Сюрреализмдегі «Тамаша мәйіт» әдісі: бірлесіп жазылған суреттер мен мәтіндер. Бұл техника ойын сияқты, әр ойшыл бұрынғысының соңғы сөзін көріп, жалғастырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сюрреалистік автоматты жазу және өнер техникасы
Surrealist automatic writing & art technique
«Тамаша өлік» (француз тіліндегі түпнұсқа атауы – cadavre exquis, сөзбе-сөз «тамаша майыт») – сөздер немесе суреттер жинағының бірлесіп құрастырылатын әдісі. Әрбір қатысушы композицияны белгілі бір ретпен, қағида бойынша (мысалы, «Сын есім зат есім үстеу етістік сын есім зат есім» сияқты – «Жасыл үйрек ақырын қорқынышты ән шырқады») дамытады, немесе алдыңғы адамның қосқан соңғы бөлігін ғана көруге рұқсат етіледі.
Exquisite corpse (from the original French term cadavre exquis, literally exquisite cadaver) is a method by which a collection of words or images is collectively assembled. Each collaborator adds to a composition in sequence, either by following a rule (e. g., "The adjective noun adverb verb the adjective noun." as in "The green duck sweetly sang the dreadful dirge.") or by being allowed to see only the end of what the previous person contributed.
Тарих
Бұл әдісті сюрреалистер ойлап тапты және ол "салдар" деп аталатын ескі ойынға ұқсас, онда ойыншылар қағаз бетіне кезекпен жазады, жазудың бір бөлігін жасыру үшін бүктеп, содан кейін келесі ойыншыға одан әрі үлес қосу үшін береді. Сюрреализмнің негізін қалаушы Андре Бретон оның көңіл көтеру үшін басталғанын, бірақ ойыншылдығын және ақырында байыта түсетінін айтты. Бретонның сөзінше, бұл ойын шамамен 1925 жылы басталды, бірақ Пьер Реверди оның одан да ертерек, кем дегенде 1918 жылға дейін созылғанын жазды. Атауы сюрреалистер алғаш рет ойнаған кезде пайда болған сөз тіркесінен алынған: "Le cadavre exquis boira le vin nouveau" ("Тамаша мәйіт жаңа шарап ішер"). Андре Бретон бұл ойын Монпарнастағы ескі үйлердің бірінде, достарының резиденциясында, 54 rue du Château (қазір бұл үй жоқ) дамығанын жазады. Одан басқа, ол Марсель Дюхамель, Жак Превер, Ив Тангуи және Бенжамин Перетті алғашқы қатысушылар ретінде еске алады. Генри Миллер 1930 жылдары француз кафелерінде уақыт өткізу үшін көбінесе осы ойынды ойнаған. 1932 жылы суретшілер Фрида Кало мен Люсиен Блох екі дерлік жалаңаш "тамаша мәйіт" суретін жасады. Олардың бірі "Фрида", екіншісі "Диего" деп аталды (бұл, әлдебір себеппен, Калоның өзі және оның күйеуі, монументалист Диего Ривераны бейнелеуі мүмкін).
This technique was invented by surrealists and is similar to an old parlour game called consequences in which players write in turn on a sheet of paper, fold it to conceal part of the writing, and then pass it to the next player for a further contribution. Surrealism principal founder André Breton reported that it started in fun, but became playful and eventually enriching. Breton said the diversion started about 1925, but Pierre Reverdy wrote that it started much earlier, at least as early as 1918. The name is derived from a phrase that resulted when Surrealists first played the game, "Le cadavre exquis boira le vin nouveau." ("The exquisite corpse shall drink the new wine.") André Breton writes that the game developed at the residence of friends at an old house in Montparnasse, 54 rue du Château (no longer existing). Besides himself he mentions Marcel Duhamel, Jacques Prévert, Yves Tanguy and Benjamin Péret as original participants. Henry Miller often played the game to pass time in French cafés during the 1930s. In 1932, artists Frida Kahlo and Lucienne Bloch created two near nude exquisite corpses. One is titled "Frida" and the other "Diego" (likely meant to represent Kahlo herself and her husband, muralist Diego Rivera).
Сурет салдары
Кейін ойын сурет салу мен коллажға бейімделді, "сурет салдары" деп аталатын нұсқада, адам денесінің бөліктері түпнұсқадағы жазба сөйлемдердің орнына қолданылды. Адам дәстүрлі түрде төрт қадамда салынады: бас, кеуде, аяқтар және табандар. Әр бөлігінен кейін қағаз бүктеледі, сонда кейінгі қатысушылар бұрынғы бөліктерді көре алмайды. Аяқталған туынды балалар кітаптарына ұқсайды, онда беттер үш бөлікке бөлінеді – жоғарғы бөлігінде адам немесе жануардың басы, ортаңғы бөлігінде кеудесі, ал төменгі бөлігінде аяқтары бейнеленеді. Балалар беттерді ауыстырып, түрлі комбинациялар жасауға мүмкіндік алады. "Өлі денелер" ойынының тағы бір түрі, "сурет салдары" деп те аталатын "Телефондық сурет салу" ойынында, ойыншылар кезегімен сипаттамалар жазып, алдыңғы қадамға сәйкес суреттер салады.
