainio worked in Vuoksenniska as a regional head of the White Guard, and was known as a man of principle. When the Winter War started in 1939, Juha was too young to understand events. After his father went to war as a captain of the military reserve force, Juha moved with his mother to Metsola, Kotka. As an adult, the only thing Juha Vainio remembered from the war were the air raid sirens and people's anxiety. Sometimes they went to stay at her mother's cousins during the evacuations where Juha became friends with Olli Miettinen, a cousin of his mother. The two had an age difference of six years. The only brother of Kaarina Vainio, Mauno, was killed in the war. In 1945, the Vainios moved into a detached house in Metsola where they lived until 1950 before moving again to Kotkansaari, in the centre of Kotka. Juha Vainio recalled that the most beautiful years of his childhood were spent in Metsola. It was there that he met Nestori Miikkulainen, four years his senior and who later featured in Vainio's song Vanhojapoikia viiksekkäitä ("Moustached Bachelors"). Vainio often spent time in the harbour of Kotka with his friends. He was fond of the sea throughout his life. As a child Juha Vainio was diagnosed with congenital heart disease, causing his lips to turn blue, and the onset of rapid breathlessness. He underwent a heart operation in early 1949 at the same time as his mother suffered an attack of tuberculosis from which she later recovered. Juha was at first kept in the adults' ward due to the serious nature of the operation, but later transferred to the children's ward to recover. He soon went home and began to get better.

Мектеп

Юха Вайнионың білімі жақсы басталмады. Мектепке наразы болған ол бір рет үш апта бойы рұқсатсыз сабақтан қашыпты. Бастауыш мектепті бітіргеннен кейін Коткадағы гимназияға түсті. Осы уақытта оның отбасы Метсоладан Коткансаариге көшті. Оқу жылдарында Вайнионың ең жақын досы – одан екі жас үлкен Ристо "Тисо" Варжус болды. Вайнионың гимназиядағы музыка мұғалімі Арво Вайнио үлкен мұрнымен сол аттас комикстің кейіпкеріне ұқсағандықтан "Джунну" деп аталды. Кейін бұл есім Юха Вайниоға берілді, себебі оның тегі мұғалімнің тегімен бірдей болды. Он бес жасында Вайнио жазушы болатынына толық сенімді болды. Жастығында поэтика туралы кітап оқып, кейін ережелерді білгеннен кейін оларды бұзу оңай екенін айтты. Гимназияда оқып жүргенде жазған эсселерінен Юханың жазушы ретінде қабілетті екені көрінді. Дегенмен, мұғалімдер кейде оның жазуына қатысты әртүрлі сезімдерде болды; бірде ол жазған жеңіл, көңілді мақалаға баға қойылмады, себебі мұғалім оны эссе ретінде бағалай алмайтындықтан. Эссе жазу оның шеберлігі болғанымен, мектеп Юха үшін қызығушылық тудырмады. Ол мектепті тастауды ойлады, бірақ директор оны көндірді. Ол басқа мектепке ауыстырылды, кейін оған досы Ристо Варжус қосылды. Нәтижесінде, Вайнио мектепте тек ән салу және спортта ғана жақсы нәтижелер көрсетті. 1957 жыл шамасында Вайнионың отбасы Котканың орталығынан портына жақын жерге көшті. Бірнеше жылдан кейін олар тағы көшті, бұл жолы Сибелиуспуистоның жанындағы ауданға. Бала кезінен бастап Юха Вайнио спортпен айналысты, операция жасатуға дейін жүрек ауруымен ауырған болса да. Ол Коткада өте танымал болған футбол мен баскетболды ұнатты, сондай-ақ Тисо Варжуспен бірге биіктікке секірумен шұғылданды. Жүрек операциясынан кейін Юханың денсаулығы нашарласа да, спортпен айналысу оған жақсаруға көмектесті.

