Кіріспе

Төмен жиілік немесе диапазонның тоны (басс /ˈb//eɪ//s/ BAYSS') (сонымен қатар "төменгі шегі" деп те аталады) – 16-ден 250 Гц-ке дейінгі (C0-дан ортаңғы C4-ке дейін) төмен (немесе "терең") жиілікті, ырғақты және диапазонды дыбыстарды сипаттайды. Сондай-ақ, төмен ырғақты C2-C4 диапазонындағы дыбыстарды шығаратын бас аспаптарды да қамтиды. Бұл аспаптар әртүрлі аспаптар отбасыларына жатады және музыкада кең ауқымды рөлдерді атқара алады. Төмен ырғақты дыбыстарды шығару үшін көбінесе ұзын ауа бағанасы немесе ішек қажет, ал ішекті аспаптар үшін үлкен қуыс корпусы қажет болғандықтан, ішекті және үрлемелі бас аспаптары әдетте өз отбасыларындағы немесе аспаптар класындағы ең үлкен аспаптар болып табылады.

Музыкалық рөлі

Музыкалық ансамбльде, мысалы оркестрде, бас ноталары көбінесе контрапункт немесе қосымша мелодия беру үшін, гармониялық контексте аккордтардың өрбуін көрнектендіру немесе оларға қарама-қарсы қою үшін, немесе ырғақты күшейту үшін соққы аспаптарымен бірге қолданылады.

Ритмдік бөлім

Популярлы музыкада бас бөлігі, "бас сызығы" деп аталады, әдетте топқа гармониялық және ырғақты қолдау көрсетеді. Басшы – бұл барабаншы, ритм-гитарашы және кейде клавиатуралық аспаптарда ойнайтын музыкант (мысалы, фортепиано немесе Хаммонд органы) тобының ырғақ бөлімінің мүшесі. Басшы өз бас сызықтарында аккордтың тамырын немесе квінтын (және аздап, үшіншісін) баса көрсетеді және күшті уақыттарды акценттейді.

Бас гармониясының түрлері

Классикалық музыкада бастың әртүрлі түрлері: бассо концертанта немесе бассо рецитанта; хордың бас дауысы; композицияның жұмсақ бөлімдерін сүйемелдейтін бас, сондай-ақ оркестрлік музыкада, әдетте виолончельдер орындайтын, ансамбльдің барлық күшін қолданатын бөлімдер; контрабас ("under bass" – төменгі бас), қос баспен орындалатын бөлік ретінде сипатталады; виолончельдер көбінесе бірдей мелодияны октава жоғары орындайды немесе қос бас қолданылғанда бас партиясы емес, басқа мелодиялық немесе ырғақтық партия орындайды; бассо рипиено; композицияның толық бөлімдеріне қосылатын бас, және оның дыбысының тереңдігі мен ойнаудың күші, жеңіл және жұмсақ бөлімдерге немесе бөліктерге күшті контраст жасайды. Басо континуо – барокко музыка дәуірінде (1600-1750) музыка жазу тәсілі. Басо континуода жазылған бас партиясы бүкіл туындының (симфония, концерт, месса немесе басқа да шығармалар) аккордтық жүрісін анықтауға қызмет ететін. Бас партиясын орган немесе клавесин орындайды, ал аккордтарды хордтық аспаптарда (теорба, лютня, клавесин және т.б.) ойнаушылар импровизациялайды. "Басс өзге дауыстардан оның гармониялық қозғалысты қолдау және анықтаудағы ерекше рөлімен ерекшеленеді. Ол аккордтар арқылы, бірден-бір аккордтық оқиғалардан бастап, бүкіл туындының кең гармониялық құрылымына дейін осы қызметті атқарады."

