Кіріспе

Франция мен Еуропалық коалиция арасындағы соғыс (1683-84) – Реюнион соғысы (1683-84) Генуяның шектеулі қатысуымен Франция, Испания және Киелі Рим империясы арасындағы қақтығыс. Оны Францияның солтүстік және шығыс шекараларында қорғаныс шекараларын орнатуға Людовик XIV-нің талпынысымен басталған Деволюция соғысының (1667-1668 жж.) және Франко-голландия соғысының (1672-1678 жж.) жалғасы ретінде қарастыруға болады. 1678 жылғы Нимгеген шартымен орнатылған бейбітшілікке қарамастан, Людовик сол кезеңде ерекше жағдай емес болғанымен, үлкен армиясын сақтап қалды. 1681 жылы оның әскерлері Страсбургті басып алды, ал 1682 жылы Оранж княздығын басып алды, ол кезде Вильгельм Оранждың иелігінде болды. 1683 жылы жаулық әрекеттер басталғанда, Франция Осман империясына Австриямен соғыста қолдау көрсетті, бұл Людовикке Люксембургті басып алуға және Эльзастағы өзінің позициясын нығайтуға мүмкіндік берді. Соғысты аяқтаған Ратисбон келісімі Людовик XIV тұсында француз территориясының ең жоғары деңгейін белгіледі. Кейіннен оның қарсыластары одан әрі кеңеюге қарсы тұру үшін бірігу қажеттігін түсінді, нәтижесінде 1688 жылы Тоғыз жылдық соғыста және Испания мұрагерлік соғысында күрескен французға қарсы коалиция – Ұлы одақ құрылды.

Өмірбаян

1648 жылғы Вестфалия, 1668 жылғы Эйкс-ла-Шапель және 1678 жылғы Нимгеген келісімдері бойынша Франция Рейнландтағы және испандық Нидерландпен солтүстік шекарасындағы аумақтарды алды. Қалалар қолы ауысқанда, әдетте оларды қоршаған экономикалық аймақтар да бірге берілетін, бірақ келісімдер көбінесе осы тәуелді аймақтардың шекараларын нақты анықтамады. Людовик испандық Нидерландтағы аумақтарды екіжақты келіссөздер арқылы реттеуге дайын болғанымен, Эльзас пен Лотарингиядағы иеліктерін өзінің шекараларын қамтамасыз ету үшін өте маңызды деп есептеді. Осы аймақтар үшін ол Францияға тиіс барлық аумақ берілді ме екенін анықтау үшін «Қайта қосылу палаталарын» құрды; Палаталарға тағайындалғандар француз заңгерлері болғандықтан, әдетте қосымша жеңілдіктер талап етілетін, бірақ олар көбінесе шағын қалалар мен ауылдардан тұратындықтан, оларға ешқандай қарсылық көрсетілмеді. Страсбург пен Люксембург – ерекше жағдайлар еді, олар екеуі де Киелі Рим империясының құрамында қалды. Франция айналасындағы көптеген аумақтарды бақылап тұрса да, Страсбургтегі Рейн өзені арқылы соғылатын көпірді Император әскерлері Франко-голланд соғысы кезінде Эльзасқа үш рет басып кіру үшін пайдаланған. Сол сияқты Люксембург та испандық Нидерландтан аннексияланған аймақтарды басып алды. Людовик осы екеуінің иелігі ғана жаңадан алынған аумақтарының қауіпсіздігін қамтамасыз ете алады деп сенді. Император әскерлері жауап бере алмады, себебі олар Ұлы түрік соғысына қатысып жатқан, бұл Осман империясының империяның шығыс шекарасына қарсы жасаған ең ірі шабуылы еді. Страсбург 1681 жылдың 30 қыркүйегінде басып алынып, ресми түрде Францияның бір бөлігіне айналды, бірақ ол 1726 жылға дейін экономикалық және саяси тәуелсіздіктің белгілі бір деңгейін сақтап қалды. Маршал Буфлер бір уақытта Люксембургті қоршауға алды, бірақ Людовик түріктер шабуыл жасап тұрғанда тағы бір христиан мемлекетіне шабуыл жасаудың саяси дұрыс емес екенін шешті және 1682 жылдың наурыз айында Буфлер әскерлерін шығарып алды. Алайда, 1683 жылдың 12 қыркүйегінде Император, неміс және поляк әскерлері Вена шайқасында Осман әскерін жеңіп, оларды шегінуге мәжбүр етті.