Музыкамен алғашқы танысу

Джуха Вайнио 1950-ші жылдардың ортасында музыкаға қызығушылық танытып, музыканттармен араласа бастады. Коткадағы джаз музыкасының орталығы – «Фенния» мейрамханасы болды, онда Кеййо Лаитинен және Вайнионың анасының туысы Олли Миеттинен сияқты музыканттар өнер көрсетті. Вайнио 21 жасқа толмағандықтан, кәмелетке толмаған болып есептелді, бірақ ол мейрамханаға тығырылып кіріп, музыканттарға өлеңдерін ұсынды және кейде оған фортепианода ойнауға рұқсат берілді. 1956 жылдың соңында Вайнио музыкант досы Хайки Кауппиненнің, өзінен үш жас үлкен көршісімен бірге тұрды. Вайнио сондай-ақ барабаншы Еркки Ликаненмен танысты. Достардың музыкалық талғамдары әртүрлі болды: Олли Миеттинен мен Рейхо "Ремпо" Тани джаз тыңдаса, Вайнио шлагер музыкасын ұнатты. Кейін Вайнио өзінің достарының көптеген есімдерін және бейнелерін өлеңдерінде атап, сипаттады. 1957 жылы Вайнио Финляндия армиясына шақырылды. Ол 19 жаста болды және гимназияның бітіру сыныбына дейінгі соңғы сыныпта оқыды. Дегенмен, ол емтиханнан кейін бірден әскери қызметке баруды қалаған жоқ, себебі алдымен мамандық таңдағысы келді. Келесі көктемде, гимназияның соңғы жылында, ол досы Пекамен бірге демалысқа Парижге баруға шешім қабылдады. Вайнио 1959 жылдың көктемінде бітіру емтихандарын тапсыруы керек еді, бірақ ол швед тілінен емтиханды өтпеді және күзге дейін күтуге мәжбүр болды.

Әке болу, оқыту және әскери қызмет

Феннияда Юха Вайнио болашақ әйелі Таина Кауконенмен танысты. Юханың ата-анасы жас әкеге наразылық білдірді. Соның салдарынан, жұбайлар 1960 жылдың жазында үйленді, ал сол жылдың қазан айында Ілька есімді ұлдары дүниеге келді. Юха мен Тайнаның тағы үш баласы болды: Сами 1961 жылы, Калле 1963 жылы және Кати 1967 жылы. Бастапқыда жас жұбай Юханың ата-анасымен бірге тұрды, бірақ Юха оқуға түскен кезде Хельсинкиге көшіп кетті. Ол Yhteiskunnallinen korkeakoulu (Әлеуметтік ғылымдар жоғары мектебі, кейіннен Тампере университеті) және содан кейін Opettajakorkeakoulu (Кәсіби оқытушылар даярлау мектебі) бітірді.

Юха Вайнио Yläpää бастауыш мектебінде жоғары сыныптарда сабақ берді, онда оқушылар оны бейресми түрде "Junnu" деп атады. Оның оқыту әдістері жеңіл болды, мысалы, таңертең оқушыларды гимн айтудың орнына балалар әнін айтуға шақыратын. Оқушылар Вайниомен бірге тамақтанып, теледидар көруге мүмкіндік алатын. 1964 жылы ол әскери қызметке байланысты уақытша сабақтан босатылды. Бұрыннан-ақ лирик ретінде танымал болған Вайнио әскерде Карелия бригадасының жаңа маршының мәтінін жазуға бекітілді. Вайнио әскери қызметін 1964 жылдың күзінде, 26 жасында аяқтады.