Later the game was adapted to drawing and collage, in a version called picture consequences, with portions of a person replacing the written sentence fragments of the original. The person is traditionally drawn in four steps: The head, the torso, the legs and the feet with the paper folded after each portion so that later participants cannot see earlier portions. The finished product is similar to children's books in which the pages were cut into thirds, the top third pages showing the head of a person or animal, the middle third the torso, and the bottom third the legs, with children having the ability to "mix and match" by turning pages. Another variation of the exquisite corpse also called "picture consequences" is Telephone Pictionary, a game in which players alternate writing descriptions and matching illustrations based on the previous step.
Танымал мәдениетте
Exquisite Corpse (1996) – Поппи З. Брайттің готикалық қорқыныш романы. Space and Time журналы өз сайтында ай сайын «керемет өлік» ойынын өткізеді. Naked Came the Stranger – 1969 жылы жазылған эротикалық роман, сол кездегі американдық әдеби үрдістерді пародизациялау мақсатымен жасалған әдеби әйелдерге қарсы әрекет. Романның авторы ретінде «Пенелопа Эш» есімді ойдан шығарылған тұлға көрсетілген, бірақ оны Майк МакГрэйди басқарған жиырма төрт журналист жазған, әр автор басқалардың жазғанын білмей, өз тарауын жазды. Exquisite Corpse – 1983 жылы Андрей Кодреску құрған әдеби журнал (кейін 1999 жылдан бастап онлайн нұсқасы да жарық көрді). Naked Came the Manatee (Путнам, 1996) – детективтік триллер жанрындағы пародиялық роман. Оның он үш тарауының әрқайсысын әртүрлі Флорида жазушысы тізбектеп жазды, бастапқысы Дейв Барри, соңғысы Карл Хиасен. Квинсленд өнер галереясының Бірінші Азия-Тынық мұхиты заманауи өнері үшжылдығынан (APT1) жиналған 28 «керемет өлік» суретінен құралған фолио, Бангалоу, Жаңа Оңтүстік Уэльс, 20-23 қыркүйек 1993. QAGOMA ғылыми кітапханасының қорында сақталады.
Exquisite Corpse (1996) is a Gothic horror novel by Poppy Z. Brite. Space and Time magazine builds a community exquisite corpse monthly on their website. Naked Came the Stranger is a 1969 erotic novel written as a literary hoax to parody American literary trends of the time. The credited author is the fictive "Penelope Ashe", though it was written by twenty four journalists led by Mike McGrady, with each author writing a chapter without any knowledge of what the others had written. Exquisite Corpse is a literary magazine founded in 1983 (later in online version from 1999) published by Andrei Codrescu. Naked Came the Manatee (Putnam, 1996) is a mystery thriller parody novel. Each of its thirteen chapters was written, in sequence, by a different Florida writer, beginning with Dave Barry and ending with Carl Hiaasen. Folio of 28 Exquisite corpse drawings collected from Queensland Art Gallery's First Asia Pacific Triennial of Contemporary Art (APT1) artists' retreat, Bangalow, NSW, 20–23 September 1993. Held in the QAGOMA Research Library collection.
Кино және теледидар
Апичатпонг Верасатакулдың 2000 жылы түсірілген "Оңтүстіктегі құпия нысан" фильмі осы тәсілді деректі және көркем фильмдердің қосылысы арқылы қолданады. "The Exquisite Corpse Project" – 2012 жылы түсірілген толық метражды комедиялық фильм. "Rick and Morty" сериалының 2017 жылғы үшінші маусым трейлері "Exquisite Corpse" атауымен, Run the Jewels тобының "Run the Jewels 3" альбомынан "Thursday in the Danger Room" әнімен бірге көрсетіледі. "Exquisite Corps" және "And So Say All of Us" фильмдерінің хореографиялық нұсқаларын режиссер Митчелл Роуз жасаған. "Лиммидің шоуы" сериалының 3-маусымындағы 1-эпизодта барда ойналатын "нәзік өлік" ойыны көрсетіледі.
Apichatpong Weerasethakul's 2000 film Mysterious Object at Noon uses this technique with a mixture of documentary and fictional film. The Exquisite Corpse Project is a 2012 feature length comedy film written using the exquisite corpse technique. A Rick and Morty 2017 trailer for season 3 titled "Exquisite Corpse" features a sequence to the song "Thursday in the Danger Room" from the album Run the Jewels 3 by Run the Jewels. Exquisite Corps as well as And So Say All of Us are choreographic versions by filmmaker Mitchell Rose. A sketch in Limmy's Show Season 3 Episode 1 involves a game of exquisite corpse being played in a bar.
