Кіріспе

Байқаушы белгісі – Бірінші дүниежүзілік соғыстан бастап АҚШ қарулы күштерінің әскери белгісі. Бұл белгі стандартты ұшқыш белгісі үшін қажетті оқудан өзгеше оқудан өткен, екінші ұшқыштарға, навигаторларға және ұшуға қолдау көрсетуші персоналға (әуе бақылаушысы ретінде) берілді. Байқаушы белгісі Екінші дүниежүзілік соғыс және 1950 жылдарға дейін сақталды, содан кейін Байқаушы белгісінің концепциясы заманауи Әуе экипажы белгісі және Навигатор-байқаушы белгілерінің пайдасына тоқтатылды. Әскери-теңіз авиаторлары мен Әскери-теңіз ұшу офицерлеріне арналған қанаттардан басқа, АҚШ Әскери-теңіз күштері әлі де "Байқаушы белгісін" сақтап келеді, ол ұшуға қабілетті миссия мамандарына, мысалы, АҚШ Әскери-теңіз күштері мен АҚШ Теңіз жаяу әскеріндегі таңдамал метеорологтар мен барлау офицерлеріне беріледі. АҚШ Әуе күштері NASA ғарыш кеңістігі миссиясының мамандары ретінде біліктілік алған, ғарыш айлағында және/немесе Халықаралық ғарыш станциясында нақты миссия орындаған, сондай-ақ бұрын Әуе күштерінің ұшқышы немесе навигаторы ретінде авиациялық біліктілік алған Әуе күштері офицерлеріне USAF навигатор белгісімен бірдей USAF Байқаушы белгісін тағайындайды. Қазіргі АҚШ қарулы күштерінде Байқаушы белгісі сирек беріледі, бірақ басқа елдердің Әуе күштерінде, әсіресе Ұлыбритания мен Канадада қайта жандануда.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бастапқыда бақылаушы белгісі – АҚШ армиясының әуе қызметінің және кейіннен АҚШ армиясының әуе корпусының әскери ұшқыштары таққан авиатор белгісінің жартылай қанатты түрі болған. Бұл белгі көбінесе алғашқы қаруланған әскери ұшақтардағы оқшыларға, нысананы анықтаушыларға және навигаторларға берілді. Бомбалау ісінің дамуымен бақылаушы белгісі бастапқыда әуедегі бомбалаушыларға да берілуге рұқсат етілді. Бірақ, кейін осы қызметтер үшін жаңа белгі жасалды: бомбалаушы авиатор белгісі. Ауа шары бақылаушылары да бұл белгіге ие болуға құқылы болды, және бұл белгі әдетте «ұшақ бақылаушысы белгісі» және «ауа шары бақылаушысы белгісі» деп аталатын. Екі жағдайда да белгінің дизайны бірдей болды, ал Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай «ұшақ және ауа шары бақылаушысы белгісі» деп белгіленді, бірақ белгі берілген мамандықтар әртүрлі болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1919 және 1935 жылдар аралығында бақылаушы белгісінің дизайны өзгеріссіз қалды және ол ұшақтар мен ауадан жеңіл көліктерге берілді. Бірақ, әскери авиация дамыған сайын, ұшақ бақылаушысының ұғымы өзгергендіктен, бақылаушы белгісін қайта жасау және талапкерлік критерийлерін өзгерту қажет болды. 1940 жылдың 20 ақпанында рейтинг «Жауынгерлік бақылаушы» деп өзгертілді, ал 1942 жылдың 4 қыркүйегінде «Әуе бақылаушысы» болып қайта аталды. Құпия SHORAN жүйесін қолданған бомбалаушылар да бақылаушы белгісін алды. Олар радиооператор отыратын орынға, кеменің ортасына орналасты, себебі олар оптикалық емес, электрондық бомбалау құралын пайдаланды. АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде, Әскери әуе күштері үш бақылаушы белгісін бекітті. Біріншісі – «Жауынгерлік бақылаушы белгісі»: ортасында үлкен «О» әрпі бар ұшқыш белгісі. Ауа шары бақылаушылары үшін жеке белгі жасалды: ауа шарының белгісімен толықтырылған бақылаушы белгісі. Бақылаушы белгісінің үшінші және соңғы нұсқасы – «Техникалық бақылаушы белгісі», ол ортасында «Т» және «О» әрпінен жасалған мотиві бар ұшқыш белгісі болды. Техникалық бақылаушы белгісі көбінесе ұшу инженеріне көмектесуге тағайындалған ұшу инженерлік қызметкерлеріне берілді.