Жетістік

Вайнионың музыкалық ықпалына Тапио Раутавара, Георг Малмстен және Генри Тиль енді. Жастығында музыкант болуды қалағандықтан, музыкалық аспаптарда ойнауды үйренді. Ол достарының әндеріне мәтін жазып, белгілі бір деңгейде танымал болды. Вайнио ең алдымен лирик болатын, 2400-ден астам әннің мәтінін немесе музыкасын жазды, олардың көпшілігі басқалар орындаған. Вайнионың көптеген әндері Тоиво Керкидің шығармаларына арналған. Топ келісім берді, ал Пасанен телекарьерасын бастау үшін радиодан бас тартқаннан кейін музыканттар оны соңынан ерді. Олар Пасаненнің хабарларында, соның ішінде "Speden saluuna" ("Spede's Saloon") және "50 pientä minuuttia" ("50 кішкентай минут") хабарларында ойнады. Досы Ңеркки Ликаненнің көмегімен Вайнио Finndisc компаниясымен келісімге келді. 1964 жылы "Paras rautalankayhtye" атты алғашқы синглын жазды. Сонымен қатар Вайнио "Ватт" деген лақап атын алды, ол синглдің мұқабасында жазылған. Вайнио бірнеше орындаушыларға, соның ішінде Катри Хеленаға ән мәтіндерін жазды. 1965 жылы оның ата-анасы мен туыстары Хельсинкиге көшті, ал шамамен сол кезде Вайнио отбасымен бірге Эспооға көшті, онда олар 25 жылдан астам өмір сүрді. 1966 жылы ол жақын досы Олли Миеттиненнің 34 жасында қайтыс болуына қайғырды. Вайнионың "Mistä löydän ystävän" ("Дос іздесем қайда іздеймін") және "Maanantaitango" ("Дүйсенбі тангосы") әндерін 1963 жылы Вайнио әскери қызметке шақырылар алдында Катри Хелена жазған. Әскерден қайтқаннан кейін Вайнио композитор және музыка журналисі Сауво Пухтиламен (фин жұртшылығына Саукки деген атпен танымал) дос болып, Yleisradio лириктерге мұқтаж екенін естіді. Мұғалімдік жұмысынан бас тартқан Вайнио музыкант Рейно Маркуламен жұмыс істей бастады. Олардың "Sä kuulut päivään jokaiseen" ("Күннің әр сәтіне лайықсың") әнін Маркула жазды, ал мәтінін Вайнио жазды. Вайнио Fazer Music компаниясында айлық жалақымен лирик болып жұмыс істеді, сонымен қатар өзінің әндерін де жазды. Ол бірнеше халықаралық хиттерді фин тіліне аударды, соның ішінде Дэннидің "Piilopaikka" ("Жасыру орны", түпнұсқасы "You've Got Your Troubles") және "The First" тобының танымалдылығын арттырған "Nyt meni hermot" ("Енді мен ашуға булықтым") әндерін аударды. Вайнио студиялық сеанстарға жиі кешігіп, топтар мен компания басшылығын ашуландыратын. 30 жасында Вайнио өзінің ең танымал аудармаларының бірін жасады – Фредидің "Kolmatta linjaa takaisin" ("Үшінші көшенің бойымен кері") әнін аударды. Тағы бір жетістік – оның Пепе Виллберг орындаған The Beatles тобының "Penny Lane" әнін "Rööperiin" ("Рөөпериге") деп аударғандығы. Вайнионың нұсқасы Хельсинкиде орын алғанымен, ол ән мәтінін жазғанда Котканы еске алғанын айтты. Оның алғашқы жазылған әндерінің арасында 1964 жылы шыққан "Jos vain saisin nastahampaan takaisin" ("Тісті тісті қайтарып алсам") және 1965 жылы шыққан "Juhannustanssit" ("Жазғы би") әндерімен бірге "Suolaa, suolaa, enemmän suolaa" ("Тұз, тұз, көбірек тұз") әні бар. 1960 жылдардың ортасында Вайнио "Sellanen ol' Viipuri" ("Виипури сондай болды"), "Turistit tuppukylään" ("Турсистер шағын қалаға келді") және Эрик Линдстроммен бірлесіп жазған "Herrat Helsingin" ("Хельсинкидегі байлар") әндерімен сәттілікке жетті. Finndisc компаниясы Scandia-ға сатылғаннан кейін Вайнио мен Линдстромнің ынтымақтастығы аяқталды. Содан кейін Вайно Саукки таныстырған композитор Яакко Саломен танысты. Ол 1965 жылдың қаңтарында негізгі лиригін жоғалтқан Тоиво Керкиге ән мәтіндерін жазуға кірісті. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басындағы танымал әндер "Suomi–Ruotsi" ("Финляндия–Швеция") және 1971 жылы шыққан "Matkarakastaja" ("Саяхатшы ғашық") болды, ол сынға ұшырады. Вайнионың алғашқы альбомдары синглдер жинағы болса, ол өзінің алғашқы студиялық альбомын 1972 жылы жазды. "Viisari värähtää" ("Мөлдір қозғалды") альбомына Вайнио өзінің мансабында бірнеше рет жазған Финляндиядағы бір жерге сілтеме жасайтын "Kaunissaari" әні енді. Ол сондай-ақ оның келесі альбомына кірді, "Tulin, näin ja soitin" ("Мен келдім, көрдім, ойнадым"), ол 1975 жылы жарық көрді. Вайнио мен Рейджо Тани 1968 жылы "Juha "Watt" Vainio ja Reijo Tani" деп аталатын синглдер жинағын шығарды. Альбомға Вайнионың "Kauhea kankkunen" ("Құйрықша мас") және Тоиво Керкимен бірлесіп жазылған "Vanha salakuljettaja Laitinen" ("Ескі контрабандист Лайтинен") әндері кірді. Соңғы әнге Вайнионың жақын досы Кеййо Лайтиненнің есімі берілген.

