Кіріспе
Лю Бувей (Лю Бувей) – қытай саудагері және саясаткері. Бастапқыда Вэй (衛) мемлекетінің ықпалды саудагері болған Лю Бувей Цинь патшасы Чжуансянмен танысып, оның досы болды. Чжуансян сол кезде Чжао мемлекетінде кепіл ретінде қызмет ететін кіші князь еді. Сыбайлас ақша мен әдістемелер арқылы Лю Бувей Чжуансян патшаның Цинь тағына мұрагер болуына көмектесті. Б.з.д. 249 жылы Чжуансян әкесі Сяовэньнің қайтысынан кейін таққа отырды. Ол Лю Бувейді канцлер етіп тағайындады және оған «Вэньсин маркизі» (文信侯) атағын берді. 247 жылы Чжуансян патша қайтыс болғаннан кейін Лю Бувей Чжуансян патшасының жас ұлы Инь Чжэннің канцлері және регенті болды. Кейіннен Инь Чжэн Цинь Ши Хуан (Цинь әулетінің бірінші императоры) атанды. Б.з.д. 235 жылы Лю Бувей ханша Чжао (Инь Чжэннің анасы) мен оның жасырын сүйіктісі Лао Айдың арасындағы дауға қатысқандықтан, лауазымынан және атағынан айырылып, Циньдің оңтүстігіндегі шалғай Шу аймағына жер аударылды. Жер аударылғанда Лю Бувей у ішіп, өз-өзіне қол жұмсады. Саяси мансабынан басқа, Лю Бувей «Жүз мектептің» идеяларын қамтитын «Люши Чуньцю» энциклопедиялық жинағына да демеушілік жасады. Бұл жинақ б.з.д. 239 жылы жарық көрді.
Lü Buwei (291–235 BCE) was a Chinese merchant and politician of the Qin state during the Warring States period. Originally an influential merchant from the Wey (衛) state, Lü Buwei met and befriended King Zhuangxiang of Qin, who was then a minor prince serving as a hostage in the Zhao state. Through bribes and machinations, Lü Buwei succeeded in helping King Zhuangxiang become the heir apparent to the Qin throne. In 249 BCE, after King Zhuangxiang ascended the throne following the death of his father, King Xiaowen, he appointed Lü Buwei as his chancellor and ennobled him as "Marquis Wenxin" (文信侯). After King Zhuangxiang's death in 247 BCE, Lü Buwei became the chancellor and regent to King Zhuangxiang's young son, Ying Zheng, who later became Qin Shi Huang (First Emperor of the Qin Dynasty). In 235 BCE, after being implicated in a scandal involving the Queen Dowager Zhao (Ying Zheng's mother) and her illicit lover Lao Ai, Lü Buwei was stripped of his posts and titles and was banished to the remote Shu region in the south of Qin. While in exile, Lü Buwei committed suicide by consuming poison. Apart from his political career, Lü Buwei is also known for sponsoring the Lüshi Chunqiu, an encyclopaedic compendium of the ideas of the Hundred Schools of Thought that was published in 239 BCE.
Танымал мәдениетте
Лю Бувей – 1999 жылғы қытай фильмі «Император және қастандықшы» фильмінің маңызды кейіпкері. Император мен Лю Бувей арасындағы қарым-қатынастың нағыз мәні – оқиғаның басты сюжеттік торабы. Лю Бувейді 2001 жылғы гонконгтық телесериалда Квок Фунг сомдады. Сериалда Ин Чжэн Лю Бувейдің туған ұлы болып көрінеді, бірақ Ин Чжэннің жастық шағында қайтыс болғаны ашылады. Жас жігіт Чжао Пан Ин Чжэннің кімлігін қабылдап, Сиан Шаолунның (ХХІ ғасырдан уақытқа саяхат жасаған гонконгтық полицей) көмегімен Лю Бувейді биліктен ығыстырады. Чжао Пан өзінің нағыз кім екенін таң қалған Лю Бувейге жариялап, оны өлтіреді. Лю Бувей – Хосе Фрешестің «Жаде дискісі» тарихи романының маңызды кейіпкері. Лю Бувейдің тарихы графикалық түрде қайта жаңғыртылады, ішінара романтикалық комикс ретінде беріліп, «Ғаламның мультфильмдік тарихының» екінші томында орын алады. Герман Гессе «Шыны мұң» кітабында Лю Бувейді музыка сапасының адамның өмірге деген сезімімен тығыз байланысты екенін айтқан кейіпкер ретінде еске алады. Лю Бувей – жапон мангасы «Корольдік» негізгі кейіпкері және басты қарсыластардың бірі. Манга және оның аниме нұсқасы Лю Бувейдің классикалық тарихи бейнесінен көп алшақтамайды, оны бұрынғы сүйіктісі, Тайхуай анасымен бірігіп, Цинь тағына қол жеткізу үшін, Ин Чжэнге көмектесу сылтауымен зұлымдыққа ұмтылған адам ретінде көрсетеді. Сондай-ақ, оның «Люши Чунцю» еңбегі де көрсетіледі, онда ол қарапайым халықты сол жинақтағы кез келген нәрсені өзгертуге шақырып, сыйлықтар ұсынады. Оның аса бай екені мәлім, тіпті ол сәнді кештер ұйымдастырған, онда Лу өзі «бір шелекке тамшы» деп сипаттаған пілдер де болған. Оның Ин Чжэнді тастап, жорыққа шығуының себебі – Чжао Чэнцзяоның таққа ие болып, уақыты келгенде оны жоюы. Бұл жоба сәтсіз аяқталып, ол Лао Ай көтерілісіне қатысқандығы үшін айыпталып, бар мүлкін жоғалтып, Шуға жер аударылады. Ол «өзін-өзі өлтірді», бірақ құпия бір арба ол жер аударылған жерден кетіп, оның ішіндегі адам Ин Чжэн Қытайды біріктіруге тырысқанда, оның құратын әлемін көруге ниеттенгенін көрсетеді. Лю Бувей қытай телесериалы «Патшайымның әйелінде» Ин Чжэннің нағыз әкесі ретінде бейнеленеді. Лю Бувейді Ни Юань «Хаолан туралы аңыз» (2019) сериалында сомдайды. Лю Бувей рөлін Дуан Ихонг «Цинь әулетінің эпосы» (2020) фильмінде ойнайды.