АҚШ-тың Әскери-теңіз флоты, теңізшілер корпусы және жағалау күзеттері

Әскери-теңіз авиациясын бақылау белгісі алғаш рет 1922 жылы жасалды, ол әскери-теңіз ұшақтарындағы навигаторлар мен басқа да қолдау персоналына берілді. Алғашқы белгінің дизайны Теңіз авиаторының белгісіне негізделген, бірақ сол жағында бір ғана қанаты болды, ал зәкірдің үстіндегі қалқанның орнына "О" әрпі бейнеленді. 1927 жылы бұл белгі жаңа үлгімен алмастырылды, ол Теңіз авиаторының қанаттарына ұқсас, бірақ алтын емес, күмістен жасалған. Кейін, бұл белгі 1929 жылдан 1968 жылға дейін қолданылған күміс шеңбердің ішіндегі күміс зәкір бейнесі бар алтын белгімен ауыстырылды. 1945 жылға дейін қысқа мерзім ішінде Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Навигация, Радар, Тактикалық және Аэрология мамандықтары бойынша Әскери-теңіз авиациясын бақылаушылар үшін арнайы белгілерді бекітті. Бұл белгілер бірыңғай алтын белгі/күміс зәкір/күміс шеңбер дизайнымен алмастырылды. 1966 жылы жаңа белгі енгізілді, ал 1968 жылы Әскери-теңіз авиациясын бақылаушы белгісі Әскери-теңіз ұшу офицерінің белгісімен алмастырылды. Бірақ, толығымен тоқтатылмай, Әскери-теңіз авиациясын бақылаушы белгісінің талаптары қайта қаралып, ұшқыш емес және ҰҚО емес авиациялық миссия мамандарына, мысалы, ұшу метеорологтарына немесе Әскери-теңіз барлау және Криптология офицерлеріне, белгілі бір әскери-теңіз ұшақтарында реттеліп ұшатындарға берілді. Осы түрінде Әскери-теңіз бақылаушы белгісі әлі де қолданыста, бірақ ол бастапқы атауымен де, метеорология офицерлері киген жағдайда Ұшу метеорологы белгісі деп те аталады. Теңіз жаяу әскерлері корпусында бұл белгі ұшу кезінде ұшақтарға қолдау көрсетуші персоналға оның бастапқы атауымен, яғни Әскери-теңіз авиациясын бақылаушы белгісі ретінде, Теңіз жаяу әскерлері корпусының ұшақтарында бақылаушы/көзбен бақылаушы рөліндегі авиациялық емес офицерлерге беріледі. Жағалау күзеті 2003 жылдың 26 тамызында COMDTNOTE 1200 (ALCOAST 401/03) арқылы Авиациялық миссия маманы атауын бекітті. Мұзды аумақты бақылайтын ұшқыштар (Халықаралық мұз патрулінен), сондай-ақ сенсорлық жүйе операторлары, тактикалық жүйе операторлары, авиациялық мергендер және авиациялық медициналық техниктер осы атауға ие болуға құқылы. Жағалау күзетінің Авиациялық миссия мамандары да Әскери-теңіз авиациясын бақылаушыларының бірдей формалық белгілерін киеді. Айналмалы қанатты мамандар үшін 200 сағат, ал тік қанатты мамандар үшін 400 сағаттан кейін тұрақты атау беріледі.

АҚШ Әуе күштері бақылаушысы рейтингі

1947 жылы АҚШ Әуе күштері құрылғаннан кейін авиациялық бақылаушылар тоқтатылып, олардың орнына жоғары даярланған, әуе экипажы мамандары келді. Әуе экипажының белгісі Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын жасалған, бірақ ол тек қатардағы және сержанттық құрамға ғана берілді. USAF офицерлік әуе экипажы белгісі (бағаланбаған награда) құрылғаннан бері, NASA миссиялық маманының курсын аяқтаған және «Бақылаушы» авиациялық класын алған, бағаланбаған офицерлерге «Навигатор-бақылаушы» белгісі табысталды. Операциялық миссияны сәтті аяқтағаннан кейін олар Әуе күштері Бас штабына ғарышкерлік біліктілік алу үшін үсыныс бере алады, бұл оларға АҚШ Әуе күштерінің навигаторы / жауынгерлік жүйелер офицері үлгісіндегі ғарышкерлік белгіні тағуға рұқсат береді.

Азаматтық әуе патрулі

"Бақылаушы" атағы әлі күнге дейін АҚШ Әуе күштерінің қосымша құрамында, көбінесе Civil Air Patrol ретінде танымал. Азаматтық әуе патрулінің бақылаушылары іздеу-құтқару операцияларында, отандық қорғаныс мақсатындағы барлауда немесе Әуе күштері бекіткен басқа да миссиялардағы ұшқыштар экипажының миссия командирі рөлін атқара алады, сондай-ақ ұшу және миссия базасы арасында байланыс қызметін атқарады. Бақылаушылар әуе навигациясы, радиобайланыс және әуе бағытын анықтау сияқты басқа да техникалық пәндер бойынша оқытылады. Азаматтық әуе патрулінің бақылаушы белгісі CAP пилоттық белгісіне өте ұқсас, бірақ бақылаушы құрылғысының орталық CAP эмблемасының үстінде қосымша әріп "O" немесе жұқа шеңбер болады.