Vainio's musical influences included Tapio Rautavaara, Georg Malmstén and Henry Theel. As a young man he trained to play music because he wanted to become a professional musician. He started writing lyrics for friends' bands, and his texts brought him some fame. Vainio was above all a lyricist; he wrote lyrics or music for over 2,400 published songs, the majority of which were recorded by others. Many of Vainio's lyrics were written for Toivo Kärki's compositions.). The band accepted, and after Pasanen gave up the radio show to start his television career, the musicians followed him. They played in Pasanen's shows including Speden saluuna ("Spede's Saloon") and 50 pientä minuuttia ("50 Small Minutes"). With the help of his friend Erkki Liikanen, Vainio got a record deal with recording company Finndisc. His debut single, Paras rautalankayhtye was recorded in 1964. At the same time Vainio received the nickname "Watt", which was printed on the front cover of the single. Vainio wrote lyrics for several performers, including Katri Helena. In 1965 his parents and siblings moved to Helsinki, and at about the same time Vainio and his family moved to Espoo, where they lived for over 25 years. In 1966 he lost a good friend when Olli Miettinen died at the age of 34. Vainio's songs Mistä löydän ystävän ("Where Do I Find a Friend") and Maanantaitango ("Monday Tango") had already been recorded by Katri Helena in 1963 before Vainio's military service. After leaving the army, Vainio befriended composer and music journalist Sauvo Puhtila (known to the Finnish public by the pseudonym Saukki), who told him that Yleisradio was in need of lyricists. Eager to leave his job as a teacher, Vainio quit and started collaborating with musician Reino Markkula. Their song Sä kuulut päivään jokaiseen ("You Belong in Every Day"), composed by Markkula with lyrics by Vainio, was given to Eino Grön who made it into a hit. Vainio worked at Fazer Music as a lyricist with monthly salary and at the same time wrote his own songs. He translated several international hits into Finnish, including Piilopaikka ("Hideout", originally "You've Got Your Troubles") by Danny and Nyt meni hermot ("Now I'm Furious"), which became the breakthrough recording of pop group "The First". Vainio was often late for arranged studio sessions, which irritated the bands and the company's management. At 30, Vainio wrote one of his best known translations, Fredi's Kolmatta linjaa takaisin ("Back along Kolmas Linja"). Another success was his translation of The Beatles' "Penny Lane", recorded by Pepe Willberg as Rööperiin ("To Rööperi"). Although Vainio's version is set in Helsinki, he has said he was thinking about Kotka when he wrote the lyrics. Among his first recorded songs were Jos vain saisin nastahampaan takaisin ("If Only I Would Get the Spike Tooth Back") from 1964 and Suolaa, suolaa, enemmän suolaa ("Salt, Salt, More Salt") along with Juhannustanssit ("Midsummer's Ball") from 1965. In the mid 1960s Vainio had success with Sellanen ol' Viipuri ("Such Was Viipuri"), Turistit tuppukylään ("Tourists Arrive in the Small Town") and a song written with Erik Lindström, Herrat Helsingin ("Big Shots of Helsinki"). When the Finndisc company was sold to Scandia, Vainio and Lindström's collaboration ended. Vaino soon afterwards became acquainted with composer Jaakko Salo, who was introduced to him by Saukki. He started writing lyrics for composer Toivo Kärki, who had lost his primary lyricist Reino Helismaa in January 1965. Well known songs from the late 1960s and early 1970s included Suomi–Ruotsi ("Finland–Sweden") and the 1971 release Matkarakastaja ("Travelling Lover"), which met with criticism. While Vainio's early albums were collections of singles, he recorded his first proper studio album in 1972. The album Viisari värähtää ("The Pointer Twitches") included the song Kaunissaari (a reference to a place in Finland), which Vainio recorded several times during his career. It was also included on his next album, Tulin, näin ja soitin ("I Came, I Saw, I Played"), which was released in 1975. Vainio and Reijo Tani made a collection of singles in 1968 called Juha "Watt" Vainio ja Reijo Tani. The album included Vainio's Kauhea kankkunen ("Horrible Hangover") and Vanha salakuljettaja Laitinen ("Old Smuggler Laitinen"), which were both collaborations with Toivo Kärki. The latter song was named after Keijo Laitinen, a good friend of Vainio's.