Музыкалық шоулар мен билер

Жазылған музыканы ойнату кезінде 33 айналымдық пластинкалар мен 45 сингл иелері үшін күшті және терең бас дыбысының болуы фонографтың инесінің жолшаны қадағалай алу қабілетімен шектелген. Кейбір аудиофилдер бұл мәселені басқа ойнату көздерін пайдалану арқылы шешкен, мысалы, акустикалық көздерден нақты, табиғи терең басты немесе табиғатта кездеспейтін синтетикалық басты бере алатын магнитофондарды қолданған. 1960 жылдардың соңында компакт-кассетаның танымал болуы жазбаларға төмен жиілікті контент қосуға мүмкіндік берді. 1970 жылдардың ортасына қарай "көп бас дыбысын" қамтамасыз ететін 12 дюймдік винилді синглдар диско, регги, дуб және хип-хоп тректерін жазу үшін қолданылды. Би клубтарының диджейлері осы пластинкаларды субвуферлері бар клубтарда ойнап, бишілерден "физикалық және эмоционалдық" реакция алуға тырысты. 1970 жылдардың басында дискотека диджейлері би шаралары үшін терең бас дыбыстарын іздеді. Дэвид Манкузо дыбыс инженері Алекс Роснерді дискотекалық би шаралары үшін қосымша субвуферлерді, сондай-ақ "твиттер массивін" "жетіспейтін сәттерде жоғары және төмен жиіліктерді күшейту" үшін жалдады. 1970 жылдарда суббас дыбысын күшейтуге деген сұраныс диско музыкасындағы "қуатты бас барабанының" маңызды рөлімен байланысты болды. Бұл терең диапазонды қамтамасыз ету үшін 40 Гц-тен 120 Гц-ке дейінгі үшінші кроссовер нүктесі (ортасы 80 Гц) қосылды. 1977 жылдан 1987 жылға дейін жұмыс істеген Нью-Йорктегі Paradise Garage дискотекасында Алекс Роснердің шәкірті, дыбыс инженері Ричард ("Дик") Лонг жасаған "арнайы 'суббас' динамиктері" болды, олар резидент диджей Ларри Леванның құрметіне "Леван мүйіздері" деп аталды. 1970 жылдардың соңында субвуферлер би орындарының дыбыс жүйелерінде "біз құлақтарымызбен емес, бүкіл денемізбен сезінетін" "басс ауыр би музыкасын" ойнатуға мүмкіндік беру үшін қолданылды. Лонг клубта төрт Леван бас мүйізін, би алаңының әр бұрышында орнатып, суббастың "сезімдік және тактильдік сапасын" жасады. 1970 жылдардағы диско пластинкаларындағы суббас жиіліктерінің жетіспеуін (мастеринг кезінде 60 Гц-тен төмен жиіліктер алынып тасталды) жою үшін Лонг жүйесіне DBX 100 "Boom Box" субгармониялық питч генераторын қосып, пластинкадағы 50-100 Гц бастан 25-50 Гц суббасын синтездеді. 1980 жылдардың басында Лонг Warehouse би клубы үшін дыбыс жүйесін жобалады, онда "субвуферлердің үлкен үйірмелері" болды, олар "денеңізге дейін жетіп, "бүкіл денеңді қозғайтын" "терең және қарқынды" бас жиіліктерін жасады, бұл клубқа келушілерге диджейлердің хаус музыкалық микстерін "жанды түрде сезінуге" мүмкіндік берді. Терең, ауыр бас Ямайка музыкасының даб және регги сияқты стильдерінің маңызды бөлігі болып табылады. 1970 және 1980 жылдары Ямайкада регги дыбыс жүйелерінің дыбыс инженерлері көбік қосып, шкафтарды "100 Гц-тен төмен бай және анық динамик шығысын" алу үшін "көптеп өңделген" субвуфер корпустарын жасады. Дыбыс жүйесінің "басс ауыр ерекше дыбысын" жасаған инженерлер Ямайка музыкасының дыбысына "танымал продюсерлерден де көп үлес қосты" деп есептелді. Stone Love Movement дыбыс инженерлері, мысалы, АҚШ-тан импортталған бүктелген мүйізді субвуферлерді өзгертті, олар денсхолл аудиториясы үшін жергілікті дыбысқа сәйкес келетін бас рефлексі дыбысын алу үшін, өйткені өзгертілмеген бүктелген мүйіз "өте агрессивті" болып табылған және "жамайкалық тыңдаушылар үшін жеткілікті терең емес" болды. Ямайканың дыбыс жүйесінің мәдениетінде "мұнараларға үйілген" "төмен және жоғары бас контейнерлері" бар, олар "үлкен жүк көліктерінде жеткізіледі" және "бокс жігіттері" тобы орнатады, содан кейін дыбыс инженері "тіркеме" деп аталатын процесте орналасады және реттеледі, барлығы "осы үлкен динамиктерден шыққан кезде сөзбе-сөз сезінетін регги музыкасының дыбысын" жасау үшін. Дыбыс жүйесі командалары "дыбыс шайқасы" жарыстарын өткізеді, онда әр дыбыс жүйесі орнатылады, содан кейін екі команда бір-бірінен асып түсуге тырысады.

Фильмдер

Кино көрсетулерде терең басс дыбысын беру үшін субвуферлерді қолдану 1974 жылы Sensurround форматында шыққан "Earthquake" фильмімен кең танылды. Алғашқыда 17 АҚШ кинотеатрында орнатылған Cerwin Vega "Sensurround" жүйесі, фильмнің дыбыс жолағындағы басқару сигналдары арқылы іске қосылатын 500 ватттық күшейткіштермен басқарылатын үлкен субвуферлерді пайдаланды. Төрт субвуфер көрермендердің алдында (немесе экранының артында) орналастырылды, ал тағы екеуі көрермендердің арт жағында платформаға қойылды. 17 Гц-тен 120 Гц-ке дейінгі жиілік диапазонында 110–120 децибелге (dB(SPL)) дейін жететін қуатты шу энергиясы мен қатты құлқырау туды. Фильмнің төмен жиілікті жаңа ойын-сауық тәсілі кассада сәтті болуына көмектесті. Көбірек Sensurround жүйелері құрастырылып, орнатылды. 1976 жылға қарай таңдалған кинотеатрларда 300-ге жуық Sensurround жүйесі жұмыс істеді. Бұл эффектті пайдаланған басқа фильмдердің ішінде 1976 жылғы "Midway" және 1977 жылғы "Rollercoaster" бар.