Соғыс

Осман әскерінің Венадағы шабуылын тоқтатқаннан кейін, Габсбургтар назарын батысқа бұра алды. Испания 1683 жылғы 26 қазанда Францияға соғыс жариялады. 3 қарашадан 4 қарашаға дейінгі түні Гумиер басқаратын әскер испандық Нидерландыға еніп, Кортрайды қоршады. 6 қарашада қала берілген соң, ол 10 қарашада қарсылықсыз берілген Диксмуйдеге қарай жылжыды. 22-26 желтоқсан аралығында маршал Франсуа де Креквидің екінші жасағы Люксембургті 3000-ден 4000-қа дейін миномет оқтарымен бомбалады, бірақ қыс жақындағандықтан және қала берілмегендіктен, ол шегінді. Людовик 1684 жылғы сәуірде Люксембургті қоршауды жаңартты, оған қоршау соғысы бойынша сарапшысы Себастьен ле Престре де Вобан көмектесті. Оның 2500 қорғаушысы 3 маусымда берілді, бірақ шайқастар 1684 жылғы 15 тамыздағы Ратисбон бітіміне дейін басқа жерлерде де жалғасты. Франция соғыс барысында басып алған территорияларды, соның ішінде Страсбург пен Люксембургті сақтап қалды, ал келесі әрекеттер бітімді тұрақты етуге бағытталды. Соғыс шектеулі көлемде және уақыт бойынша қысқа болғанымен, оның аса қанды соғыс ретінде есте қалуына Людовик XIV-нің жау шенеуніктерін бағындыру үшін мемлекеттік саясат ретінде зорлық-зомбылықты қасақана қолдануы себеп болды. Лувуа Монтальға Шарлеруа маңындағы 20 ауылды өртеп жіберуді бұйырды, себебі испандықтар бұрын екі француз ауылының шетіндегі екі амбарды қиратқан және бірде-бір үйдің тұрған жері қалмауы керек екенін талап еткен. Генуя Республикасында да жеке, бірақ байланысты қақтығыс болды, оның банкирлері мен қаржы үйлері, мысалы, Centurioni, Palavicini және Vivaldi отбасылары Испаниямен ұзақ қарым-қатынаста болды және 16 ғасырдан бері оның үкіметіне ақша қарызға беріп келді. Соңғы соғыс кезінде олар испандарға генуялық территориядан жалдамалы әскерлерді тартуға және испан флоты үшін кемелер құрылысына арналған порттарын пайдалануға рұқсат берді. Жаза ретінде 5 мамырда адмирал Абрахам Дюкен басқаратын француз флоты Жерорта теңізіндегі Тулон теңіз базасынан шығып, 17 мамыр күні 1684 жылы Генуяны бомбалауды бастады, ол келіссөздерге арналған қысқа үзілістен басқа 12 күнге созылды. 28 мамырға дейін қаланың үштен екі бөлігі қирады.

Бейбітшілік пен келісім

Людовик Империяға көмек жіберуден бас тартты, тіпті Османлыларды қолдау үшін құпия елшілерді жіберді. Бірақ, сол замандағы мәліметтерге сәйкес, оның Империяның батыс шекарасындағы соғысты жалғастыруы жөнсіз болар еді. Сондықтан Людовик Франция мен Империя арасында 20 жылға бейбітшілікті қамтамасыз ететін Ретисбон бітім шартына келісті және шекаралық таластарды арбитраж жасауды өзінің туысы Англияның II Карлына сұрады.

Салдары

Соғыс, оның тікелей континенттік алдыңғылары сияқты, француз Бурбон әулеті мен Габсбург әулетінің испан және австриялық тармақтары арасындағы жасырын дауды шеше алмады. Ұзақ болмаса да, қатыгез соғыс, тоғыз жылдық соғыстың алғы күресі болды.