Оқытушылыққа оралу

Вайнио 1970-ші жылдардың басында оқытушылыққа қайта оралды. Вайнио әрбір оқушысына лақап ат қойды, ал олар оны Жунну деп атады. Ол жазалаудың өте ерекше әдістерін ойлап табуға бейім болды, бірақ жалпы алғанда оқушыларымен жақсы қарым-қатынаста болды. Көптеген жағдайларда кешігіп, көптеген жұмыстарын аяқтамай тастайтын Вайнио, оқытушылықтан кеткенінің алдында оқушыларымен өткізген уақыты үшін алғысын білдіру мақсатында саяхат ұйымдастырды. Ол ішімдіксіз қалмас үшін әрдайым сыра құйылған бөтелке алып жүретін. Вайнионың ішімдік ішуінің бір себебі – отбасындағы қарым-қатынастардың нашарлауы еді. Оның көптеген достары да ішімдікке құмар болды, бірақ ішімдік проблемасына қарамастан, ол өзінің өлеңдерін уақытында аяқтауға тырысты. Алғашқыда Вайнио олардың шешімін қызықсыз деп ойлады. 1970 жылы Vexi Salmi Fazer компаниясына жұмысқа алынғанда, Вайнио мен Salmi бірге жиі ішімдік іше бастады және кейде жұмысқа мас күйі келді. Бір күні Вайнио жарнамалық әннің мәтінін аяқтауды ұмытып қалды. Мерзім жеткенде Вайнионың өлеңді аяқтауға күші жетпеді, соңында Салми Вайнионың композициясы үшін өлең жазуға көмектесуге келісті. 1970-ші жылдары Вайнионың ішімдікке құмарлығы артып, ата-анасы оған ештеңе істей алмай қарап қалды. Ол түнде жатын астына ішімдік қоймаса ұйықтамайтынын және әрдайым өзімен бірге бөтелке алып жүретінін айтады. Вайнио осылай өмір сүре алмайтынын сезіне бастады. 1975 жылдың жазында ол ішімдікті толығымен тастау керек деп шешті. Бұл шешімге футболшы Кай Палманмен кездесуі көмектесті, ол Вайниоға оның әлі тірі екеніне таң қалғанын айтты. 1975 жылдың соңында Вайнио төрт ай бойы ішімдік ішпеді, бірақ кейін қысқа мерзімге қайтадан ішімдікке берілді. Вайниоға бірнеше жыл бұрын ішімдікті тастаған достары, мысалы, Осмо "Оску" Канерва қолдау көрсетті. Вайнионың досы Эйно Грён оның үлгісімен өмір сүруге шешім қабылдады және Вайниодан кейін бір жарым жылдан соң ішімдікті тастауға тырысты. Вайнио ешқашан өзін толыққанды ішімдік ішпейтін адам деп атауды қаламады және өзін ішімдіктен құтылған адам деп есептеді. Ішімдікті тастағаннан кейін Вайнионың әндері көбірек мәнді және сезімтал болды, бірақ ол әлі де әзіл-қалжыңды өлеңдер жазды. Вайнио өзі ішімдік ішпесе де, басқалардың ішімдік ішуіне төзімділікпен қарады және достары ішімдік ішсе де олармен бірге уақыт өткізе алатын, достары келгенде үйінде ішімдік сақтап жүретін. Ол сондай-ақ өзінің өлеңдерінің мәтінінде ішімдік тақырыбын талқылай бастады. Ішімдік проблемасынан құтылу Вайнионың отбасылық мәселелерін шешпеді, ол Тайнамен ажырасып кетті.