Музыка
1940 жылдары композиторлар Джон Кейдж, Вирджил Томсон, Генри Коуэлл және Лу Харрисон осы әдісті пайдаланып, музыканың бір тактін жазып, 1 немесе 2 қосымша нота (көздер әртүрлі) қосып, оны такт сызығы бойынша бүктеп, келесі адамға жіберіп отырды. Кейін Роберт Хьюз бұл туындыларды жинақтап, «Party Pieces» деп жариялады. Bauhaus тобы үшінші студиялық альбомына («The Sky's Gone Out», 1982) «Exquisite Corpse» трегін қосты, ол осы бірлескен сюрреалистік стильде жасалған сияқты. Олар 14 жылдан берігі алғашқы жаңа әні болған «Drink the New Wine» үшін 2022 жылы осы әдіске қайта оралды. 1992 жылғы британдық рок-тобы Shriekback-тің «Sacred City» альбомының бесінші трегі – «Exquisite Corpse». Tiemko төртінші студиялық альбомына («Clone», 1995) «In Memoriam» трегін «музыкалық тамаша өлік» ретінде енгізді. They Might Be Giants тобы 1996 жылы «Exquisite Dead Guy» әнін орындады. «Hedwig and the Angry Inch» мюзиклы (1998) «Exquisite Corpse» әнін қамтиды. Warpaint тобы өзінің дебюттік EP-ін «Exquisite Corpse» (2008) деп атады, себебі олардың бірлескен ән жазу стилі осылай болған. Джордж Уотскидің 2016 жылғы «x Infinity» альбомында «Exquisite Corpse» әні осы техниканы пайдаланады, онда бірнеше суретшілердің өлеңдері бар. 2019 жылдың желтоқсанында француздық альтернативті поп-рок тобы Therapie TAXI «Cadavre Exquis» альбомын шығарды, ол туындының көркемдік бейнелерімен және бірлескен өндірісімен байланысты. Швеция композиторы Андерс Хиллборг 2002 жылы оркестрлік «Exquisite Corpse» туындысында осы әдісті қолданды. 2020 жылдың қыркүйегінде Polyvinyl Records «Exquisite Corpse» атты 11 тректен тұратын жинақты шығарды, онда The Get Up Kids, Jeff Rosenstock, American Football және тағы да басқалары сияқты лейблдің 45-тен астам әртісі болды. Тректер COVID-19 пандемиясы кезінде ойын стилінде қашықтан жазылды, ал физикалық және цифрлық альбом сатудан түскен қаражаттың бір бөлігі MusiCares коммерциялық емес ұйымына сыйлық ретінде берілді.
In the 1940s, composers John Cage, Virgil Thomson, Henry Cowell, and Lou Harrison, composed a set of pieces using this same process—writing a measure of music, with 1 or 2 additional notes (sources differ), folding it on the bar line then passing it to the next person. The pieces were later arranged by Robert Hughes and published as Party Pieces. The band Bauhaus include the track "Exquisite Corpse" on their third studio album (The Sky's Gone Out) (1982), which appears to have been created in this collaborative surrealist style. They returned to the method for 2022's “Drink the New Wine,” their first new song in 14 years. The fifth track on the 1992 album Sacred City by the British rock band Shriekback is "Exquisite Corpse". Tiemko include the track "In Memoriam" on their fourth studio album (Clone) presented as a "musical exquisite corpse" (1995). The They Might Be Giants 1996 song "Exquisite Dead Guy." The musical Hedwig and the Angry Inch (1998) includes the song "Exquisite Corpse". The band Warpaint named their debut EP Exquisite Corpse (2008) because of their collaborative songwriting style. George Watsky's 2016 album x Infinity features the song "Exquisite Corpse" using this technique featuring verses by several artists. In December 2019, French alternative pop rock band Therapie TAXI released the album Cadavre Exquis, relating to the artistic visuals and collaborative production of the opus. Swedish composer Anders Hillborg uses the technique in his 2002 orchestral work Exquisite Corpse. In September 2020, Polyvinyl Records released an 11 track compilation titled Exquisite Corpse featuring over 45 of the label's artists including The Get Up Kids, Jeff Rosenstock, and American Football, among others. The tracks were recorded remotely in the style of the game during the COVID 19 pandemic and a portion of the physical and digital album sales were donated to the non profit MusiCares.
Сәулет
2018 жылы Саймон Вейр бірнеше ондаған дизайнерлердің бір-бірін білмей, «керемет өлік» әдісін қолданып құрастыратын катенерлік күмбездерді жасауды бастады.
In 2018, Simon Weir began producing catenary vaults where a dozen designers collaborate blindly using the exquisite corpse method.
Ойындар
"Соңында біз өлдік" ойынында ойыншылар сөз тіркестерінен құралған карточкаларды сөздер құрастыру үшін пайдаланады, осы арқылы ұжымдық өлімдерінің оқиғасын айтады.
In and then we died, players use word fragment tarot cards to form words to tell the story of their collective deaths.