Кіріспе

Гармониялық немесе монофониялық эффект немесе қосымша

жанр
Музыкада дрон – бір нота немесе аккорд музыкалық шығарманың көп бөлігінде немесе толығымен үздіксіз дыбысталатын гармониялық немесе монофониялық эффект немесе қосымша. Дрон – бұл эффекті жасау үшін қолданылатын музыкалық аспаптың кез келген бөлігі болуы мүмкін; бұған архаикалық термин – «жүктеме» (бордон немесе бурдон), мысалы, «сыбызғының дроны», органның педальдік нүктесі немесе лютняның ең төменгі таралғысы. Жүктеме – әр шумақтың соңында қайталанатын әннің бөлігі, мысалы, хор немесе қайырым.

Музыкалық әсер

Барлық гармониялық құрылғылардың ішінде ол [дрон] ең қарапайым ғана емес, сонымен қатар ең өнімді де болуы мүмкін. Дрон эффектіне тұрақты дыбыс немесе нотаны қайталау арқылы қол жеткізуге болады. Ол көбінесе шығарманың қалған бөлігіне негізделген тоналдылықты қалыптастырады. Дрон аспаптық, вокалды немесе екеуінің де комбинациясы болуы мүмкін. Дронды (аспаптық және вокалды) полифониялық текстураның әртүрлі диапазонды бөліктерінде орналастыруға болады: ең төменгі, ең жоғары немесе ортаңғы бөліктерде. Дрон көбінесе тоникаға немесе доминантаға орналастырылады ("Row, Row, Row Your Boat" әнін дронмен орындаңыз, онымен салыстырыңыз). Мелодиялық нотамен бірдей биіктіктегі дрон сол нотаны жасыруға және оның маңыздылығын арттырып, оған назар аударуға бейім. Дрон педаль тонынан немесе нүктесінен дәрежесімен немесе сапасымен ерекшеленеді. Педаль тоны хордқа жатпайтын дыбыс түрі болуы мүмкін, сондықтан дроннан айырмашылығын шешу қажет, немесе педаль тоны жай ғана қысқа дрон деп қарастырылуы мүмкін, ал дрон – ұзақ педаль тоны.

Тарих және таралу

Дронды жүйелі түрде қолдану ежелгі Оңтүстік-Батыс Азияның аспаптық музыкасында пайда болып, солтүстікке және батысқа Еуропаға, оңтүстікке Африкаға тарады. Үнді музыкасында да қолданылады, танпура (немесе тамбура) және отта, эктар, дотара (немесе дотар; парсы Орталық Азияда дутар), сурпети, сурмандал (немесе свармандал) және шанкх (конк қабыршағы) сияқты басқа үнді дрон аспаптарымен ойнатылады. Әлемде кездесетін қазықтардың көпшілігі үш дронға ие, сондықтан дрон музыкасы туралы айтқанда, ең бірінші ойға келетін аспаптардың бірі осы. Америкада африкалық ықпалы бар банджоның көптеген түрлерінде дронды ішек бар. 1960 жылдан бері дрон музыкасында және авангардтық музыканың басқа түрлерінде маңызды элементке айналды. Дауыстық музыкада дрон, әсіресе дәстүрлі музыкалық мәдениеттерде, атап айтқанда Еуропа, Полинезия және Меланезияда кең таралған. Азияның кейбір шалғай аймақтарында да кездеседі (мысалы, Парсы шығанағындағы жемчуг суаратындар, Оңтүстік-Батыс Қытайдың кейбір ұлттық азшылықтары, Тайвань, Вьетнам және Ауғанстан).

Музыкалық аспаптардың бөлшектері

Дрон – музыкалық аспаптың дрон эффектісінің тұрақты дыбысын шығаруға арналған бөлігі, көбінесе орындаушының үнемі назарына ілінбейді. Әртүрлі үнді музыкалық аспаптарында (мысалы, ситар, сарод, сараңги және рудра вена) дрон кездеседі. Мысалы, ситарда үш немесе төрт резонансты дронды ішек бар, ал үнді ноталары (саргам) дронмен бірге жаттығылады. Бағаналар (мысалы, Ұлы таулық бағана және Зампонья) бірнеше дрондық құбырларды қамтиды, осының арқасында аспаптарға ерекше дыбыстары беріледі. Дронды жиекте бір немесе бірнеше дрондық ішек болады. Бес ішекті банджоның бесінші ішегі – аспап мойнының бес ладынан төмен орналасқан, жеке күйге келтіруге арналған тірегі бар дрондық ішек; бұл ішек әдетте бірінші ішектің бесінші ладта ойналғандағы дыбысына сәйкес күйге келтіріледі. Словения дрон цитрасының бас ішектері де дрон сияқты бос түрде резонанс береді. Уэльстік Crwth аспабында екі дрондық ішек бар.

Музыкалық оқытуда пайдалану

Дронды музыка білім беру бағдарламалары есту жаттығулары мен ырғақты сезіну үшін, сондай-ақ бірлескен музыканы импровизациялау үшін қолданылады. Әншілер осы стильдегі музыкалық жаттығуларда көбінесе шрути қорабын пайдаланады. Дрон, акустикалық қасиеттерінің және дәстүрлі ритуалдар мен әндерде ұзақ қолданылғандығының арқасында, әдеттегі үйлесім мен мелодия көзқарастарынан тыс дыбыстық құрылымдарды құруға көмектеседі.