Vainio returned to teaching in the early 1970s. Vainio made up nicknames for all his pupils, who in return called him Junnu. He had a habit of coming up with very unorthodox methods of punishment but in general got on well with his pupils. Often late and in the habit of leaving a lot of paperwork unfinished, shortly before he quit teaching Vainio organized an excursion for the pupils to express his gratitude for the time he had spent with them. He often carried a hip flask in case he ran out of something to drink. Vainio's deteriorating family relationships are considered to be one reason for his drinking. Many of his friends were heavy drinkers as well but despite his drinking problem, he always managed to finish his lyrics on time. and at first Vainio found their decision odd. When Vexi Salmi was hired by Fazer in 1970, Vainio and Salmi started drinking together often and sometimes even came to work with hangovers. On one occasion, Vainio forgot that he was supposed to have finished the text of an advertising tune. When the deadline arrived, Vainio was too hung over to finish the lyrics and eventually Salmi agreed to help by writing the lyrics for Vainio's composition. Vainio's alcohol use increased in the 1970s, and his parents watched without being able to do anything about it. It is reported that Vainio would not go to sleep at night unless he had liquor under his bed, and he always kept a bottle with him. Vainio began to realize that he could not live like this forever. By summer 1975 he decided that he needed to stop drinking altogether. He was especially helped in this decision through his meeting footballer Kai Pahlman, who told Vainio that he was surprised he was still alive. In late 1975, Vainio stayed sober for four months, but then caved in for a short time. Vainio was supported by his friends who had quit drinking a few years earlier, such as Osmo "Osku" Kanerva. Eino Grön, a friend of Vainio's, decided to follow his example and managed to quit a year and a half after Vainio. Vainio never wanted to be called a teetotaler and considered himself a recovered alcoholic. After he quit drinking, Vainio's songs became more serious and more sensitive, although he still wrote humorous lyrics as well. Although Vainio himself did not consume alcohol, he was tolerant about others' alcohol use and could spend time with his friends even if they drank, keeping alcohol in his house in case his friends came over. He also began discussing the topic of drinking in his lyrics. Getting rid of his alcohol problem did not solve Vainio's domestic problems; he and Taina ended up divorcing.

