Кіріспе

Цифрлық аудио таспа форматы
цифрлық аудио таспа форматы

Цифрлық аудио стационарлық бас немесе DASH стандарты – Sony компаниясы 1982 жылдың басында жоғары сапалы көпжолды студиялық жаздыру және мастеринг үшін аналогты жаздыру әдістеріне балама ретінде енгізген цифрлық аудио таспа форматы. DASH-та 1/4 дюймдік таспада екі арналы дыбыс жазуға және 14 дюймге дейінгі ашық роликтерде 24 немесе 48 трекке дейін жазуға болады. Деректер таспаға сызықты түрде, тұрақты жазу басымен жазылады, DAT форматынан айырмашылығы, онда деректер айналмалы баспен тікбұрышты түрде, бейнежазғыш сияқты жазылады. Аудио деректер сызықтық PCM ретінде кодталады және күшті циклдық артық тексеру (CRC) қатесін түзетуді қолдайды, бұл таспаны аналогты таспа сияқты, мысалы, кесу және біріктіру арқылы физикалық түрде өңдеуге мүмкіндік береді және сигнал жоғалтпай ойнатуға болады. Екі тректі DASH жазғышында цифрлық деректер таспаға тоғыз дерек жолында жазылады: сегіз – цифрлық аудио деректері үшін және бір – CRC деректері үшін; сонымен қатар екі сызықтық аналогтық сигнал жолы және уақыт кодын жазуға арналған қосымша бір сызықтық аналогтық жол қарастырылған. Цифрлық аудио жазғыштары негізінен жоғары бит жылдамдығы бар деректерді сақтайтын PCM кодталған аудио деректерді сақтау құрылғылары болып табылады. Кез келген цифрлық жазба құралының басты артықшылығы – аналогтық магнитофонмен салыстырғанда тұрақты, тегіс жиілік жауабы, жоғары динамикалық диапазонды дыбыс қайта жаңғырту, сондықтан цифрлық аудио жазбаның алғашқы қолданылуы классикалық музыка үшін болды. Пайдалы динамикалық диапазонды одан әрі арттыру үшін ертедегі DASH жазғыштарында "Emphasis" деп аталатын арнайы схема болды, ол сол кездегі аналогтық-цифрлық және цифрлық-аналогтық түрлендіргіштердің шуын жеңуге көмектесу үшін жоғары жиілікті күшейту арқылы алдыңғы жағында қолданылды. Бұл схема дәл қайта шығару үшін DAC-тен кейін ойнату кезінде де-эмпхазис қолдануды талап етті. Бұрынғы құрылғыларда эмпхазис қажет болса да, схеманың өзіндік дыбысы болды және түрлендіргіштердің дизайны жақсарған сайын оның қолданылуы азайды. Sony және Studer компаниялары DASH жазғыштардың үш отбасын шығарды, олардың арасында аз айырмашылықтар бар: 2 трек: PCM 3402, PCM 3202, Studer D820x; 24 трек: PCM 3324, PCM 3324A, PCM 3324S; 48 трек: PCM 3348, PCM 3348HR, Studer D820 және D827. TASCAM сонымен қатар 24 тректі DASH жазғышты DA 800/24 шығарды. Sony PCM 3348HR және Studer D827-ті қоспағанда, барлық DASH жазғыштарда 16 биттік ажыратымдылық және 44,1 кГц немесе 48 кГц үлгі алу жылдамдығы бар, бірақ 20 биттік ажыратымдылыққа дейін сыртқы аналогтық-цифрлық түрлендіргішті пайдалануға болады. PCM 3348HR және D827 24 биттік 48 кГц режимінде 45 ips жылдамдықта жұмыс істей алады және олар бүгінгі күні әлі де маңызды қолданыста болатын жалғыз құрылғылар, көбінесе музыка және кино өндірісі үшін жоғары деңгейдегі студияларда ғана қолданылады. Барлық DASH жазғыштары негізінен SDIF 2 (Sony Digital Interface Format 2) цифрлық интерфейсін пайдаланады, бұл S/PDIF немесе AES3-тен сәл өзгеше, бірақ басқа барлық цифрлық аудио жазғыштар пайдаланады, бірақ техникалық жағынан жоғары, өйткені SDIF 2 сөз сағаты бит ағынына мультиплекстелмейді. SDIF 2 көбінесе қымбат DASH жазғыштарында ғана кездесетіндіктен, ол көбінесе Solid State Logic сияқты жоғары деңгейдегі микшерлік консольдерде де кездеседі.

Таспа

DASH жазғыштарының сол кездегі аналогты жазғыштардан басты артықшылығы – «дұрыс» таспаның магниттелуін реттеудің қажеті болмады, себебі таспа жазылған деректердің дыбысын өзгертуге мүмкіндік жоқ. Бұл үлкен артықшылық болды, ал күнделікті күтім таспа бағыттағыштарын таза ұстаудан аспады. Осы себепті таспаның құрамы дыбыс сапасын өзгерте алмайды, аналогты машиналар сияқты, оларды белгілі бір формулаларға реттеу қажет емес. 2 тректі DASH жазғыштары 1/4 дюйм енді таспаны пайдаланады, ал 24 және 48 тректік нұсқалары 1/2 дюйм енді таспаны қолданады. Қызығы, 24 тректі жазғыштар таспа енінің жартысын ғана пайдаланады және ешқандай өзгеріссіз 48 тректі жазғыштарда ойнатылуы мүмкін. Сол сияқты, 48 тректі таспаны 24 тректі жазғышта ойнатуға болады, бірақ тек алғашқы 24 трек қайта өндіріледі. DASH жазғыштары (және магниттік таспаны пайдаланатын кез келген басқа цифрлық жазғыштар) металл бөлшекті құрамындағы магниттік таспаны қолдануды талап етеді. DASH жазғыштарымен үйлесімді металл бөлшекті таспаның мысалдары: 3M Scotch 275, Ampex / Quantegy 467, EMTEC 931 және Sony-дің өзіндік таспа формуласы. Бұл таспалар кез келген аналогты ашық катушкалы таспа жазғыштарымен тікелей үйлесімді емес. DASH форматы Mitsubishi-дің ProDigi форматымен үйлесімсіз, ол 2, 16 және 32 тректік нұсқаларда қол жетімді болған, және ол басқа да танымал ашық катушкалы стационарлық бас цифрлық жазу форматы болып табылады.