Хорхе Алессандри Родригес – Чили президенті (1958-1964). Саясаткер, 1970 ж. сайлауда Сальвадор Альендеге жеңілді. Әкесі де президент болған. Чили тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чили саясаткері және президенті (1896–1986)
Chilean politician and President (1896–1986)
Хорхе Эдуардо Алессандри Родригес (19 мамыр 1896 – 31 тамыз 1986) – Чилидің 26-шы президенті, 1958 жылдан 1964 жылға дейін қызмет еткен. Ол 1970 жылғы маңызды президенттік сайлауда чилилік оңшылдардың үміткері болды, бірақ Сальвадор Альендеге жеңіліп қалды. Ол 1920 жылдан 1925 жылға дейін және 1932 жылдан 1938 жылға дейін президент болған Артуро Алессандридің ұлы болды.
Jorge Eduardo Alessandri Rodríguez (; 19 May 1896 – 31 August 1986) was the 26th President of Chile from 1958 to 1964, and was the candidate of the Chilean right in the crucial presidential election of 1970, which he lost to Salvador Allende. He was the son of Arturo Alessandri, who was president from 1920 to 1925 and again from 1932 to 1938.
Алғашқы жылдар
Хорхе Алессандри Сантьяго қаласында дүниеге келген. Ол Сантьягоның беделді мемлекеттік орта мектебі Instituto Nacional General José Miguel Carrera-да және Чили университетінде оқыды. 1919 жылы бітіргеннен кейін онда оқытушы болып жұмыс істеді. Парламенттік республика құлағаннан кейін 1924-1925 жылдары ата-анасымен бірге Еуропаға жер аударылып, бірақ туған жеріне оралып, 1926 жылы Сантьяго сайлау округінен тәуелсіз депутат болып сайланды. 1932 жылы қоғамдық өмірден шеттетіліп, бизнеспен айналысуға көшті, 1938 жылға дейін ипотекалық банк Caja de Crédito Hipotecario президенті болды және қағаз және картон өндіру компаниясын басқарды. 1944-1947 жылдары Чили кәсіпкерлер конфедерациясының төрағасы қызметін атқарды.
Jorge Alessandri was born in Santiago. He studied at Instituto Nacional General José Miguel Carrera, prestigious public high school of Santiago, and University of Chile, and after graduating in 1919 worked there as a lecturer. After the fall of the parliamentary republic, he lived in European exile with his parents from 1924 to 1925, but returned to his native land where he was elected to parliament as an independent from a Santiago constituency in 1926. He withdrew from public life in 1932 to concentrate on business interests, becoming president of the mortgage bank, Caja de Crédito Hipotecario until 1938 and running the Paper and Cardboard Manufacturing Company. From 1944 to 1947, he was chairman of the Chilean employers' confederation.
Саясатка оралу
Габриэль Гонсалес президенттігінің алғашқы жылдары сол және оңшыл жақтағы тараптардың арасындағы күрделі жағдаймен және наразылықтармен еректелді. 1947 жылдың 2 тамызында Гонсалес жағдайды саяси тартыстан шығару мақсатымен әскери шенеуніктер мен тәуелсіз сарапшылардан тұратын кабинет тағайындады. Алессандри Қаржы министрі болып тағайындалды, ол әкімшілік жүйені жаңартты және қатаң үнемдеу бағдарламасын іске қосты. 1950 жылға қарай ол мемлекеттік қаржыны жақсартты және инфляцияны бақылауға алды. Дегенмен, мемлекеттік сектордағы еңбекақыны тоқтатуы өнеркәсіптік наразылықтардың күшеюіне әкелді. 1950 жылдың қаңтар айының соңында мемлекеттік қызметкерлер ереуілге шықты, бұл үкіметтің экономикалық саясатына қарсы кең ауқымды оппозицияға ұласты. Алессандри қалған кабинет мүшелерімен бірге 3 ақпанда отставкаға кесті және жұмыс берушілер конфедерациясының президенті лауазымына оралды.
The early years of the Presidency of Gabriel González were marked by serious unrest between left and right wing supporters, and on 2 August 1947 González named a cabinet of military officers and independents in a supposed attempt to depoliticise the situation. Alessandri was named Minister of Finance, where he reordered the system of administration and pursued a rigorous programme of austerity. By 1950, he had restored order to the public finances and controlled inflation. However, his freezes of public sector remuneration gradually led to greater industrial unrest. Public sector workers came out on strike at the end of January 1950, which rapidly turned into a broad opposition against the government's economic policies. Along with the rest of the cabinet, Alessandri resigned on 3 February, and returned to his role as president of the employers' confederation.