Өзгерістер

Ажырасқаннан кейін Вайнионың өмірі біртіндеп өзгерді. 1970-ші және 1980-ші жылдардың соңында ол шығармашылық жағынан ең өнімді кезеңін басынан өткерді. Ән жазумен қатар, ол композиторлықпен де айналыса бастады. Вейкко Самули мен Яакко Саломен тығыз жұмыс істеді, ал Сало Вайнио жазған әндерге аранжировка жасауды қолға алды. 1976 жылы Вайнионың "Kansi kiinni ja kuulemiin" ("Жабық жабылсын және қоштас") альбомынан шыққан "Jawohl, jawohl" әні Лапландияға келген неміс туристері туралы пікірлері үшін сынға ұшырады. Альбомда "Mä uskon huomispäivään" ("Мен ертеңге сенемін") атты терең мағыналы ән де болды. Альбомдағы тағы бір танымал әндер – "Playboy 60 v" ("Playboy 60 жас"), "Suomi–Ruotsi" ("Финляндия–Швеция") және "Taas lapsuuden maisemiin" ("Бала кезімдегі жерлерге қайта оралдым"). "Альбатрос пен қаз" ("Albatrossi ja ankka") альбомында Вайнионың ең танымал әндерінің бірі – "Альбатрос" ("Albatrossi") бар. Әннің тақырыбы – өткен жастық шақ. Альбомдағы тағы бір сезімтал ән – "Apteekin ovikello" ("Дәріхананың есік қоңырауы"), оның идеясын Вайнио Тапио Раутаваарадан алған. Басқа да танымал әндер – "Panaman konsuli" ("Панама консулы") және "Kun mä rupesin ryyppäämään" ("Мен ішімдік іше бастағанда"). Вайнио әндердің бір бөлігін өзі жазып, барлық музыканттармен бірге псевдонимдермен жазбаға түсірді, ал Вайнионың псевдонімі – Джунну Кайхомиели. Көптеген әндер авторлық құқығы бұрын тоқтап қалған таныс мелодияларға негізделген; мысалы, "Kumi Roope" ("Резеңке Рупе") әні "Rosvo Roope" ("Жауыз Рупе") халық әнінің ерсі нұсқасы болды. 1979 жылы Вайнио осындай әндердің тағы бір жазбасына қатысты, олар "Kunto nousee sullakin" ("Сен де денсаулығыңды жақсартасың") синглінде бірге орындады, ал әннің сөзін Вайнио жазды. Синглдің B жағында Элома жеке орындаған "Pokkana ja paikallaan" ("Тыныш және өз орнында") әні болды. 1983 жылы Вайнионың өзі жаздырған ең танымал әндерінен құралған "Sellaista elämä on" ("Осылай өмір өтеді") атты жинақ альбомы жарық көрді. 1985 жылы шыққан "Elämää ja erotiikkaa" ("Өмір және эротика") альбомы Вайнионың соңғы студиялық альбомы болды. Альбомдағы танымал әндер – "Aleks ja Jaan" ("Алекс және Яан"), "Heiskasen kanssa kun heiluttiin" ("Хейсканенмен бірге ойын-сауық жасағанда") және "Yksinäinen saarnipuu" ("Жалғыз күл ағашы"). Ажырасқаннан кейін Вайнио Пиркко Хейкаламен танысты. Олар 1981 жылдың 27 желтоқсанында Куусамода неке қиды. 1983 жылы олардың Сюви есімді қызы дүниеге келді. 1980-ші жылдардың соңында олар Швейцарияға көшіп кетті. 1988 жылы Катри Хелена, Эйно Грён, Паве Майянен және басқа да танымал әртістер Вайнионың 50 жылдық мерейтойына арналған концертте өнер көрсетті.

After his divorce, Vainio's life slowly began to change. Creatively he was more prolific than ever in the late 1970s and 1980s. He began composing in addition to writing lyrics. He worked a lot with Veikko Samuli and Jaakko Salo, and Salo started arranging songs Vainio had written. In 1976 Vainio's Jawohl, jawohl from Kansi kiinni ja kuulemiin ("Shut the Lid and Goodbye") was criticized for its commentary about German tourists who visit Lapland. The album also featured a sensitive song, Mä uskon huomispäivään ("I Believe in Tomorrow"). Other well known songs from the album are Playboy 60 v ("Playboy 60 yrs"), Suomi–Ruotsi ("Finland–Sweden") and Taas lapsuuden maisemiin ("Back Again to Where I Grew Up"). ("The Albatross and the Duck") contains one of Vainio's most well known songs, Albatrossi. The topic of the song was lost youth. Another sensitive song on the album is Apteekin ovikello ("The Pharmacy Doorbell"), the idea for which Vainio got from Tapio Rautavaara. Other well known songs were Panaman konsuli ("The Consul of Panama") and Kun mä rupesin ryyppäämään ("When I Started Drinking"). Vainio wrote a part of the songs and sang on the record with all musicians using pseudonyms, Vainio's being Junnu Kaihomieli. Many of the songs were based on a familiar melody whose copyright had already expired; for example, the song Kumi Roope ("Rubber Roope") was an obscene version of the folk song Rosvo Roope ("Roope the Robber"). In 1979 Vainio participated in another recording of similar songs. when they sang together on the single Kunto nousee sullakin ("You'll Get in Shape Too"), with lyrics by Vainio. The B side of the single was Pokkana ja paikallaan ("Serious and Still"), sung by Elomaa alone. A compilation album called Sellaista elämä on ("That's How Life Is") followed in 1983, consisting of the most popular songs Vainio had himself recorded. 1985's Elämää ja erotiikkaa ("Life and Erotica") was Vainio's last finished studio album. Popular pieces from the album included Aleks ja Jaan ("Aleks and Jaan"), Heiskasen kanssa kun heiluttiin ("When We Hung Out with Heiskanen") and Yksinäinen saarnipuu ("Lonely Ash Tree"). After his divorce, Vainio had started dating Pirkko Heikkala. The couple were married on 27 December 1981 in Kuusamo. In 1983 they had a daughter, Suvi. The couple moved to Switzerland in the late 1980s. In 1988 Katri Helena, Eino Grön, Pave Maijanen and other popular artists performed at a concert organized to celebrate Vainio's 50th birthday.

