Кіріспе
1994-2000 жылдар аралығында Чили президенті болған Эдуардо Альфредо Хуан Бернардо Фрей Руис-Тагле (eˈðwaɾðo alˈfɾeðo ˈxwam beɾˈnaɾðo ˈfɾej rwis ˈtaɣle; 24 маусым 1942 жылы туған) – чилилік саясаткер және инженер-құрылысшы. Ол 1994 жылдан 2000 жылға дейін Чили президенті қызметін атқарды. Сондай-ақ ол сенатор болып, 2006 жылдан 2008 жылға дейін Сенат Төрағасы лауазымын атқарды. 2009 жылғы президенттік сайлауда биліктегі Консертасьон коалициясының кандидат ретінде қайта сайлануға тырысты, бірақ шамалы айырмамен жеңіліске ұшырады. Оның әкесі Эдуардо Фрей Монтальва 1964 жылдан 1970 жылға дейін Чили президенті болды. Оның президенттік кезеңі Чилидің демократияға өтуіне қолдау көрсетумен ерекшеленді, бірақ үкіметтің соңғы жылында Аугусто Пиночеттің айыпталуы және қамауға алынуы саяси жағдайды шиеленістірді. Экономикалық тұрғыдан алғанда, ол 1997 жылғы Азия қаржы дағдарысы салдарынан уақытша тоқтап қалған қарқынды экономикалық өсімді бақылады. 2020 жылдары ол 2022 және 2023 жылдардағы конституциялық референдумдарда орталық және оңшыл партиялардың көзқарастарымен сәйкес келетін саяси ұстанымдарды қабылдады, бұл Христиан-демократиялық партиясының ұстанымдарынан өзгеше болды.
Eduardo Alfredo Juan Bernardo Frei Ruiz–Tagle (eˈðwaɾðo alˈfɾeðo ˈxwam beɾˈnaɾðo ˈfɾej rwis ˈtaɣle; born 24 June 1942) is a Chilean politician and civil engineer who served as president of Chile from 1994 to 2000. He was also a Senator, fulfilling the role of President of the Senate from 2006 to 2008. He attempted a comeback as the candidate of the ruling Concertación coalition for the 2009 presidential election, but was narrowly defeated. His father was Eduardo Frei Montalva, president of Chile from 1964 to 1970. His presidency was marked by a consolidation of Chile's transition to democracy albeit the indictment and arrest of Augusto Pinochet in his last year of government heated up national politics. Economically, he oversaw a period of rapid economic growth that was only temporarily stunted by the 1997 Asian financial crisis. In the 2020s he has taken political positions different from those of the Christian Democratic Party aligning more with the views of centrist and right wing parties in the constitutional referendums of 2022 and 2023.
Ерте өмір
Фрей Сантьяго қаласында Эдуардо Фрей Монтальва мен Мария Руис Тагле Хименестің отбасында дүниеге келді. Ол барлық білімін Луис Кампино институтында алды. Содан кейін Чили университетінде оқып, гидравлика саласында маманданған азаматтық инженер мамандығын бітірді. Бітірген соң Италияда басқару саласындағы жоғары курстарды оқыды.
Саяси мансап
Фрей саясаттағы алғашқы қадамдарын университетте студенттік лидер ретінде жасады. 1958 жылы христиан-демократтар партиясына қосылды, ал 1964 жылы әкесінің сәтті президенттік науқанына белсенді қатысты. 1969-1988 жылдар аралығында Чилидің ең ірі инженерлік компаниясы Sigdo Koppers S. A. серіктестерінің бірі ретінде кәсіби қызметіне назар аударды. 1988 жылы Фрей «Тәуелсіз сайлауды қолдау комитеті» (Comité Pro Elecciones Libres) құрып, оны дамытуға үлкен күш салды. 1989 жылы Сантьягодан сенатор болып сайланды, ол бүкіл елдегі ең көп дауысқа ие болды. Сенатта ол Қаржы және Бюджет комиссиясының төрағасы және Тұрғын үй комиссиясының мүшесі болды.
Төрағалық
1992 жылы Фрей өзінің коалициясының президенттік іріктеу сайлауына қатысып, Рикардо Лагосты жеңіп, 1993 жылғы президенттік сайлауда дауыс берушілердің 58% дауысын алып жеңіске жетті. Ол 1994 жылдың 11 наурызында қызметке кірісіп, 2000 жылы Лагос оны алмастырды. Фрейдің президенттік мерзімі денсаулық сақтау және білім беру салаларын жақсартумен, сондай-ақ кедейлікті азайтумен ерекшеленді. Эдуардо Фрей Руис Тагле аргентиналық әріптесі Карлос Менеммен тығыз қарым-қатынаста болды. Фрейдің билік кезінде Аргентинамен Лагуна-дель-Дезиерто аумақтық дауы шешілді, бірақ арбитраждың шешімі Аргентина тарапын қолдады. 2009-2010 жылдарғы сайлауда Фрей тағы да Чили президенттігіне үміткер болып, орталық-солшыл «Консертасьон» коалициясынан кандидат ретінде, келе жатқан президент Мишель Бачелеттің саясатын жалғастыруға уәде берді. Оның президенттік науқанындағы бірнеше баннерлер мен билбордтарда ол сол жағынан Бачелеттің иығынан қарап тұрған суретімен бейнеленген. 2009 жылдың 13 желтоқсанында өткен сайлаудың бірінші турында Фрей ресми дауыстардың 29,60% жинап, қарсыласы Себастьян Пиньерадан (44,05%) қалып қойды. Ешбір кандидаттың дауыс берушілердің жартысынан астам дауысын алғандықтан, 2010 жылдың 17 қаңтарында екінші тур өтті. Сайлау күні сағат 21:00-де Ішкі істер министрлігінің орынбасары жариялаған алдын ала нәтижелер бойынша Пиньера 51,87%, ал Фрей 48,12% дауыс жинады. Фрей 21:44 GMT уақытында Пиньераға жеңілісін мойындады. Науқаннан әдемі түрде шығып, Фрей: «Сайлау аяқталды және чилиліктер азаматтық жауапкершілігін көрсетті. Нәтижелер демократиямыздың беріктігін анық көрсетеді. Бұл біздің дәстүрімізге сай, таза және ашық сайлау болды. Мен Пиньеранды құттықтаймын, ол келесі төрт жылға чилиліктердің көпшілігінің сенімін алды» деді.