Сенат және президенттік
1956 жылы Либералдық партия оны Сантьяго Сенатына кандидат ретінде таңдады, ол 1957 жылы айқын көпшілік дауыспен жеңіске жетті. Дегенмен, Алессандри Либералдық партия тарапынан консервативті саналды, ал соңында Консервативтік партияның орталық қанаты оның Президенттікке тәуелсіз кандидат ретінде үміткерлігін қамтамасыз етті, оның сайлау кампаниясы экономикалық саладағы тәжірибесіне баса назар аударды. 1958 жылдың наурыз айында ол Президенттікке біріккен солшыл кандидат Сальвадор Альендені 32,2% дауысқа қарсы 28,5% есебімен басып өтті, ал Христиан-демократ Эдуардо Фрей Монтальва 20,5% дауыс жинады. Егер ешбір кандидат көпшілік дауыстың жалпы үлесін ала алмаса, Президентті сайлау құқығы Конгреске тиесілі болды, ол консерваторлар, либералдар және радикалдық партияның депутаттарынан құралған коалицияны қолдаған Алессандриді таңдады. Алессандри бастапқыда, табиғи түрде, экономикалық мәселелерге, әсіресе инфляцияны бақылауға және мемлекеттік бюджетті теңгерлеуге назар аударды, сондай-ақ Чилидің тарифтік жүйесін либералдады. Алайда, ол мемлекеттік қызметкерлердің жалақысын қайтадан тоқтатты, бұл кең ауқымды өнеркәсіптік наразылықтарға әкеп соқты. 1960 жылдың мамыр айында Консепсьон мен Пуэрто-Монт арасындағы тығыз қоныстанған аймақта күшті жер сілкінісі болды, ол 400 миллион АҚШ долларынан астам зиян келтірді. Жаңару және көмек көрсету жұмыстары көп ұзамай басқа мәселелерді көлеңкеге түсірді. Жер сілкінісі Лотаның көміршілерінің Консепсьонға жол тартқан шеруін тоқтатты, олар жалақыны көтеруді талап етіп отырған. 1961 жылы Конгресс сайлауында консерваторлар мен либералдар ауыр жеңіліске ұшырады, ал коалициялық партиялардың ішінде тек радикалдар ғана жақсы нәтижелер көрсетті. Бұл Алессандриді Радикалдық партиядан көбірек министрлерді тағайындауға мәжбүр етті, бұл өз кезегінде оның үкіметін солға қарай ықпалдастырды. Бұл 1959 жылғы Куба революциясынан кейін Джон Ф. Кеннеди жүргізген белсенді сыртқы даму саясатына, «Прогресс үшін альянс» аясында сәйкес келді. Осы факторлардың бірігісі прогрессивті салық және ауыл шаруашылығы реформаларының толқынына жол ашты. Дегенмен, жер иелігінің бөлісі әлі де өте теңсіз болды. Алессандридің өкілеттігі 1964 жылы аяқталды, оның орнын 1958 жылғы қарсыласы, Христиан-демократ Эдуардо Фрей Монтальва иеленді. Алессандри қайтадан қағаз фабрикасын басқаруға кірісті.
In 1956, the Liberal Party selected him as a candidate for a Santiago Senate seat, which he won with a substantial majority in 1957. However, Alessandri was seen as rather conservative by the Liberal Party, and in the end it was the moderate wing of the Conservative Party which secured his position as an independent candidate for the Presidency, with his campaign majoring on his economic expertise. In March 1958, he edged the united left candidate for the Presidency, Salvador Allende by 32.2% to 28.5%, with Christian Democrat Eduardo Frei Montalva polling 20.5%. In the event of no candidate securing an overall majority of the popular vote, the choice of president fell to Congress, which duly chose Alessandri, who had a coalition of Conservatives, Liberals and Radical Party congressmen behind him. Alessandri initially focused, unsurprisingly, on economic issues, particularly on controlling inflation and balancing the state budget, and he liberalised Chile's tariff régime. However, he once again froze public sector pay, unleashing widespread industrial unrest. In May 1960, a strong earthquake struck the densely populated area between Concepción and Puerto Montt, causing more than US$400 million in damage. Reconstruction and relief soon drowned out other issues. The earthquake effectively interrupted and ended Lota's coal miners march on Concepción as they were demanding higher salaries. In 1961, elections to Congress saw massive losses for the Conservatives and Liberals, with the Radicals, alone of the coalition parties, doing well. This forced Alessandri to nominate more Ministers from the Radical Party, which in turned moved his government to the left. This tied in with the more activist foreign development policy pursued by John F Kennedy in the wake of the Cuban Revolution of 1959, in the shape of the Alliance for Progress. Together, these unleashed a wave of progressive tax and agricultural reforms. Despite this, distribution of land ownership remained grossly unequal. Alessandri's period of office ended in 1964, and he was succeeded by his opponent of 1958, the Christian Democrat Eduardo Frei Montalva. Alessandri returned to managing his paper factory.
