Кіріспе

Американдық құқық ғалымы (1826–1906)

Кристофер Колумб Лэнгделл (22 мамыр 1826 – 6 шілде 1906) – 1870 жылдан 1895 жылға дейін Гарвард құқық мектебінің деканы болған американдық құқықтанушы және ғалым. Профессор және әкімші ретінде ол кейс-әдіс оқытуын дамытты, ол американдық құқық мектептерінде кеңінен қолданылып, сондай-ақ бизнес, қоғамдық саясат және білім беру сияқты басқа да кәсіби салаларға бейімделді. Ол «Америка Құрама Штаттарындағы кәсіби білім беру тарихындағы ең ықпалды оқытушы» деп есептеледі. Декан Лэнгделлдің мұрасы Гарвард құқық мектебінде жасаған білім беру және әкімшілік реформаларында, осы міндетті оған президент Чарльз Элиот тапсырды. Лэнгделлдің қызмет мерзіміне дейін құқық тану – студенттерге заңның қандай екенін түсіндіретін техникалық ізденіс болатын. Лэнгделл құқық оқытуға прагматизм принциптерін қолданды, нәтижесінде студенттер нақты жағдайда заңның қалай қолданылатынын түсіну үшін өз ойлау қабілеттерін пайдалануға мәжбүр болды. Бұл диалектикалық процесс кейс-әдіс деп аталды және содан бері американдық құқық мектептеріндегі педагогиканың басты әдісі болып табылады. Кейс-әдіс бизнес, қоғамдық саясат және білім беру сияқты басқа да салалардағы мектептер тарапынан да қабылданып, жетілдірілді.

Өмір

Кристофер Лэнгделл Англия және шотланд-ирланд тегінен шыққан, Нью-Гэмпшир штатының Нью-Бостон қаласында дүниеге келді. Ол 1845–48 жылдары Филлипс Эксетер академиясында, 1848–50 жылдары Гарвард колледжінде және 1851–54 жылдары Гарвард құқық мектебінде оқыды. Оқу кезінде Гарвард құқық мектебінің алғашқы кітапханашыларының бірі болды. 1854 жылдан 1870 жылға дейін Нью-Йорк қаласында заңгерлік тәжірибемен айналысты. 1870 жылдың қаңтарында Чарльз Элиоттан Гарвард құқық мектебіндегі Dane Professor of Law кафедрасын басқаруға шақыру алды. Лэнгделл ұсынысты қабылдады және көп ұзамай Теофилус Парсонстың орнын басып, заң факультетінің деканы болды. Ол студент кезінде Парсонстың 1853 жылғы «Келісім-шарттар заңы» атты еңбегіне үлес қосқан еді. Декан ретінде ол құқық мектебінің оқу бағдарламасына ауқымды өзгерістер енгізді, академиялық бағдарламаның ұзақтығын бір жылдан үш жылға дейін ұзартты және студенттердің белсенді қатысуын және үлесін қажет ететін жаңа оқыту жүйесімен ескі дәріс жүйесін алмастырды. Ол ағылшын тілінде сөйлейтін елдердегі кәсіби оқушылық арқылы заңды үйрену дәстүрін қабылдамай, еуропалық университет білімінің дәстүрін қолдады. Ол заң оқытуына кең көлемді құқық кітапханасының қолдауы қажет екенін мәлімдеді, өйткені «заң – ғылым» және «осы ғылымның барлық қолжетімді материалдары басылған кітаптарда қамтылған». 1870 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды және 1875 жылы LL.D. дәрежесін алды. Лэнгделл 1895 жылы деканаттан кетіп, 1900 жылы Dane профессоры атанды және 1906 жылдың 6 шілдесінде Кембриджде қайтыс болды. 1903 жылы құқық мектебіндегі бір кафедра оның құрметіне аталды, ал оның қайтысынан кейін мектептің негізгі академиялық ғимараты, әлемдегі ең ірі академиялық құқық кітапханасы мен оқу залдары орналасқан Лэнгделл Холл деп аталды. Лэнгделл Гарвард құқық мектебін әкімшілік құрылымын жаңартқан арқасында табысқа жеткізді. 1915 жылдың 13 сәуіріндегі жеке хаттарында Чарльз У. Элиот: «Лэнгделлді құқық мектебіне жетекші етіп тағайындауым Гарвард университеті үшін жасаған ең жақсы қадамым болды, тек [18]70 және [18]71 жылдары Медицина мектебін қайта құру және сайлау жүйесін дамыту үшін болған ұзақ күрестен басқа» деп жазды.

Заңдық оқытуға әсер ету

Диан Лэнгделлдің ең маңызды жаңалығы – оның оқытудың іс-тәжірибелік әдісін енгізуі болды. 1890 жылға дейін АҚШ-тың ешбір заң мектебі бұл әдісті қолданбады, ал қазір ол стандартқа айналды. Сонымен қатар, барлық американдық заң мектептеріндегі стандартты бірінші курс бағдарламасы – Шарттар, Мүлік, Деликттер, Қылмыстық құқық және Азаматтық процессуалдық құқық – Лэнгделл құрған бағдарламадан көбінесе өзгеріссіз сақталып келеді. Тегі белгісіз отбасыдан шыққан Лэнгделл студенттердің оқудағы бағаларының отбасының байлығы мен әлеуметтік статусына байланысты жоғары болатынын жақсы білді. Сондықтан, Диан Лэнгделл анонимді бағалау жүйесін енгізді, ол қазір АҚШ заң мектептерінде кең таралған, осылайша профессорларға таныс немесе әулетті отбасылардан шыққан студенттердің басқалардан артықшылығы болмады.