Кіріспе
М. С. Эшердің баспасы «Релятивтілік» – голландиялық суретші М. С. Эшердің литографиялық баспасы, алғаш рет 1953 жылдың желтоқсанында жарық көрген. Бұл туындының алғашқы нұсқасы сол жылдың басында жасалған ағаш кескіні болды. Ол, әдеттегі гравитация заңдары қолданылмайтын әлемді бейнелейді. Архитектуралық құрылым – идиллиялық қоғамның орталығы сияқты көрінеді, оның көптеген тұрғындары күнделікті істерімен айналысады, мысалы, тамақ ішеді. Паркке алып кететін терезелер мен есіктер бар. Барлық кейіпкерлер бірдей киім киіп, ерекше белгісіз, шам тәрізді басқа ие. Осындай кейіпкерлер Эшердің көптеген басқа туындыларында да кездеседі. «Релятивтілік» әлемінде үш гравитациялық күш бар, олардың әрқайсысы екінші екеуіне перпендикуляр. Әрбір тұрғын физика заңдарының қолданылатын гравитациялық құдықтардың бірінде өмір сүреді. Әр гравитациялық көздің үстінде 16 кейіпкер орналасқан, біреуінде 6, ал қалған екеуінде 5-тен. Литографиялық баспаның көңілді шатасуы үш гравитациялық күштің бір кеңістікте бейнеленгендігінен туындайды. Құрылымда жеті баспалдақ бар, және әр баспалдақты екі түрлі гравитациялық күштерге жататын адамдар пайдалана алады. Бұл қызықты құбылыстарға әкеледі, мысалы, жоғарғы баспалдақта екі тұрғын бір баспалдақты бір бағытта және бір жақта қолданады, бірақ әрқайсысы әр қадамның басқа жағын пайдаланады; осылайша, біреуі баспалдақтан төмен түссе, екіншісі оны көтеріледі, тіпті жақын арада бір бағытта қозғалып тұрса да. Басқа баспалдақтарда тұрғындар баспалдақтарды кері бағытта көтерілгендей бейнеленген, бірақ олардың өз гравитациялық күштеріне сүйенсек, олар қалыпты түрде көтеріледі. Үш парк те гравитациялық құдықтардың біріне тиесілі. Есіктердің барлығы, біреуін қоспағанда, парктің астындағы жертөлелерге алып кететіндей. Мұндай жертөлелер метафизикалық тұрғыдан мүмкін болғанымен, ерекше және суреттің түссіздік әсерін күшейтеді.
Relativity is a lithograph print by the Dutch artist M. C. Escher, first printed in December 1953. The first version of this work was a woodcut made earlier that same year. It depicts a world in which the normal laws of gravity do not apply. The architectural structure seems to be the centre of an idyllic community, with most of its inhabitants casually going about their ordinary business, such as dining. There are windows and doorways leading to park like outdoor settings. All of the figures are dressed in identical attire and have featureless bulb shaped heads. Identical characters such as these can be found in many other Escher works. In the world of Relativity, there are three sources of gravity, each being orthogonal to the two others. Each inhabitant lives in one of the gravity wells, where normal physical laws apply. There are sixteen characters, spread between each gravity source, six in one and five each in the other two. The apparent confusion of the lithograph print comes from the fact that the three gravity sources are depicted in the same space. The structure has seven stairways, and each stairway can be used by people who belong to two different gravity sources. This creates interesting phenomena, such as in the top stairway, where two inhabitants use the same stairway in the same direction and on the same side, but each using a different face of each step; thus, one descends the stairway as the other climbs it, even while moving in the same direction nearly side by side. In the other stairways, inhabitants are depicted as climbing the stairways upside down, but based on their own gravity source, they are climbing normally. Each of the three parks belongs to one of the gravity wells. All but one of the doors seem to lead to basements below the parks. Though metaphysically possible, such basements are unusual and add to the surreal effect of the picture.
Танымал мәдениетте
Салыстырмалылық Эшердің ең танымал туындыларының бірі болып табылады және түрлі мақсаттарда қолданылған.