Үкіметінен кейінгі қоғамдық өмірі
1965 жылғы 3 қарашада баспасөзде 900 фирма қолдаған хат жарияланды, онда Алессандриге жалпы жағдайды талдап, оның қоғамдық қызметін бағалау үшін, осылайша оның екінші президенттік үміткерлігін бастау ұсынылды. 1968 жылғы қыркүйекте баспасөзде жарияланған елге арналған манифестке тарихшы Гиллермо Фелиу Круз; бұрынғы министр Хуго Гальвес Гахардо; фермер Адольфо Сильва Хенрикес; университет жетекшісі Хайме Гусман Эразуриз; инженер Эдуардо Боеч Г. Х.; және тілші Хорхе Делано Фредерик қол қойып, Хорхе Алессандридің президенттік үміткерлігін қолдауға шақырулар қабылданды. Алессандри 1964-1970 жылдар аралығында көп көрінбесе де, саясатқа оралу мүмкіндігін ешқашан жоққа шығармады. Бірде ол Чили халқы туралы: "Мен наразылықтың, үмітсіздіктің және алаңдаушылықтың күшейіп бара жатқанын сездім, бұл жаңа ғана оянған, бірақ қанағаттандырылмаған талаптардың сөзсіз салдары" деді.
On 3 November 1965, in the press published a letter, supported by 900 firms, where directed to Alessandri to analyze the general reality and highlight his public action, thus starting his second presidential candidacy. Publishing in the press in September 1968, a manifesto to the country subscribed by Guillermo Feliú Cruz, historian; Hugo Galvez Gajardo, former Minister; Adolfo Silva Henríquez, farmer; Jaime Guzmán Errázuriz, university leader; Eduardo Boetsch G. H., engineer; and Jorge Delano Frederick, reporter requested adhesions to promote the presidential candidacy of Jorge Alessandri. Although Alessandri kept a low profile for most of the 1964 1970 period, he never explicitly ruled out a return to politics. On one occasion he said of the Chilean people: "I perceived, and necessarily, the rumor growing tide of discontent, despair and anxiety, inevitable product of just awakened but unsatisfied aspirations."
Альендедің сайлануы мен Пиночет диктатурасы
1970 жылы Фрейдің президенттік өкілеттігінің аяқталуынан кейін Хорхе Алессандри 1958 жылғы сайлаудағыдай, өзінің басты қарсыласы Сальвадор Альендемен бірге қайтадан президенттікке кандидат болуға тырысты. Тағы бір шатысқан сайыстан кейін Альенде бұл жолы 37,3 пайызға қарсы 35,8 пайызбен шамалы артықшылықпен жеңіске жетті, ал христиан демократы Радомиро Томич 4 қыркүйектегі сайлау күні 27,9 пайыз дауыс жинады. 1958 жылғыдай, бұл сайлау да Конгреске түсті, бұл жолы 24 қазанда. Конгресс Альенденің Чили Конституциясын бұзбауға уәде беруі және Конституциялық кепілдіктер туралы жарлыққа қол қою сияқты бірнеше талаптар қойды, бірақ Алессандри соңғы дауыс беруде 153-35 есебімен жеңіліске ұшырады, Томичтің христиан демократтары Альендені қолдады. Серхио Ризенбергтің сөзіне сүйенсек, Алессандридің теледидардағы өнері кері нәтиже беріп, сайлауды жоғалтты. Гонсало Бертран режиссерлік еткен «Decisión 70» бағдарламасында оны жағымсыз жағдайда көрсеткен екі бөлек кадр болды. Біріншісінде Алессандри өзінің "қолы дірілдемейді" деп мәлімдеді, ал камера дереу оның дірілдеп тұрған қолына бағытталды. Екінші кадрда ол көктемде болса да, пештің жанында жамылғымен аяғын жылытып отырған күйде көрінді. Ризенбергтің пікірінше, мұның бәрі жұртшылыққа "президент болуға тым ескі" адам туралы ой қалыптастырды. 1973 жылғы 11 қыркүйектегі әскери төңкерістен кейін генерал Аугусто Пиночет билікті басып алып, үкімет құрды, ал 1976 жылы Алессандри жаңадан құрылған Мемлекеттік кеңестің төрағасы болып тағайындалды. Кеңес заңнама мәселелері бойынша хунтаға кеңес берді және жаңа конституцияны әзірлеуде де маңызды рөл атқарды. Кеңес Ортузар комитеті дайындаған жобаға өзгерістер енгізуді ұсынды, бірақ хунта көптеген маңызды ұсыныстарды қабылдамады. Алессандри хунтаның кейбір авторитарлық түзетулерімен келіспей, кеңестен кетіп қалды. Конституция 1980 жылдың қыркүйегінде өткен жалпыхалықтық референдумда бекітіліп, 1981 жылдың наурыз айында күшіне енді. Сайлау кампаниясы барысында Алессандри хунтамен келіспеушіліктеріне қарамастан "Иә" деп дауыс беретінін мәлімдеді.