Әуесқойлықтары

Ваинио жастық шағында футбол мен баскетбол ойнаған, кейіннен белсенді жанкүйер болып қалды. Ол 1976 жылы Реййо Лехтовиртаның музыкасына жазылған "Теппара" хоккей командасының әнұраны "Теппара на тересте" ("Теппара болаттан жасалған") әнінің сөзін жазды. "Теппара" командасының менеджері Микко Вестберг Ваиниодан командаға ән жазуды сұрады, сөзінде "Теппара болаттан жасалған" және "қара нан" деген тіркестер болуын өтінді. Ваинио ән жазғаннан кейін "Теппара" командасының өмір бойына адал жанкүйеріне айналды. Ваинио теңізді және желкен спортын ұнататын. Ол отбасы мен достарын жиі қайықпен серуендетіп, 1987 жылы әйелі Пирккомен бірге Остерскерде арал сатып алды. Оның желкен спортына деген құштарлығы Лассе Мартенсонның музыкасына жазылған "Kaikki paitsi purjehdus on turhaa" ("Желкен спортынан басқаның бәрі бекер") әнінде жақсы көрінеді.

Мұра

Ваинио қайтыс болғаннан кейін көптеген құрмет концерттері ұйымдастырылды, оның 70 жылдығына арналған шара 2008 жылдың мамыр айында өтті. Ваинионың досы, әнші-күйші Юкка Виртанен Ваинионың әндері негізінде "Альбатрос және Хейсканен" ("Альбатрос және Хейсканен") атты пьеса жазды. Ол алғаш рет 1992 жылы туған жері Коткада қойылды және содан бері көп рет қайталанды. Финляндиялық "Keisarikunta" ("Империя") фильмі 1950 жылдары Ваинио мен оның достарының Коткадағы жастығын көрсетеді. Жазушыларға арналған "Juha Vainio сыйлығы" (Juha Vainio palkinto) 1991 жылы тағайындалды және жыл сайын 5000 евро (бұрын 30 000 фин маркасы) көлеміндегі ақшалай сыйлықпен атақты фин лириктеріне беріледі. 1994 жылдың желтоқсанында "Жуннун Лаулусеура" ("Жуннудың әншілер клубы") клубы құрылды. Оның құрамына Ваинионың достары Кеййо Лайтинен, Пертти Метсяринне және Реййо Тани кіреді. Клуб "Жуннун лаулулипас 1" және "Жуннун лаулулипас 2" атты екі кітап жариялады. Ваинио жазған барлық әндер 2008 жылы "Legendan laulut – Kaikki levytykset 1963–1990" ("Аңыз әндері – Барлық жазбалар 1963–1990") атты CD жинағында шығарылды. Онда оның жарнамалық әндері, әдепсіз әндері және кітап кірді. Жиынтықпен бірге шыққан "Legendan laulut – 48 mestariteosta" ("Аңыз әндері – 48 шедевр") атты жинақ альбомы фин альбомдық чартында екінші орынға ие болды. Джуха Ваинионың ұлы музыка бизнесімен айналысады және музыка продюсері және әнші-күйші болып жұмыс істейді.