In 1970, following the end of Frei's period in office, Jorge Alessandri sought election as President once again, with his main opponent Salvador Allende, just as in 1958. After another close contest, Allende emerged in front this time, by the narrow margin of 37.3% to 35.8%, with Christian Democrat Radomiro Tomić polling 27.9% on polling day, 4 September. As in 1958, the election went to Congress, this time on 24 October. Although Congress placed a number of conditions on Allende such as his signature of a Statute of Constitutional Guarantees, promising not to undermine the Chilean Constitution, Alessandri lost the final vote by a decisive 153–35, with Tomic's Christian Democrats supporting Allende. According to Sergio Riesenberg Alessandri's appearance on TV backfired and cost him the election. On the TV program Decisión 70 directed by Gonzalo Bertrán there were two separate shots that showed him in bad light. In the first Alessandri said that he would be determined and that his "hands would not shake", subsequently the camera focused his hands that were actually shaking. In the second frame he was seen next to a stove warming his legs with a blanket despite being Spring. According to Riesenberg all this gave the public the impression of a man who was not longer "in an adequate age to become president". After the military coup of 11 September 1973 General Augusto Pinochet seized power and formed a government, and in 1976 Alessandri was named President of a newly formed Council of State, which served as advisor to the Junta in matters of legislation, and which also played a role in the drafting of the new constitution. The Council suggested changes to the draft prepared by the Ortúzar Committee, but many of the most important recommendations were dismissed by the Junta. Alessandri did not agree with some of the Junta's authoritarian amendments and resigned from the council. The constitution was approved in a national plebiscite held in September 1980 and came into force in March 1981. During the campaign, Alessandri declared he would vote "Yes", despite his disagreements with the Junta.
Соңғы жылдар
Осыдан кейін Хорхе Алессандри тағы да жеке өмірге шұғылданды, енді соңғы рет, Сантьягоның орталығындағы пәтерінде бейбіт өмір сүрді. 1986 жылы Сантьягода қайтыс болғанға дейін қағаз фабрикасының директорлар кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. Ол хунтаның құлауын және Чилидің демократияға оралуын көре алмады. Оның өлімі Мануэль Родригес Патриотикалық фронтының Аугусто Пиночетті өлтіру әрекетіне ықпал етті, себебі бұл Пиночетті Сантьягоға мерзімінен бұрын оралуға мәжбүр етіп, шабуылдың жоспарын өзгертті. Оның туған інісі Артуро Алессандри Беса 1993 жылы оңшыл Альянстың президенттікке үміткері болды, бірақ Консертация орталық-солшыл коалициясының христиан-демократы Эдуардо Фрей Руис Тагледен жеңілді.
After this, Jorge Alessandri once more withdrew into private life, now for the last time, living rather peacefully in his apartment in the center of Santiago. He continued to be chairman of the board of a paper factory until his death in Santiago in 1986. He did not live to see the end of the junta and the return of Chile to democracy. His death had some influence in the attempted assassination of Augusto Pinochet by Manuel Rodríguez Patriotic Front as it made Pinochet travel back to Santiago prematurely changing thus the schedule of the attack. His nephew Arturo Alessandri Besa stood as presidential candidate for the right wing Alianza in 1993, losing to the Christian Democrat Eduardo Frei Ruiz Tagle of the Concertación center left coalition.